ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮಾತುಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಧರ್ಮನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: "ಸತ್ಯ, ಶುದ್ಧತೆ, ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ, ತ್ಯಾಗ, ತೃಪ್ತಿ, ನೇರತೆ, ಶಾಂತಿ, ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣ, ತಪಸ್ಸು, ಸಮತೆ, ಸಹನೆ, ವಾಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಪ್ರಭುತ್ವ, ಶೌರ್ಯ, ಪ್ರಕಾಶ, ಬಲ, ಸ್ಮೃತಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ನೈಪುಣ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ, ಮೃದುತ್ವ—ಇವುಗಳೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಧೈರ್ಯ, ವಿನಯ, ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆ, ಸಹನೆ, ಶಕ್ತಿ, ಬಲ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಆಳತೆ, ಸ್ಥಿರತೆ, ಭಕ್ತಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಗೌರವ, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವಿಕೆ—ಇವುಗಳೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಗುಣಗಳು, ಧನ್ಯಳಾದೆ ನೀನು, ಸದಾ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಇವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳು ಎಂದಿಗೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ." ಆದರೆ ಧರ್ಮನು ದುಃಖದಿಂದ ಹೇಳಿದನು: "ಈಗ ನಾನು ಲೋಕದಿಗಾಗಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತೇನೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಇಲ್ಲದೆ, ಪಾಪ Kaliಯ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಲೋಕವು ಬಾಧಿತವಾಗಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನನ್ನು, ನಿನ್ನನ್ನು, ರಾಜರಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ಋಷಿಗಳನ್ನು, ಧರ್ಮಾತ್ಮರನ್ನು, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳನ್ನು ದುಃಖದಿಂದ ನೆನೆಸುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಒಂದು ಕಣ್ಣುಹಾಯುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು; ಆದರೆ ಆ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆದು, ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪಾದಧೂಳಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದು ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ." ಭೂಮಿ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದಳು: "ನಾನು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದೆ—ಪದ್ಮ, ವಜ್ರ, ಅಂಕುಶ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು. ಇಂತಹ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ನಾನು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದು, ಲೋಕವೂ ನನ್ನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಅವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವಾದ ದೆಮೋನಿಕ ರಾಜರ ಶತಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನು, ಸ್ಥಿರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯದು ವಂಶವನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸಿದನು." "ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಯಾರಿಗೆ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ? ಅವನ ಪ್ರೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಗುವುಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾದ ಮಾತುಗಳು, ಜೇನು ಹುಳಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ—ಅವನ ಪಾದಧೂಳಿಯು ನನ್ನಲ್ಲೂ ರೋಮಾಂಚನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ." ಈ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರಿಕ್ಷಿತ್ ಪೂರ್ವದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅವನು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು: "ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಹಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಎಲ್ಲರ ಮೂಲ, ಪರಮ, ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದ ಭಂಡಾರ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅನಂತಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಅತೀತ, ಸ್ಥಿರ, ಲೋಕದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕಾಲದ ಮೂಲ, ಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷಿ, ವಿಶ್ವಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಕಾರಣವಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭೂತ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಭಾವದ ಆತ್ಮನಿಗೆ, ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ, ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ." "ಅನಂತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅವ್ಯಯ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ವಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಾಚ್ಯ ಎರಡರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಮೂಲ, ಋಷಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಮಾರ್ಗ, ವೇದಸ್ವರೂಪ ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ, ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಸಾತ್ವತಗಳ ಅಧಿಪತಿ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಗುಣಗಳ ದೀಪ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಗುಣಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಗುಣಗಳ ದರ್ಶಕ, ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ." "ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುವ, ವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸುವ, ಹೃಷೀಕೇಶ, ಋಷಿ, ಮೌನಸಾಧಕ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಹೀನದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ, ಎಲ್ಲರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತ ಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ದರ್ಶಿಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಲೋಕದ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಕಾಲಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ, ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ, ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ." "ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಶರೀರಗಳು—ಕೆಲವು ಶಾಂತ, ಕೆಲವು ಚಪಲ, ಕೆಲವು ಮೋಹದಿಂದ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಶರೀರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಿಯ. ಈಗ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ನೀನು ಧರ್ಮಾತ್ಮರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀ." "ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಯ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಅಕ್ರಮ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು." "ನೀನು ದಯೆ ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಸರ್ಪನು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತೊರೆದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಗಂಡನು, ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಜೀವದ ರೂಪವಾದವನು, ದಯಾರ್ಹವಾಗಿರುವ ನಮ್ಮನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕು." "ನೀನು ನಿನ್ನ ದಾಸಿಯರಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸು; ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ." ಶುಕಮುನಿಯು ವಿವರಿಸಿದನು: ಸರ್ಪದ ಹೆಂಗಸರಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾದ ಪರಮಾತ್ಮನು, ಸರ್ಪನನ್ನು, ಅವನ ತಲೆ ಮುರಿದು, ಪಾದದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು. ಸರ್ಪನು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಉಸಿರನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದು, ಹರಿ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಉಸಿರಾಡಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತ, ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನೆತ್ತಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾವು ಜನ್ಮದಿಂದ ಪಾಪಿಗಳು, ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ; ಈ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಕಷ್ಟ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ತಪ್ಪು ಹಿಡಿತ." "ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನೀನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಗುಣಗಳ ವಿಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೀ; ವಿವಿಧ ಸ್ವಭಾವಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ರೂಪಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ನಿನ್ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ." "ನಮ್ಮಲ್ಲಿ, ಸರ್ಪರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೋಧವು ಸ್ವಭಾವವಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು? ನಾವು ಅದರಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ." "ನೀನು ಎಲ್ಲದರ ಕಾರಣ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ವಿಶ್ವದ ಅಧಿಪತಿ; ನೀನು ದಯೆ ತೋರಿಸೋಣ, ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡೋಣ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಬಿಡು." ಶುಕಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪರಮಾತ್ಮನು, ಮಾನವನಂತೆ ನಡೆದು, "ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಾರದು, ಸರ್ಪಾ; ತಕ್ಷಣ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಈ ನದಿಯನ್ನು ಹಸುಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಕುಟುಂಬ, ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಂಗಸರು ಅನುಭವಿಸಲಿ," ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. "ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಾತಃ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಎರಡೂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಿದರೆ, ನಿನ್ನಿಂದ ಭಯಪಡಬೇಕಾಗದು." "ಯಾರಾದರೂ ನಾನು ಕ್ರೀಡಿಸಿದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ನನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾರೆ." "ನೀನು ರಾಮಣಕದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದೆ; ಸುಪರ್ಣನು ನಿನ್ನನ್ನು ಭಯದಿಂದ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ, ಯಾಕೆಂದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ." ಶುಕಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಆದೇಶಿತನಾದ ಕಾಳಿಯನು, ಅವನ ಹೆಂಗಸರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಅವರು ದೇವಮಾನ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಾರಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಲೇಪಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪದ್ಮ ಹಾರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವದ ಅಧಿಪತಿ, ಗರುಡಧ್ವಜ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಕಾಳಿಯನು ತನ್ನ ಹೆಂಗಸರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಯಮುನಾ ನದಿಯು ವಿಷದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾನವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸಿದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ.