શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ગોપુરદ્વારમાર્ગેષુ કૃતકૌતુક તોરણામ્ । ચિત્રધ્વજપતાકાગ્રૈઃ અન્તઃ પ્રતિહતાતપામ્

શહેરના દરવાજા, રસ્તા અને માર્ગો પર આનંદમય તોરણો બાંધવામાં આવ્યા હતા, રંગબેરંગી ધ્વજ અને પટાકાઓથી શોભિત, અને અંદર સૂર્યની કિરણો પણ પહોંચતી નહોતી.

સમ્માર્જિત મહામાર્ગ રથ્યાપણક ચત્વરામ્ । સિક્તાં ગન્ધજલૈરુપ્તાં ફલપુષ્પાક્ષતાઙ્‌કુરૈઃ

મહાન માર્ગો, ગલીઓ, બજારો અને ચોકો સારી રીતે સાફ કરવામાં આવ્યા હતા, સુગંધિત પાણીથી છાંટવામાં આવ્યા અને ફળ, ફૂલો તથા ધાન્યથી શણગારવામાં આવ્યા હતા.

દ્વારિ દ્વારિ ગૃહાણાં ચ દધ્યક્ષત ફલેક્ષુભિઃ । અલઙ્‌કૃતાં પૂર્ણકુમ્ભૈઃ બલિભિઃ ધૂપદીપકૈઃ

દરેક ઘરની બારણે દહીં, અક્ષત, ફળ અને ઈખ સાથે પૂર્ણ કળશ, ભેટો, ધૂપ અને દીવડાઓથી સુંદર રીતે શોભાવ્યા હતા.

નિશમ્ય પ્રેષ્ઠમાયાન્તં વસુદેવો મહામનાઃ । અક્રૂરશ્ચોગ્રસેનશ્ચ રામશ્ચાદ્ભુતવિક્રમઃ

પ્રીય સ્વજન આવી રહ્યા છે એમ સાંભળીને મહાન હૃદય વસુદેવ, અક્રૂર, ઉગ્રસેન અને અદ્ભુત પરાક્રમી રામ આનંદથી ભરાઈ ગયા.

પ્રદ્યુમ્નઃ ચારુદેષ્ણશ્ચ સામ્બો જામ્બવતીસુતઃ । પ્રહર્ષવેગ ઉચ્છશિત શયનાસન ભોજનાઃ

પ્રદ્યુમ્ન, ચારુદેશ્ન, સાંબ અને જાંબવતીપુત્ર—all આનંદના ઉલ્લાસથી પોતાના શયન, આસન અને ભોજન બધું છોડીને દોડી આવ્યા.

વારણેન્દ્રં પુરસ્કૃત્ય બ્રાહ્મણૈઃ સસુમઙ્‌ગલૈઃ । શઙ્‌ખતૂર્ય નિનાદેન બ્રહ્મઘોષેણ ચાદૃતાઃ । પ્રત્યુજ્જગ્મૂ રથૈર્હૃષ્ટાઃ પ્રણયાગત સાધ્વસાઃ

મોટા હાથીને આગળ રાખીને, શુભ મંત્રો ઉચ્ચારતા બ્રાહ્મણો, શંખ અને તુરીના નાદ સાથે, વેદઘોષથી સન્માનિત થઈ, સૌ પ્રેમ અને ભયમિશ્ર આનંદથી રથોમાં ચડીને મળવા ગયા.

વારમુખ્યાશ્ચ શતશો યાનૈઃ તત્ દર્શનોત્સુકાઃ । લસત્કુણ્ડલ નિર્ભાત કપોલ વદનશ્રિયઃ

શતાબ્દી હાથીઓ, જે સૌને દર્શન કરવાની ઉત્સુકતા હતી, તેજસ્વી કુંડળો, ચમકતા ગાલ અને મુખમંડળથી શોભા વધારી રહ્યા હતા.

નટનર્તકગન્ધર્વાઃ સૂત માગધ વન્દિનઃ । ગાયન્તિ ચોત્તમશ્લોક ચરિતાનિ અદ્ભુતાનિ ચ

નૃત્યકારો, કલાકારો, ગંધર્વો, સૂત, માગધ અને સ્તુતિગાયક સૌ ઉત્તમ યશ અને અદ્ભુત કથાઓ ગાઈ રહ્યા હતા.

ભગવાન્ તત્ર બન્ધૂનાં પૌરાણાં અનુવર્તિનામ્ । યથાવિધિ ઉપસઙ્‌ગમ્ય સર્વેષાં માનમાદધે

ભગવાને પોતાના સગાં અને અનુયાયી નાગરિકોમાં, દરેકને રીત પ્રમાણે મળીને સૌને માન આપ્યો.

પ્રહ્વાભિવાદન આશ્લેષ કરસ્પર્શ સ્મિતેક્ષણૈઃ । આશ્વાસ્ય ચાશ્વપાકેભ્યો વરૈશ્ચ અભિમતૈર્વિભુઃ

વિનમ્ર વંદન, આલિંગન, હાથ મિલાવવું અને સ્મિતભર્યા નજરથી, જેઓ દૂર હતા તેમને આશ્વાસન આપ્યું અને બીજાને મનગમતી વરદાન આપી.

સ્વયં ચ ગુરુભિર્વિપ્રૈઃ સદારૈઃ સ્થવિરૈરપિ । આશીર્ભિઃ યુજ્યમાનોઽન્યૈઃ વન્દિભિશ્ચાવિશત્ પુરમ્

પોતે ગુરુઓ, બ્રાહ્મણો, પત્નીઓ અને વૃદ્ધો સાથે, બીજાઓ પાસેથી આશીર્વાદ લઈને, સ્તુતિગાયકો સાથે શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

રાજમાર્ગં ગતે કૃષ્ણે દ્વારકાયાઃ કુલસ્ત્રિયઃ । હર્મ્યાણ્યારુરુહુર્વિપ્ર તદીક્ષણ મહોત્સવાઃ

કૃષ્ણ રાજમાર્ગે જતા, દ્વારકાની કુળસ્ત્રીઓએ તેમના દર્શનના મહોત્સવ માટે પોતાના મહેલો પર ચડીને ઊભી રહી.

નિત્યં નિરીક્ષમાણાનાં યદપિ દ્વારકૌકસામ્ । ન વિતૃપ્યન્તિ હિ દૃશઃ શ્રિયો ધામાઙ્‌ગમચ્યુતમ્

દ્વારકાવાસીઓ રોજે રોજ કૃષ્ણને નિહાળતા છતાં, તેમની આંખો ક્યારેય તૃપ્ત થતી નહોતી, કેમ કે તેઓ સૌભાગ્ય અને સૌંદર્યના આધાર છે.

શ્રિયો નિવાસો યસ્યોરઃ પાનપાત્રં મુખં દૃશામ્ । બાહવો લોકપાલાનાં સારઙ્‌ગાણાં પદામ્બુજમ્

જેઓના ઉર પર લક્ષ્મીનું નિવાસ છે, મુખ આંખો માટે અમૃત સમાન છે, બાહુઓ લોકપાલોનું રક્ષણ કરે છે અને પદપદ્મો સજ્જનોનું આશ્રય છે.

સિતાતપત્રવ્યજનૈઃ ઉપસ્કૃતઃ નવર્ષૈઃ અભિવર્ષિતઃ પથિ । પિશઙ્‌ગવાસા વનમાલયા બભૌ યથાર્કોડુપ ચાપ વૈદ્યુતૈઃ

શ્વેત છત્ર અને પંખાથી શોભાયમાન, માર્ગમાં તાજા ફૂલોની વૃષ્ટિથી સન્માનિત, પીળા વસ્ત્ર અને વનમાલા ધારણ કરીને, તેઓ મેઘ, ઇન્દ્રધનુષ અને વીજળીથી ઘેરાયેલા સૂર્ય જેવી તેજસ્વી લાગતા હતા.

પ્રવિષ્ટસ્તુ ગૃહં પિત્રોઃ પરિષ્વક્તઃ સ્વમાતૃભિઃ । વવન્દે શિરસા સપ્ત દેવકીપ્રમુખા મુદા

પોતાના માતા-પિતાના ઘરમાં પ્રવેશીને, માતાઓના આલિંગનથી, કૃષ્ણે દેવકી અને અન્ય સાત માતાઓને આનંદપૂર્વક માથું ઝુકાવ્યું.

તાઃ પુત્રમઙ્‌કં આરોપ્ય સ્નેહસ્નુત પયોધરાઃ । હર્ષવિહ્વલિતાત્માનઃ સિષિચુઃ નેત્રજૈર્જલૈઃ

એ સ્ત્રીઓએ પ્રેમથી ભીંજાયેલા સ્તન સાથે પોતાના પુત્રને ગોદમાં ઉઠાવ્યો અને આનંદથી ભરાઈને આંખોમાંથી વહેતા આંસુઓથી તેને ન્હાળ્યો.

અથાવિશત્ સ્વભવનં સર્વકામમનુત્તમમ્ । પ્રાસાદા યત્ર પત્નીનાં સહસ્રાણિ ચ ષોડશ

પછી તે પોતાના સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થતા અનન્ય મહેલમાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં તેની પત્નીઓના સોળ હજાર મહેલો હતા.

પત્ન્યઃ પતિં પ્રોષ્ય ગૃહાનુપાગતં ક્ય સઞ્જાત મનોમહોત્સવાઃ । ઉત્તસ્થુરારાત્ સહસાસનાશયાત્ વ્રતૈઃ વ્રીડિત લોચનાનનાઃ

પતિથી વિયોગ પામેલી પત્નીઓએ જ્યારે પતિને ઘરમાં પાછા આવતાં જોયો, ત્યારે તેમના હૃદયમાં આનંદના ઉત્સવ જાગ્યા અને તેઓ તરત જ બેઠેલી કે સુતી હતી ત્યાંથી ઉઠી, વ્રતના લજ્જાથી આંખો અને ચહેરા નીચે કરી લીધા.

તં આત્મજૈઃ દૃષ્ટિભિરન્તરાત્મના દુરન્તભાવાઃ પરિરેભિરે પતિમ્ । નિરુદ્ધમપ્યાસ્રવદમ્બુ નેત્રયોઃ વિલજ્જતીનાં ભૃગુવર્ય વૈક્લવાત્

ભૃગુ કુળની એ મહાન સ્ત્રીઓએ પોતાના મનમાં દબાયેલા ભાવો છુપાવતાં પતિને સંતાનો સાથે ભેટી લીધા, અને આંખે આંખે પ્રેમથી જોયા; લજ્જા છતાંયે, આંખોમાંથી આનંદના આંસુ વહી નીકળ્યા.

યદ્યપ્યસૌ પાર્શ્વગતો રહોગતઃ તથાપિ તસ્યાઙ્‌ઘ્રિયુગં નવં નવમ્ । પદે પદે કા વિરમેત તત્પદાત્ ચલાપિ યચ્છ્રીર્ન જહાતિ કર્હિચિત્

પતિ પાસે અને એકાંતમાં હોવા છતાંયે, દરેક પળે તેના પગ તેમને નવા લાગતા; એવી સ્ત્રીઓ તેના પગથી કદી દૂર કેવી રહી શકે, જ્યારે ચંચળ લક્ષ્મી પણ તેને ક્યારેય છોડતી નથી?

એવં નૃપાણાં ક્ષિતિભારજન્મનાં અક્ષૌહિણીભિઃ પરિવૃત્તતેજસામ્ । વિધાય વૈરં શ્વસનો યથાનલં મિથો વધેનોપરતો નિરાયુધઃ

આ રીતે, પૃથ્વીનો ભાર બનેલા રાજાઓમાં પરસ્પર વૈર ઉભું કરી, જેમ પવન અગ્નિને બુઝાવે તેમ, તેણે તેમની સેના દ્વારા એકબીજાનો વિનાશ કરાવ્યો અને પછી નિશસ્ત્ર થઈ દૂર રહી ગયો.

સ એષ નરલોકેઽસ્મિન્ અવતીર્ણઃ સ્વમાયયા । રેમે સ્ત્રીરત્નકૂટસ્થો ભગવાન્ પ્રાકૃતો યથા

એ ભગવાન પોતે પોતાની માયાથી માનવલોકમાં અવતર્યા અને શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓની વચ્ચે સામાન્ય મનુષ્યની જેમ આનંદથી વિહાર કર્યો.

ઉદ્દામભાવ પિશુનામલ વલ્ગુહાસ । વ્રીડાવલોકનિહતો મદનોઽપિ યાસામ્ ॥ સમ્મુહ્ય ચાપમજહાત્ પ્રમદોત્તમાસ્તા । યસ્યેન્દ્રિયં વિમથિતું કુહકૈર્ન શેકુઃ

જેઓની ઉન્માદક નજર, લજ્જાયુક્ત સ્મિત અને તિરછા દૃષ્ટિથી પણ કામદેવ મોહાઈને પોતાનું ધનુષ્ય મૂકી દે, એવી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓએ પણ પોતાના ઉપાયોથી ભગવાનના ઇન્દ્રિયોને કદી અસ્થિર કરી શક્યા નહીં.

તમયં મન્યતે લોકો હ્યસઙ્‌ગમપિ સઙ્‌ગિનમ્ । આત્મૌપમ્યેન મનુજં વ્યાપૃણ્વાનં યતોઽબુધઃ

મૂઢ લોકો, તેને સંસારમાં વ્યસ્ત જોઈને, પોતાને જેવું સમજે છે અને તેને બંધાયેલો માને છે, જ્યારે તે તો અસ્પૃશ્ય છે.

એતત્ ઈશનમીશસ્ય પ્રકૃતિસ્થોઽપિ તદ્ગુણૈઃ । ન યુજ્યતે સદાઽત્મસ્થૈઃ યથા બુદ્ધિસ્તદાશ્રયા

આ છે ભગવાનની મહિમા: તે પ્રકૃતિમાં રહીને પણ તેના ગુણોથી કદી બંધાતા નથી, જેમ ભગવાનમાં આશ્રય લેનારની બુદ્ધિ પણ એ ગુણોથી અસ્પૃશ્ય રહે છે.

તં મેનિરેઽબલા મૂઢાઃ સ્ત્રૈણં ચાનુવ્રતં રહઃ । અપ્રમાણવિદો ભર્તુઃ ઈશ્વરં મતયો યથા

મૂઢ સ્ત્રીઓ, પોતાના પતિના સત્ય સ્વરૂપને ન જાણીને, તેને પોતાના માટે જ સમજે છે અને એકાંતમાં પોતાના માટે સમર્પિત માને છે, જેમ સામાન્ય મન પણ ભગવાનને મર્યાદિત સમજે છે.

વૃષાયમાણૌ નર્દન્તૌ યુયુધાતે પરસ્પરમ્ । અનુકૃત્ય રુતૈર્જન્તૂન્ ચેરતુઃ પ્રાકૃતૌ યથા

એ બંને, વાછરડાં જેવા વેશમાં, એકબીજાને લલકારતા અને ગર્જના કરતા, પ્રાણીઓની જેમ રમતાં, જાણે સામાન્ય જીવ હોય એમ વર્તતા.

કદાચિદ્ યમુનાતીરે વત્સાન્ ચારયતોઃ સ્વકૈઃ । વયસ્યૈઃ કૃષ્ણબલયોઃ જિઘાંસુર્દૈત્ય આગમત્

ક્યારેક, યમુના કાંઠે કૃષ્ણ અને બલરામ પોતાના મિત્રોની સાથે વાછરડાં ચરાવતાં હતા, ત્યારે એક દાનવ તેમને મારવા આવ્યો.