ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಧರ್ಮನು ಭೂಮಾತೆಯ ಬಳಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಆತುರದಿಂದ ಕೇಳಿದನು: "ಅಮ್ಮಾ, ಹರಿ ಭಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅವತಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅವನು ಅಗಲಿದನು, ನಿನ್ನ ಮುಕ್ತಿಗೆ ತಡವಾಗಿದೆ. ನಿನ್ನ ದುಃಖದ ಮೂಲವೇನು? ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ನಿನ್ನ ಶುಭವು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಕಾಲದಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ?" ಭೂಮಾತೆ ಆ ಧರ್ಮನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: "ಧರ್ಮಾ, ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ನೀನು ಸ್ವತಃ ತಿಳಿದವನು. ನೀನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿತವನ್ನು ತರುವ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ." ಆ ಬಳಿಕ ಭೂಮಾತೆ ಧರ್ಮನ ಗುಣಗಳನ್ನEnumerate ಮಾಡಿದಳು: "ಸತ್ಯ, ಶುದ್ಧತೆ, ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ, ತ್ಯಾಗ, ತೃಪ್ತಿ, ಸರಳತೆ, ಶಾಂತಿ, ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣ, ತಪಸ್ಸು, ಸಮತೆ, ಸಹನೆ, ವೈರಾಗ್ಯ, ವಿದ್ಯೆ, ಜ್ಞಾನ, ವಿಸರ್ಜನೆ, ಶಕ್ತಿ, ಸ್ಮರಣೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಕೌಶಲ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ, ಮೃದುತೆ, ಧೀರತೆ, ವಿನಯ, ಸತ್ಕಾರ್ಯ, ಸಹನೆ, ಉತ್ಸಾಹ, ಬಲ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಆಳತೆ, ಸ್ಥಿರತೆ, ನಂಬಿಕೆ, ಖ್ಯಾತಿ, ಗೌರವ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತತೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸದಾ ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್‌ತನವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ." "ಆದರೆ ಈಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸಾನಿಧ್ಯ ಇಲ್ಲದೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ಕಳಿಯು ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ದುಃಖಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನನ್ನ, ನಿನ್ನ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ, ಪಿತೃಗಳ, ಋಷಿಗಳ, ಶುಭಾತ್ಮರ, ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ದುಃಖಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿರುಗು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ತವಕದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು; ಆದರೆ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯೇ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ abode lotus-ವನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಧೂಳಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ." "ನಾನು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದೆ—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲ, ವಜ್ರ, ಅಂಕುಶ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಆ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹ ನನಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದನು, ಲೋಕವೂ ನನ್ನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಅವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವಾದ ದೆಮೋನಿಕ ರಾಜರ ನೂರಾರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಯದು ವಂಶವನ್ನು ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು." "ಯಾರು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಸಹಿಸಬಲ್ಲರು? ಅವನ ಪ್ರೇಮಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಗೆಗಳು, ಸಿಹಿಯಾದ ಮಾತುಗಳು ಹನಿ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ ಪಾದಧೂಳಿಯು ನನ್ನನ್ನೇ ಆನಂದದಿಂದ ಉರಿಯಿಸುತ್ತದೆ." ಈ ರೀತಿ ಭೂಮಾತೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನು ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜ ಔದಾರ್ಯಶಾಲಿ ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಪೂರ್ವದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗೆ ಬಂದನು. ಅವನು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದನು: "ನೀನು ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಹಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಮೂಲ, ನಿರಾಕಾರ, ಪರಮ ಸ್ವರೂಪ; ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿಯ ಭಂಡಾರ, ಅನಂತ ಶಕ್ತಿ, ಗುಣಾತೀತ, ಸ್ಥಿರ, ಲೋಕಾತೀತ; ಕಾಲ, ಕಾಲದ ಮೂಲ, ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ, ವಿಶ್ವ, ಎಲ್ಲದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಕಾರಣ; ಪಂಚಭೂತ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಚಿತ್ತ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಆದರೆ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ; ಅನಂತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅವಿಚಲ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಎಲ್ಲ ಮತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಾಕ್ಯಗಳ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮಾನಗಳ ಮೂಲ, ಋಷಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲ, ಕ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಮಾರ್ಗ, ವೇದ ಸ್ವರೂಪ; ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ." "ಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ, ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಸಾತ್ವತ ವಂಶದ ಅಧಿಪತಿ—ನೀವು ಗುಣಗಳ ದೀಪ, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ, ಗುಣದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಗುಣಗಳ ದರ್ಶಕ, ಅಂತರಾತ್ಮ; ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುವ, ವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ, ಹೃಷೀಕೇಶ, ಋಷಿ, ಮೌನೀಶ್ವರ; ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಅಧಮ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ, ಎಲ್ಲದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತ, ಎಲ್ಲದ ದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಕಾರಣ; ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯವನ್ನು ನಡೆಸುವ, ಕಾಲದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ, ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನದೇ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು—ಶಾಂತ, ಚಪಲ, ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ—ಇವು ನಿನ್ನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಇಂದ್ರ ವಂಶದವರೇ, ಶಾಂತ ರೂಪಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಿಯ, ಈಗ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೀನು ಪುನಃ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವೆ." "ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ದೋಷವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕು; ಜ್ಞಾನರಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು. ದೇವಾ, ದಯೆ ಮಾಡು; ನಾಗನು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಪತಿಯು ನಮ್ಮ ಜೀವದಾಯಕ, ಅವನು ನಮ್ಮಂತೆ ದುಃಖಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪುನಃ ಲಭಿಸಲಿ. ನೀನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳು, ನಾವು ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆವು; ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವು ಎಲ್ಲ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ." ಶುಕಮುನಿ ಹೇಳಿದನು: "ನಾಗನ ಪತ್ನಿಯರು ಹೀಗೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಭಗವಂತನು ಅವನನ್ನು, ಅವನ ತಲೆ ಮುರಿದಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಪಾದದ ಒತ್ತಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು." ನಾಗನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು; ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಶ್ವಾಸದೊಡನೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾವು ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ದುಷ್ಟರು, ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಆವರಿತರು; ದೇವಾ, ಈ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ, ಇದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಹಿಡಿಯುವ ಸ್ವಭಾವ. ನೀನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು; ಗುಣಗಳ ವಿಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿವಿಧ ಸ್ವಭಾವ, ಶಕ್ತಿ, ಶಕ್ತಿಗಳು, ರೂಪಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ವೃತ್ತಿಗಳು—all arise from you. ನಾವು ನಾಗರು, ಭಯಂಕರ ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು; ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತೊರೆಯುವುದು? ನಾವು ಅದರಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ವಿಶ್ವದ ಅಧಿಪತಿ; ದಯೆ ಕೊಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಾಡು." ಶುಕಮುನಿ ಹೇಳಿದನು: "ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೃಷ್ಣನು, ಮಾನವನಂತೆ ನಡೆದು, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾಗಾ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಾರದು; ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಈ ನದಿಯನ್ನು ಹಸುಗಳು, ಮಾನವರು, ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೂ, ಪತ್ನಿಯರೂ ಆನಂದಿಸಲಿ.'" "ಯಾರು ಈ ಮಾತನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃ-ಸಾಯಂಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವರು, ಅವರಿಗೆ ನಿನ್ನಿಂದ ಭಯವಿರಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಆಟವಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವರು." "ನೀನು ರಮನಕದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದೆ; ಸುಪರ್ಣನು ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಳದೆ, ನನ್ನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಭಯಗೊಂಡನು." ಶುಕಮುನಿ ಹೇಳಿದನು: "ಈ ರೀತಿ ಅದ್ಭುತ ಕೃತ್ಯಗಳ ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದಂತೆ, ನಾಗನ ಪತ್ನಿಯರು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಗೌರವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.