ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅರ್ಜುನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: "ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಭೀಮನು, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳಷ್ಟು ಬಲವುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಭೂಮಂಡಲದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಮಹಾಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆ ರಾಜರು, ಯಜ್ಞದ ನಿಮಿತ್ತ ವಶವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನಿಮಗೆ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ತರಲು ಬಂದುಕೊಂಡರು. ಆ ಮಹಾಯಜ್ಞದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿಯವರು, ರಾಜಸೂಯಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಜೂಜುಗಾರರಿಂದ ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಆಕೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿದು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ರಕ್ಷಕರು ಸೋತು ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಭಾರೀ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ದುರ್ವಾಸಾದಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಕಷ್ಟಗಳು, ಶತ್ರುಗಳ ಆಕ್ರಮಣ, ಕೇವಲ ಹುಲ್ಲುಹಾಕಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವನು ಅವನು. ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ತೃಪ್ತಿಯಾದವು; ನಾವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಉಳಿಸಿದನು. ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮಹಾದೇವರಾದ ಶಿವನು ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದು, ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಆಯುಧವನ್ನು ನನಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು. ಇದೇ ದೇಹದಿಂದ ನಾನು ಇಂದ್ರನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಅಲ್ಲಿ, ನಾನು ಸುಖಪಡುವಾಗ, ನನ್ನ ಬಲವಾದ ಇಬ್ಬುರು ಕೈಗಳು, ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದಿದ್ದವು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ವಧಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಆ ಕೈಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈಗ, ಪ್ರಭು ನೀವು ದೂರವಾದಾಗ, ಆ ಶಕ್ತಿ ನನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಆಗಿಹೋದೆ. ಆ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ, ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ, ಒಂದು ರಥದೊಂದಿಗೆ, ಅಪ್ಪಾರವಾದ ಕೌರವ ಸೇನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಮಹಾವೀರರ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಧನ, ರತ್ನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವರ ತೇಜಸ್ವಿ ಕಿರೀಟಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ತಂದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಶುಭ್ರ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ಗುರು, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶತ್ರು ನಾಯಕರ ಬಲ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅವನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ, ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೋಣ, ಶಲ್ಯ, ಸೈಂಧವ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾರಥಿಗಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಆಯುಧಗಳು ನನಗೆ ತಾಗಲಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆ ರಾಕ್ಷಸರ ಆಯುಧಗಳು ನೃಸಿಂಹನಿಗೆ ತಾಗಲಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ. ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಟ ಚಿತ್ತದವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಾಗ, ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಅವನ ಪಾದಗಳು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವು. ನನ್ನ ಕುದುರೆಗಳು ದಣಿದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ, ಶತ್ರು ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಅವನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ನನಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಚಪಲವಾದ, ಮಧುರ ನಗೆಯೊಡನೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ, 'ಪಾರ್ಥ! ಅರ್ಜುನ! ಸ್ನೇಹಿತ! ಕೌರವರ ಆನಂದ!' ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳು ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಕಲ್ಲಾದ ಹೃದಯವೂ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಆಸನದಲ್ಲಿ, ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, ಊಟಮಾಡುತ್ತಾ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ನನ್ನ ಸಮಾನ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸ್ನೇಹಿತನು ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ, ತಂದೆ ಮಗನಂತೆ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅವನನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾದ ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಈಗ, ರಾಜನೇ, ಆ ಪರಮಾತ್ಮ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನನ್ನ ಹೃದಯವು ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ಅವನ ಮಹಾ ಕೃತ್ಯಗಳ ಆಶ್ರಯವಿದ್ದರೂ, ನಾನು ದುರ್ಬಲಳಾಗಿ ದೋಚಿದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ, ನಿರಾಶ್ರಯಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಗಾಂಡೀವ, ಬಾಣಗಳು, ರಥ, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾನು—ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಈಗ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ರಾಜರು ನಮಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಈಗ ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಹವನದಂತೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿದೆ. ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಯಾದವರು, ತಮ್ಮ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿರದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ವಾರುಣೀ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಮದ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಗುರುತಿಸದೆ, ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿ, ನಾಲ್ಕು ಐದು ಜನ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದರು. ಪ್ರಭುಗಳ ಕ್ರಿಯೆ ಸದಾ ರಹಸ್ಯಮಯ. ಅವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ. ಹಾಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಚಿಕ್ಕ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಗಳು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶಕ್ತಿವಂತರೇ ಜಯಶಾಲಿಗಳು. ಹೀಗೆ, ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಪ್ರಭುವು ಯಾದವರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು; ಹೇಗೆ ಬಲಶಾಲಿಗಳು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವರೋ ಹಾಗೆ. ಗೋವಿಂದನು ಕಾಲ, ಸ್ಥಳ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳು, ಹೃದಯದ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಸುತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿತು, ಪವಿತ್ರವಾಯಿತು. ಅರ್ಜಿುನನು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸದಾ ವಾಸುದೇವನ ಪಾದಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಲಿನತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಪರಮಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಆ ಮಹಾಬಲ ಅರ್ಜುನನು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ನೀಡಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಕಾಲ, ವಿಧಿ, ಮೋಹದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲ ದ್ವಂದ್ವ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿಗತವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ದೇಹಾಭಿಮಾನವಿಲ್ಲದೆ, ಜನ್ಮಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಸಮಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರಭುವಿನ ಗಮನೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾದವರ ವಂಶವಿನಾಶವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರಲೋಕದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಯಾದವರ ನಾಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪೃಥೆಯವರು, ಪರಾತ್ಪರ ಪ್ರಭುವಿನಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸಂಸಾರಚಕ್ರವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ, ಅವತಾರ ರಹಿತನಾದ ಪ್ರಭು, ಒಂದು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಳ್ಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಂತೆ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ನಟನು ಮೀನು ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತೊರೆದಂತೆ, ಭೂಭಾರ ನಿವಾರಕನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ಮುಖುಂದನು, ಶ್ರೀವಿಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೊರೆದಾಗ, ಕೂಡಲೇ ಅಧರ್ಮದ ಮೂಲವಾದ ಕಲಿ, ಜಾಗೃತಿಯಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ವಿವೇಕಿ, ಕಲಿ ಯುಗದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಗರ, ರಾಜ್ಯ, ಮನೆ, ಸ್ವತಃ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೂ—ಲೋಭ, ಸುಳ್ಳು, ಹಿಂಸೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡು, ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಸ್ವಪೌತ್ರನಾದ ಪರಿಕ್ಷಿತನನ್ನು, ಗುಣವಂತನಾಗಿ, ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ, ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲಕನಾಗಿ ಆಸ್ಥಾಪಿತಮಾಡಿದನು. ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರನನ್ನು ಶೂರಸೇನರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ, ಬಂಧುಗಳು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಮಾತನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ, ಇತರೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ, ಉಸಿರನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಲಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಪಂಚಭೂತಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರದಲ್ಲಿ, ಆಮೇಲೆ ಏಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಅವಿನಾಶಿ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿದನು. ಬArkವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಜಟೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆ ಮುಚ್ಚದೆ, ಮೂಢ, ಉನ್ಮತ್ತ, ಭ್ರಾಂತನಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡನು. ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ, ಕೇಳದವನಂತೆ, ಉತ್ತರದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಹಿಂದಿರುಗದ ದಾರಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಅವನ ಎಲ್ಲ ತಮ್ಮಂದಿರೂ ದೃಢ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಜನರು ಕಲಿ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದುಃಖಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಧರ್ಮಪಾಲಕರಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಆತ್ಮದ ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ವೈಕುಂಠನಾಥನ ಕಮಲಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರು. ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ನಾರಾಯಣನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಭೋಗಾಸಕ್ತರು, ಅಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ತಲುಪಲಾಗದ, ಶುದ್ಧ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ಯವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು.