ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಆತ್ಮಾನಂ ಚ ಪರಿತ್ರಾತಮಶ್ವತ್ಥಾಮ್ನೋಽಸ್ತ್ರತೇಜಸಃ । ಸ್ನೇಹಂ ಚ ವೃಷ್ಣಿಪಾರ್ಥಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ಭಕ್ತಿಂ ಚ ಕೇಶವೇ

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಅಗ್ನಿಯಸ್ತ್ರದಿಂದ ತಾನೇ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆನೆಂಬುದನ್ನು, ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಅವರ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇರುವ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಅವನು ಕೇಳಿದನು.

ತೇಭ್ಯಃ ಪರಮಸನ್ತುಷ್ಟಃ ಪ್ರೀತ್ಯುಜ್ಜೃಮ್ಭಿತಲೋಚನಃ । ಮಹಾಧನಾನಿ ವಾಸಾಂಸಿ ದದೌ ಹಾರಾನ್ಮಹಾಮನಾಃ

ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗಿತ್ತು; ಆನಂದದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಬ್ಬಿದವು. ಮಹಾತ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಧನ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹಾರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

ಸಾರಥ್ಯಪಾರಷದಸೇವನಸಖ್ಯದೌತ್ಯ ವೀರಾಸನಾನುಗಮನಸ್ತವನಪ್ರಣಾಮಾನ್ । ಸ್ನಿಗ್ಧೇಷು ಪಾಣ್ಡುಷು ಜಗತ್ಪ್ರಣತಿಂ ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ ಭಕ್ತಿಂ ಕರೋತಿ ನೃಪತಿಶ್ಚರಣಾರವಿನ್ದೇ

ರಾಜನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ—ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿಯೂ, ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿಯೂ, ಸೇವಕನಾಗಿಯೂ, ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿಯೂ, ದೂತನಾಗಿಯೂ, ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೂ, ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

* ತಸ್ಯೈವಂ ವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ವೃತ್ತಿಮನ್ವಹಮ್ । ನಾತಿದೂರೇ ಕಿಲಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಯದಾಸೀತ್ತನ್ನಿಬೋಧ ಮೇ

ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪೂರ್ವಜರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ದೂರವಲ್ಲದ ಕಡೆ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು—ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಧರ್ಮಃ ಪದೈಕೇನ ಚರನ್ ವಿಚ್ಛಾಯಾಮುಪಲಭ್ಯ ಗಾಮ್ । ಪೃಚ್ಛತಿ ಸ್ಮಾಶ್ರುವದನಾಂ ವಿವತ್ಸಾಮಿವ ಮಾತರಮ್

ಧರ್ಮನು ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ತನ್ನ ನೆರಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗಿರುವ, ಕರುವಿನಿಂದ ದೂರವಾದ ಎಮ್ಮೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಧರ್ಮ ಉವಾಚ ಕಚ್ಚಿದ್ಭದ್ರೇಽನಾಮಯಮಾತ್ಮನಸ್ತೇ ವಿಚ್ಛಾಯಾಸಿ ಮ್ಲಾಯತೇಷನ್ಮುಖೇನ । ಆಲಕ್ಷಯೇ ಭವತೀಮನ್ತರಾಧಿಂ ದೂರೇ ಬನ್ಧುಂ ಶೋಚಸಿ ಕಞ್ಚನಾಮ್ಬ

ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯೆ? ಏಕೆ ನೀನು ಬಾಡಿ, ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತೀಯೆ? ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಏನೋ ದುಃಖವಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ—ಅಮ್ಮಾ, ದೂರದ ಬಂಧುವಿಗಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯೆ?

ಪಾದೈರ್ನ್ಯೂನಂ ಶೋಚಸಿ ಮೈಕಪಾದಮಾತ್ಮಾನಂ ವಾ ವೃಷಲೈರ್ಭೋಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮ್ । ಆಹೋ ಸುರಾದೀನ್ ಹೃತಯಜ್ಞಭಾಗಾನ್ ಪ್ರಜಾ ಉತ ಸ್ವಿನ್ಮಘವತ್ಯವರ್ಷತಿ

ನಿನ್ನ ಒಂದು ಕಾಲು ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆನಾ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುವೆಯಾ, ದೇವತೆಗಳ ಹವನ ಭಾಗ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ, ಇಲ್ಲವೇ ಇಂದ್ರನು ಮಳೆಯನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಜನರು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ?

ಅರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯ ಉರ್ವಿ ಬಾಲಾನ್ ಶೋಚಸ್ಯಥೋ ಪುರುಷಾದೈರಿವಾರ್ತಾನ್ । ವಾಚಂ ದೇವೀಂ ಬ್ರಹ್ಮಕುಲೇ ಕುಕರ್ಮಣ್ಯಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇ ರಾಜಕುಲೇ ಕುಲಾಗ್ರ್ಯಾನ್

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು ಕ್ರೂರ ಪುರುಷರಿಂದ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ? ದೇವಿಯ ಮಾತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಕೆಡಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ಧರ್ಮಹೀನ ರಾಜರಿಂದ ಕುಲವಂತರು ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ?

ಕಿಂ ಕ್ಷತ್ರಬನ್ಧೂನ್ ಕಲಿನೋಪಸೃಷ್ಟಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಾಣಿ ವಾ ತೈರವರೋಪಿತಾನಿ । ಇತಸ್ತತೋ ವಾಶನಪಾನವಾಸಃ ಸ್ನಾನವ್ಯವಾಯೋನ್ಮುಖಜೀವಲೋಕಮ್

ಕಲಿಯುಗದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವರಿಂದ ನಾಶವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖವೋ? ಇಲ್ಲವೇ ಜನರು ಆಹಾರ, ನೀರು, ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ?

ಯದ್ವಾಮ್ಬ ತೇ ಭೂರಿಭರಾವತಾರ ಕೃತಾವತಾರಸ್ಯ ಹರೇರ್ಧರಿತ್ರಿ । ಅನ್ತರ್ಹಿತಸ್ಯ ಸ್ಮರತೀ ವಿಸೃಷ್ಟಾ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿರ್ವಾಣವಿಲಮ್ಬಿತಾನಿ

ಅಥವಾ, ಅಮ್ಮಾ, ಭಾರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅವತರಿಸಿದ ಹರಿಯು ಈಗ ಮರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವನು ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ನಿನ್ನ ಮುಕ್ತಿಯೂ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ?

ಇದಂ ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ತವಾಧಿಮೂಲಂ ವಸುನ್ಧರೇ ಯೇನ ವಿಕರ್ಶಿತಾಸಿ । ಕಾಲೇನ ವಾ ತೇ ಬಲಿನಾಂ ಬಲೀಯಸಾ ಸುರಾರ್ಚಿತಂ ಕಿಂ ಹೃತಮಮ್ಬ ಸೌಭಗಮ್

ಓ ಭೂಮಾತೆ, ನಿನ್ನ ದುಃಖದ ಮೂಲವೇನು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ಹೀಗೆ ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ? ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸಿದ ನಿನ್ನ ಶುಭಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಲವೆಂಬ ಬಲಿಷ್ಠನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಯೆ?

ಧರಣ್ಯುವಾಚ ಭವಾನ್ ಹಿ ವೇದ ತತ್ಸರ್ವಂ ಯನ್ಮಾಂ ಧರ್ಮಾನುಪೃಚ್ಛಸಿ । ಚತುರ್ಭಿರ್ವರ್ತಸೇ ಯೇನ ಪಾದೈರ್ಲೋಕಸುಖಾವಹೈಃ

ಭೂಮಿ ಹೇಳಿದಳು: ನೀನೇನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೋ ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೀನು ತಿಳಿದವನೇ ಧರ್ಮನೇ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲ.

ಸತ್ಯಂ ಶೌಚಂ ದಯಾ ಕ್ಷಾನ್ತಿಸ್ತ್ಯಾಗಃ ಸನ್ತೋಷ ಆರ್ಜವಮ್ । ಶಮೋ ದಮಸ್ತಪಃ ಸಾಮ್ಯಂ ತಿತಿಕ್ಷೋಪರತಿಃ ಶ್ರುತಮ್

ಸತ್ಯ, ಶುದ್ಧತೆ, ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ, ತ್ಯಾಗ, ಸಂತೋಷ, ಸರಳತೆ, ಮನಶಾಂತಿ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ತಪಸ್ಸು, ಸಮತೆ, ಸಹನೆ, ವೈರಾಗ್ಯ, ವಿದ್ಯೆ—

ಜ್ಞಾನಂ ವಿರಕ್ತಿರೈಶ್ವರ್ಯಂ ಶೌರ್ಯಂ ತೇಜೋ ಬಲಂ ಸ್ಮೃತಿಃ । ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಂ ಕೌಶಲಂ ಕಾನ್ತಿರ್ಧೈರ್ಯಂ ಮಾರ್ದವಮೇವ ಚ

ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ಪ್ರಕಾಶ, ಶಕ್ತಿ, ಸ್ಮರಣೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಕುಶಲತೆ, ಕಾಂತಿ, ಧೈರ್ಯ, ಮೃದುತ್ವ—

ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯಂ ಪ್ರಶ್ರಯಃ ಶೀಲಂ ಸಹ ಓಜೋ ಬಲಂ ಭಗಃ । ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಂ ಕೀರ್ತಿರ್ಮಾನೋಽನಹಙ್ಕೃತಿಃ

ಧೈರ್ಯ, ವಿನಯ, ಉತ್ತಮ ಸ್ವಭಾವ, ಸಹನೆ, ಶಕ್ತಿಯು, ಬಲ, ಭಾಗ್ಯ, ಗಂಭೀರತೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ನಂಬಿಕೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಮಾನ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತತೆ—

ಏತೇ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಭಗವನ್ನಿತ್ಯಾ ಯತ್ರ ಮಹಾಗುಣಾಃ । ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯಾ ಮಹತ್ತ್ವಮಿಚ್ಛದ್ಭಿರ್ನ ವಿಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ಕರ್ಹಿಚಿತ್

ಈ ಮಹಾಗುಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವುಗಳು ಸದಾ ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ಭಗವಂತನೇ. ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ತೇನಾಹಂ ಗುಣಪಾತ್ರೇಣ ಶ್ರೀನಿವಾಸೇನ ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್ । ಶೋಚಾಮಿ ರಹಿತಂ ಲೋಕಂ ಪಾಪ್ಮನಾ ಕಲಿನೇಕ್ಷಿತಮ್

ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಗೂ ಯೋಗ್ಯನಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಪಾಪದಿಂದ ಕಲಿಯುಗದ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಾಧಿತವಾದ ಲೋಕವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ದುಃಖದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಆತ್ಮಾನಂ ಚಾನುಶೋಚಾಮಿ ಭವನ್ತಂ ಚಾಮರೋತ್ತಮಮ್ । ದೇವಾನ್ ಪಿತೄನೃಷೀನ್ ಸಾಧೂನ್ ಸರ್ವಾನ್ ವರ್ಣಾಂಸ್ತಥಾಶ್ರಮಾನ್

ನಾನು ನನ್ನನ್ನೂ, ಭೂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಿನ್ನನ್ನೂ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ಋಷಿಗಳನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ಸಜ್ಜನರನ್ನು, ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳನ್ನೂ, ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ ನೋವುಪಟ್ಟು ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ಬಹುತಿಥಂ ಯದಪಾಙ್ಗಮೋಕ್ಷ ಕಾಮಾಸ್ತಪಃ ಸಮಚರನ್ ಭಗವತ್ಪ್ರಪನ್ನಾಃ । ಸಾ ಶ್ರೀಃ ಸ್ವವಾಸಮರವಿನ್ದವನಂ ವಿಹಾಯ ಯತ್ಪಾದಸೌಭಗಮಲಂ ಭಜತೇಽನುರಕ್ತಾ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕೇವಲ ಅವನ ಒಂದು ಕಣ್ಣುಪಾತಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ, ಆ ಶ್ರೀದೇವಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಮಲವನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವನ ಪಾದದ ಧೂಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

* ತಸ್ಯಾಹಮಬ್ಜಕುಲಿಶಾಙ್ಕುಶಕೇತುಕೇತೈಃ ಶ್ರೀಮತ್ಪದೈರ್ಭಗವತಃ ಸಮಲಙ್ಕೃತಾಙ್ಗೀ । ತ್ರೀನತ್ಯರೋಚ ಉಪಲಭ್ಯ ತತೋ ವಿಭೂತಿಂ ಲೋಕಾನ್ ಸ ಮಾಂ ವ್ಯಸೃಜದುತ್ಸ್ಮಯತೀಂ ತದನ್ತೇ

ನಾನು ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕಮಲ, ವಜ್ರ, ಅಂಕುಶ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಆ ಮಹಿಮೆ ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಅವನ ಅನುಗ್ರಹ ನನಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು, ಲೋಕಗಳೂ ನನನ್ನು ಅವಮಾನದಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದವು.

* ಯೋ ವೈ ಮಮಾತಿಭರಮಾಸುರವಂಶರಾಜ್ಞಾಮ್ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀಶತಮಪಾನುದದಾತ್ಮತನ್ತ್ರಃ । ತ್ವಾಂ ದುಃಸ್ಥಮೂನಪದಮಾತ್ಮನಿ ಪೌರುಷೇಣ ಸಮ್ಪಾದಯನ್ ಯದುಷು ರಮ್ಯಮಬಿಭ್ರದಙ್ಗಮ್

ಅವನೇ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಅಸಹ್ಯ ಭಾರವಾದ ಅಸುರ ರಾಜರ ನೂರಾರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯದುಕುಲದವರನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.

* ಕಾ ವಾ ಸಹೇತ ವಿರಹಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಸ್ಯ ಪ್ರೇಮಾವಲೋಕರುಚಿರಸ್ಮಿತವಲ್ಗುಜಲ್ಪೈಃ । ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಸಮಾನಮಹರನ್ಮಧುಮಾನಿನೀನಾಂ ರೋಮೋತ್ಸವೋ ಮಮ ಯದಙ್ಘ್ರಿವಿಟಙ್ಕಿತಾಯಾಃ

ಪರಮಾತ್ಮನ ಪ್ರೀತಿಯ ನೋಟ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಗು, ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳು, ಜೇನುಹುಳಗಳ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಅವನ ಪಾದದ ಧೂಳಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ಕಂಪನೆ ಎದ್ದಾಗ, ಅವನ ವಿಯೋಗವನ್ನು ಯಾರು ಸಹಿಸಬಲ್ಲರು?

* ತಯೋರೇವಂ ಕಥಯತೋಃ ಪೃಥಿವೀಧರ್ಮಯೋಸ್ತದಾ । ಪರೀಕ್ಷಿನ್ನಾಮ ರಾಜರ್ಷಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಪ್ರಾಚೀಂ ಸರಸ್ವತೀಮ್

ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಇಂತಹ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಪೂರ್ವದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದನು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಭಗವತೇ ಪುರುಷಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ । ಭೂತಾವಾಸಾಯ ಭೂತಾಯ ಪರಾಯ ಪರಮಾತ್ಮನೇ

ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಭಗವಂತನೆ, ಮಹಾತ್ಮನೆ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವೆ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲವೆ, ಪರಮಾತ್ಮನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನನಿಧಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೇಽನನ್ತಶಕ್ತಯೇ । ಅಗುಣಾಯಾವಿಕಾರಾಯ ನಮಸ್ತೇಽಪ್ರಾಕೃತಾಯ ಚ

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಭಂಡಾರವಾದ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ, ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ, ಪರಿವರ್ತನೆ ಇಲ್ಲದ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಕಾಲಾಯ ಕಾಲನಾಭಾಯ ಕಾಲಾವಯವಸಾಕ್ಷಿಣೇ । ವಿಶ್ವಾಯ ತದುಪದ್ರಷ್ಟ್ರೇ ತತ್ಕರ್ತ್ರೇ ವಿಶ್ವಹೇತವೇ

ಕಾಲನಾದ, ಕಾಲದ ಮೂಲನಾದ, ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ, ವಿಶ್ವಸ್ವರೂಪನಾದ, ಎಲ್ಲದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾದ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ, ವಿಶ್ವದ ಕಾರಣನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಭೂತಮಾತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣ ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಾಶಯಾತ್ಮನೇ । ತ್ರಿಗುಣೇನಾಭಿಮಾನೇನ ಗೂಢಸ್ವಾತ್ಮಾನುಭೂತಯೇ

ಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಆತ್ಮನಾದ, ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಒಳಗೆ ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಯಂ ಅನುಭವವಾಗುವ ಆತ್ಮನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ನಮೋಽನನ್ತಾಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಯ ಕೂಟಸ್ಥಾಯ ವಿಪಶ್ಚಿತೇ । ನಾನಾವಾದಾನುರೋಧಾಯ ವಾಚ್ಯವಾಚಕ ಶಕ್ತಯೇ

ಅನಂತನಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ, ಸ್ಥಿರವಾದ, ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ, ಎಲ್ಲ ಮತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರುವ, ಮಾತಿನ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ನಮಃ ಪ್ರಮಾಣಮೂಲಾಯ ಕವಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರಯೋನಯೇ । ಪ್ರವೃತ್ತಾಯ ನಿವೃತ್ತಾಯ ನಿಗಮಾಯ ನಮೋ ನಮಃ

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದ ಮೂಲನಾದ, ಕವಿಯಾದ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲನಾದ, ಪ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗಗಳಾದ, ವೇದಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.