ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನಾದ ಮುಕುಂದನು ತನ್ನ ಶುಭರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅಧರ್ಮದ ಮೂಲವಾದ ಕಲಿ ಯಾರು ಜಾಗೃತ ಚಿತ್ತ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲವೋ ಅವರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹರಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ವಿವೇಕದಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತಾನಲ್ಲಿಯೂ ಕಲಿ ಯುಗದ ಪ್ರಭಾವ—ಲೋಭ, ಸುಳ್ಳು, ಹಿಂಸೆ—ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ತಾನು ಸಂಸಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾರಾಜನು ತನ್ನ ಸ್ವಗುಣ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಮನಾದ ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಾಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಅಸ್ಥಾಪಿತ ಮಾಡಿದನು. ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ, ವಜ್ರನನ್ನು ಶೂರಸೇನರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ ಮಾಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ, ಬಂಧುಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮಮಕಾರ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು. ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಉಸಿರಿಗೆ, ಇತರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಉಸಿರನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಯದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಪಂಚಭೂತಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರದಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಳಿಸಿ, ಅವನ್ನೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮವನ್ನೂ ಅವಿನಾಶಿ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಬಗ್ಗೆಯುಳ್ಳ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಜಟಾಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚದೆ, ಅವನು ಮೂರ್ಖ, ಪಿಸುಕು, ಬೌದ್ಧನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು. ಅವನು ಎಲ್ಲದರಿಂದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಬೇಸರವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಬೇರೆಯವರ ಮಾತು ಕೇಳದಂತೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟುಹೋದನು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ, ಹಿಂದಿರುಗದೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಿಸಿದನು. ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸಹೋದರರು ಕೂಡಾ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರವಿಟ್ಟು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಲಿ ಎಂಬ ಅಧರ್ಮದ ಮಿತ್ರನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು, ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ವೈಕುಂಠನಾಥನ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರು. ಶುದ್ಧವಾದ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಾರಾಯಣನ ಪರಮಧಾಮದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಆ ಅಪರೂಪವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು—ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೂ, ಅಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದುಬಿಟ್ಟರು. ವಿದುರನು ಕೂಡ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ತನ್ನ ಪಿತೃಪೂರ್ವಜರೊಂದಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದ್ರೌಪದಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಗಳ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶ್ರೀವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಆ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾಳೆ. ಯಾರು ಈ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ, ಶುಭಕರ ನಿರ್ಯಾಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಮಹಾಭಕ್ತನಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ನವಜಾತ ಶಿಶುವನ್ನು ತಜ್ಞರು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಅವನು ಉತ್ತರಳ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ಇರಾವತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಜನಮೇಜಯನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದನು. ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಶಾರದ್ವತನು ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ, ಮೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅಪಾರ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಆ ಯಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ, ತನ್ನ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಕಳಿಯುಗದ ಅವತಾರವಾದ ಕಾಳನನ್ನು, ರಾಜವೇಷ ಧರಿಸಿ ಶೂದ್ರನಾಗಿ, ಎತ್ತು ಮತ್ತು ಹಸುವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಿಡಿದನು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶೌನಕನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: ರಾಜನು ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಯನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿದನು? ಆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಹಸುವನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜವೇಷದ ಶೂದ್ರ ಯಾರು? ಇದು ಕೃಷ್ಣಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸು. ಅಥವಾ, ಭಗವನ್ತನ ಪಾದಪದ್ಮರ ಅಮೃತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೆ ಬೇರೆ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲಾ ಜೀವನವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುವುದಷ್ಟೇ. ಸಜ್ಜನರೇ, ಅಲ್ಪಾಯುಷ್ಯವಿರುವ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಯಮಧರ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಂತನು ಶಮಿಕ ಮುನಿಯ ಆಮಂತ್ರಣದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವಾಗ ಯಮನು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವನೋ, ಯಾರೂ ಸತ್ತಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆತನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಭಗವಂತನ ಲೀಲಾಮೃತವನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾನ ಮಾಡಲಿ! ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ನಿಧಾನ, ಕುಂದುಬುದ್ಧಿ, ಅಲ್ಪಾಯುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಹಗಲು ವ್ಯರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ಎಂಬ ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಅವನು ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆಗಳ ಜೋಡಣೆಯುಳ್ಳ, ಸಿಂಹಧ್ವಜವಿರುವ ಅಲಂಕೃತ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ—ರಥ, ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ಪಾದಾತಿಸೈನಿಕರು—ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಅವನು ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಕೇತುಮಾಲ, ಭಾರತ, ಉತ್ತರಕುರು, ಕಿಂಪುರುಷ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದನು. ಅವನು ನಗರಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಶುದ್ಧನದಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಪುರುಷರು, ಸುಂದರಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು—all conquered. ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿದನು—ಅವು ಕೃಷ್ಣನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವನು ತಾನೇ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಅಗ್ನಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು, ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ಅವರ ಕೇಶವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಅವನ ಹೃದಯ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ದಾನಶೀಲನಾದ ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಬಹುಮಾನಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಾಜನು, ಪಾಂಡವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ—ಸಾರಥಿಯಾಗಿ, ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ, ದೂತನಾಗಿ, ಅವರ ಬಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಅವರ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ವಂದಿಸಿ, ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವಂದಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನಿಂದ ದೂರವಲ್ಲದ ಕಡೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು—ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಧರ್ಮನು ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯನ್ನೆ, ಅವಳ ಛಾಯೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು, ಹಸುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಂದಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: "ಓ ಸುಧರ್ಮಾ, ನಿನಗೆ ಸರಿ ಹಾದಿಯಲ್ಲವೇ? ಏಕೆ ನೀನು ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ದುಃಖಪಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ? ನಿನ್ನೊಳಗಿನ ದುಃಖವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ಓ ಭೂಮಾತೆ? ನಿನ್ನ ಅಂಗವಿಚ್ಛೇದಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖವೋ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭಯವೋ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯಜ್ಞದ ಭಾಗ ಸಿಗದೆ ದುಃಖವೋ, ಜನರಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಮಳೆ ಸುರಿಯದೆ ತೊಂದರೆಯಾದ್ದರಿಂದ ದುಃಖವೋ? ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ದುಷ್ಟರಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖವೋ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೇದಮಾತೆಯ ಶುದ್ಧ ಭಾಷೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದುಃಖವೋ? ಧರ್ಮರಹಿತ ರಾಜರಿಂದ ಕುಲೀನಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅವನತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದುಃಖವೋ? ಕಲಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖವೋ, ಅಥವಾ ಅವರು ನಾಶಪಡಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖವೋ? ಇಲ್ಲವೇ ಜನರು ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯ, ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂಡಾಡುತ್ತಾ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ದುಃಖವೋ?" ಹೀಗೆ ಧರ್ಮನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.