ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ನಿಧಾನ, ಕುಂದುಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾಯುಷ್ಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಗಲು ವ್ಯರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕುರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾರೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿ ತಲುಪಿತು. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಆ ಧನುರ್ಧಾರಿ ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು. ಅವನು ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ, ಸಿಂಹದ ಧ್ವಜವಿರುವ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ತನ್ನ ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಹೊರಟನು. ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಕೆತುಮಾಲ, ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಕರುಗಳು, ಕಿಂಪುರುಷ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಅವನು ನಗರಗಳು, ಕಾನನಗಳು, ಶುದ್ಧವಾದ ನದಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ರೂಪದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಧನಂಜಯನು ಆದ ಪಾರೀಕ್ಷಿತನು, ಎಂದಿಗೂ ನೋಡದ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು, ಭವ್ಯವಾದ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವಾಂಗನಿಯರಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತನ್ನ ಮಹಾನ್ ಪೂರ್ವಜರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದನು—ಅವು ಕೃಷ್ಣನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಹಾಡುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವನು ತಾನೇ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಅಗ್ನಿಬಾಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟನೆ, ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಅವರ ಕೇಶವನಿಗೆ ಇರುವ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಅವನ ಹೃದಯ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ವಿಶಾಲವಾಯಿತು. ಪಾರಿಕ್ಷಿತನು ಅವರನ್ನು ಬಹುಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿದನು—ಹಣ, ವಸ್ತ್ರ, ಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಈ ರಾಜನು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದನು—ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿ, ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ, ಸಹಾಯಕರಾಗಿ, ದೂತರಾಗಿ, ಅವರ ಶೌರ್ಯಾಸನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಹಿಂದೆ ನಡೆದು, ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ನಮಿಸಿ, ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪಾರಿಕ್ಷಿತನಿಂದ ದೂರವಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು—ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಧರ್ಮನು ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಹಸುವಿನಂತೆ ಕಂದೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: “ಓ ಸೌಮ್ಯೆ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯೇ? ಏಕೆ ನೀನು ಬಾಡಿ, ದುಃಖಿತಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀ? ನಾನು ನಿನ್ನೊಳಗಿನ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ನೋವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಯಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ, ಓ ತಾಯಿ? ನಿನ್ನ ಅಂಗವೊಂದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ? ದುಷ್ಟರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತೆಯೆ? ದೇವತೆಗಳ ಹವನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಅಥವಾ ಇಂದ್ರನು ಮಳೆ ಕೊಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಜನರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವವಾಣಿಯ ಪವಿತ್ರತೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಅಥವಾ ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟ ರಾಜರಿಂದ ಕುಲಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಕಲಿಯು ಪೀಡಿಸಿರುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಂದ ನಾಶಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಅಥವಾ ಜನರು ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯ, ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಓ ತಾಯಿ, ನಿನ್ನ ಭಾರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅವತರಿಸಿದ ಹರಿಯು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೀನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಈಗ ಆತನು ಇಲ್ಲದೆ, ನಿನ್ನ ವಿಮೋಚನೆ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ? ಓ ಭೂಮಿ, ನಿನ್ನ ದುಃಖದ ಮೂಲವೇನು? ಅದರಿಂದ ನೀನು ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದೀಯಾ? ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸಿದ ನಿನ್ನ ಶುಭದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಾಲವೆಂಬ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಲವಂತನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಯಾ?” ಭೂಮಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: “ಓ ಧರ್ಮಾ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನೇ ಅರಿತಿರುವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವೆ. ಸತ್ಯ, ಪವಿತ್ರತೆ, ಕರುಣೆ, ಕ್ಷಮೆ, ತ್ಯಾಗ, ತೃಪ್ತಿ, ಸರಳತೆ, ಶಾಂತಿ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ, ತಪಸ್ಸು, ಸಮತೆ, ಸಹನೆ, ಇಂದ್ರಿಯNigraha ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆ— ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ಪ್ರಕಾಶ, ಬಲ, ಸ್ಮೃತಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ, ಮೃದುತೆ— ಧೈರ್ಯ, ವಿನಯ, ಸದುಪಚಾರ, ಸಹನೆ, ಶಕ್ತಿ, ಬಲ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಆಳತೆ, ಸ್ಥಿರತೆ, ಭಕ್ತಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಗೌರವ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತತೆ— ಈ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಗುಣಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ಓ ಧನ್ಯನೆ. ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಎಂದಿಗೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರಿಂದಲೇ ಈಗ ನಾನು ಲೋಕದಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ—ಶ್ರೀನಿವಾಸನು, ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳ ಧಾರಕನು, ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಕಲಿ ಪಾಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನಿಗಾಗಿ, ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ—ರಾಜರಲ್ಲಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಸಜ್ಜನರು, ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕೇವಲ ಅವನ ಪಾರ್ಶ್ವದೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಶ್ರೀದೇವಿಯೇ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಮಲವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನ ಪಾದಧೂಳಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಾನು ಭಗವಂತನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೆ—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲ, ವಜ್ರ, ಅಂಕುಶ, ಧ್ವಜ ಇತ್ಯಾದಿ ಗುರುತಿದ್ದವು. ಅಂತಹ ವೈಭವವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಅವನು ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದನು, ಲೋಕವೂ ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಅವನೇ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವಾದ ನೂರಾರು ದುಷ್ಟ ರಾಜರ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದನು, ಸ್ಥಿರತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, ಯದುವಂಶವನ್ನು ಸುಂದರ ರೂಪಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಪ್ರೇಮಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹಾಸ್ಯ, ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳು, ಮಧುಮಕ್ಕಳಂತು ಕೂಡ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ—ಅವನ ಪಾದಧೂಳಿ ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನಿಂದ ದೂರವಾದ ನೋವನ್ನು ಯಾರು ಸಹಿಸಬಹುದು? ಈ ರೀತಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮರು ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿ ಪಾರೀಕ್ಷಿತನು ಪೂರ್ವದ ಸರಸ್ವತೀ ನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು—ಅವನು ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಹಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆಧಾರ, ಎಲ್ಲರ ಮೂಲ, ಪರಾತ್ಪರ, ಪರಮಾತ್ಮ. ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು—ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದ ಭಂಡಾರ, ನಿರ್ಗುಣ, ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಪರಿವರ್ತನೆ ಇಲ್ಲದ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅತೀತನಾದವನಿಗೆ. ಕಾಲದ ಮೂಲ, ಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷಿ, ಜಗತ್ತೇ ಆಗಿರುವ, ಎಲ್ಲರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಕಾರಣನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಪಂಚಭೂತ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಂತರಾತ್ಮ—all of these are experienced within, yet hidden by the three gunas—ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಅನಂತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅವ್ಯಯ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಎಲ್ಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಮಾತಿನ ಮತ್ತು ಅಮಾತಿನ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಮೂಲ, ಋಷಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಮಾರ್ಗ, ವೇದಸ್ವರೂಪ—ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ, ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಸಾತ್ವತಪತಿ—ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಗುಣಗಳ ದೀಪ, ಗುಣಗಳಿಂದ ತಾನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಗುಣಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಗ್ರಹ್ಯನಾಗುವವನು, ಗುಣಗಳ ದ್ರಷ್ಟಾ, ಅಂತಃಕರಣಸ್ವರೂಪ—ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ, ವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ತರುವ, ಹೃಷೀಕೇಶ, ಋಷಿ, ಮೌನಿಯಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಊರ್ಧ್ವ ಮತ್ತು ಅಧೋಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ, ಎಲ್ಲರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತರೂಪ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರಣನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.