શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

સ્મયન્વિશોકઃ શોકાર્તાન્સ્મરન્દૈવગતિં ચ તામ્। દેવોઽસુરો નરોઽન્યો વા નેશ્વરોઽસ્તીહ કશ્ચન

મુખ પર સ્મિત અને મનમાં કોઈ દુઃખ વિના, તેણે દુઃખી થયેલા લોકોને અને ભાગ્યના ફેરવટાને યાદ કર્યા; કારણ કે દેવ, દાનવ, માનવ કે બીજું કોઈ પણ અહીં પોતે પોતે સ્વતંત્ર નથી.

આત્મનોઽન્યસ્ય વા દિષ્ટં દૈવેનાપોહિતું દ્વયોઃ। અથાસૌ શક્તિભિઃ સ્વાભિઃ શમ્ભોઃ પ્રાધાનિકં વ્યધાત્

પોતે કે બીજાને જે ભાગ્યે લખ્યું છે, તે કોઈના જોરે ટાળી શકાયું નથી; પછી તેણે પોતાની શક્તિથી શિવજીનું મુખ્ય કાર્ય પૂર્ણ કર્યું.

ધર્મજ્ઞાનવિરક્ત્યૃદ્ધિ તપોવિદ્યાક્રિયાદિભિઃ। રથં સૂતં ધ્વજં વાહાન્ધનુર્વર્મશરાદિ યત્

ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય, સંપત્તિ, તપ, વિદ્યા અને કર્મથી તેણે રથ, સારથી, ધ્વજ, ઘોડા, ધનુષ્ય, કવચ, બાણ અને બધી વસ્તુઓ પ્રગટ કરી.

સન્નદ્ધો રથમાસ્થાય શરં ધનુરુપાદદે। શરં ધનુષિ સન્ધાય મુહૂર્તેઽભિજિતીશ્વરઃ

સંપૂર્ણ શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને, તેણે રથમાં બેસી ધનુષ્ય અને બાણ હાથમાં લીધા; બાણ ધનુષ્યમાં ચઢાવીને, વિજયના સ્વામી ક્ષણમાં તૈયાર થઈ ગયા.

દદાહ તેન દુર્ભેદ્યા હરોઽથ ત્રિપુરો નૃપ। દિવિ દુન્દુભયો નેદુર્વિમાનશતસઙ્કુલાઃ

એ બાણથી, રાજા, શિવજીએ ત્રણ અજબ દુર્ગમ નગરો ભસ્મ કરી નાખ્યા; આકાશમાં ઢોલ વગાડાયા અને અનેક દેવવાહનોની ભીડ થઈ.

દેવર્ષિપિતૃસિદ્ધેશા જયેતિ કુસુમોત્કરૈઃ। અવાકિરન્જગુર્હૃષ્ટા નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ

દેવતાઓ, ઋષિઓ, પિતૃઓ અને સિદ્ધો ખુશ થઈને ફૂલો વરસાવ્યા અને વિજયના નાદ કર્યા; અપ્સરાઓના જૂથો આનંદથી નૃત્ય કરવા લાગ્યા.

એવં દગ્ધ્વા પુરસ્તિસ્રો ભગવાન્પુરહા નૃપ। બ્રહ્માદિભિઃ સ્તૂયમાનઃ સ્વં ધામ પ્રત્યપદ્યત

આ રીતે ત્રણ નગરો દહન કર્યા પછી, પુરહર ભગવાન, બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓએ સ્તુતિ કરતાં, પોતાના ધામે પરત ગયા.

એવં વિધાન્યસ્ય હરેઃ સ્વમાયયા વિડમ્બમાનસ્ય નૃલોકમાત્મનઃ। વીર્યાણિ ગીતાન્યૃષિભિર્જગદ્ગુરોર્લોકં પુનાનાન્યપરં વદામિ કિમ્

આ રીતે, ભગવાન હરિ પોતાના યોગમાયાથી મનુષ્યલોકની લીલાઓ કરે છે, એના પરાક્રમો ઋષિઓએ ગાયા છે; જે જગતને પવિત્ર કરે છે, એ સિવાય હું શું કહું?

સૂત ઉવાચ । આનર્તાન્ સ ઉપવ્રજ્ય સ્વૃદ્ધાઞ્જનપદાન્ સ્વકાન્ । દધ્મૌ દરવરં તેષાં વિષાદં શમયન્નિવ

સૂતજી બોલ્યા: તેઓ અનર્ત દેશ અને પોતાના સમૃદ્ધ પ્રદેશોમાં ગયા અને ત્યાં પોતાની મહાન શંખ વગાડીને સૌના દુઃખ દૂર કરતા જાણ્યા.

સ ઉચ્ચકાશે ધવલોદરો દરોઽપિ ઉરુક્રમસ્ય અધરશોણ શોણિમા । દાધ્માયમાનઃ કરકઞ્જસમ્પુટે યથાબ્જખણ્ડે કલહંસ ઉત્સ્વનઃ

એ શંખ, જેણે સફેદ પેટ અને ઊંચો અવાજ ધરાવતો હતો, ભગવાનના લાલચટ્ટ હોઠે સ્પર્શી, કમળ જેવા હાથમાં વગાડતાં, કમળના તળાવમાં હંસના બોલ જેવી ધ્વનિ કરી.

તમુપશ્રુત્ય નિનદં જગદ્ભયભયાવહમ્ । પ્રત્યુદ્યયુઃ પ્રજાઃ સર્વા ભર્તૃદર્શનલાલસાઃ

એ ભય દૂર કરનાર ગર્જના સાંભળી, બધા લોકો પોતાના પ્રભુના દર્શન માટે આતુર થઈને સામે આવ્યા.

તત્રોપનીતબલયો રવેર્દીપમિવાદૃતાઃ । આત્મારામં પૂર્ણકામં નિજલાભેન નિત્યદા

ત્યાં ભેગા થયેલા લોકો, પોતાની તાકાત ફરી મેળવી, ભગવાનને અંધકારમાં દીવા જેવી શ્રદ્ધાથી પૂજ્યા; તેઓ ભગવાનના સાથથી હંમેશા સંતોષી અને પૂર્ણ રહેતા.

પ્રીત્યુત્ફુલ્લમુખાઃ પ્રોચુઃ હર્ષગદ્ગદયા ગિરા । પિતરં સર્વસુહૃદં અવિતારં ઇવાર્ભકાઃ

પ્રેમથી ખીલી ઉઠેલા ચહેરા સાથે, આનંદથી અવાજ કંપતો હતો, તેઓ પોતાના રક્ષક અને પ્રિય મિત્ર એવા પિતાને બાળકો જેવું બોલ્યા.

નતાઃ સ્મ તે નાથ સદાઙ્‌ઘ્રિપઙ્‌કજં વિરિઞ્ચવૈરિઞ્ચ્ય સુરેન્દ્ર વન્દિતમ્ । પરાયણં ક્ષેમમિહેચ્છતાં પરં ન યત્ર કાલઃ પ્રભવેત્પરઃ પ્રભુઃ

પ્રભુ, અમે તમને વંદન કરીએ છીએ, જેમના કમળ જેવા પગ બ્રહ્મા, શિવ અને ઇન્દ્ર પણ પૂજે છે; તમે કલ્યાણ ઈચ્છનારાઓ માટે સર્વોચ્ચ આશ્રય છો, જ્યાં સમય પણ કશું કરી શકતો નથી.

ભવાય નસ્ત્વં ભવ વિશ્વભાવન ત્વમેવ માતાથ સુહૃત્પતિઃ પિતા । ત્વં સદ્ગુરુર્નઃ પરમં ચ દૈવતં યસ્યાનુવૃત્ત્યા કૃતિનો બભૂવિમ

અમારા કલ્યાણ માટે, તમે જગતના સર્જનહાર, પાલક અને રક્ષક છો; તમે અમારી માતા, મિત્ર, સ્વામી અને પિતા છો; તમે અમારા સચ્ચા ગુરુ અને સર્વોચ્ચ દેવતા છો—તમારી ભક્તિથી જ અમે સફળ થયા છીએ.

અહો સનાથા ભવતા સ્મ યદ્વયં ત્રૈવિષ્ટપાનામપિ દૂરદર્શનમ્ । પ્રેમસ્મિત સ્નિગ્ધ નિરીક્ષણાનનં પશ્યેમ રૂપં તવ સર્વસૌભગમ્

અરે, અમારો સદભાગ્ય કે તમે અમને મળ્યા, કારણ કે સ્વર્ગના દેવતાઓને પણ જે દર્શન દુર્લભ છે, એ પ્રેમભીનાં સ્મિત અને મમતા ભરેલી નજરથી ઝગમગતું તમારું સૌભાગ્યમય રૂપ અમે જોઈ શકીએ છીએ.

યર્હ્યમ્બુજાક્ષાપસસાર ભો ભવાન્ કુરૂન્ મધૂન્ વાથ સુહૃદ્ દિદૃક્ષયા । તત્રાબ્દકોટિપ્રતિમઃ ક્ષણો ભવેદ્ રવિં વિનાક્ષ્ણોરિવ નસ્તવાચ્યુત

કમળનેત્રવાળા પ્રભુ, જ્યારે તમે કુરુઓ કે મધુઓ પાસે મિત્રોનું દર્શન કરવા જાઓ, ત્યારે દરેક ક્ષણ અમારે માટે કરોડો વર્ષ જેટલી લાંબી લાગે, જેમણે સૂર્ય વિના આંખો અંધારી થઈ જાય છે, એ રીતે, અચ્યૂત.

ઇતિ ચોદીરિતા વાચઃ પ્રજાનાં ભક્તવત્સલઃ । શૃણ્વાનોઽનુગ્રહં દૃષ્ટ્યા વિતન્વન્ પ્રાવિશત્પુરમ્

જ્યારે લોકોએ આવી વાણી કહી, ત્યારે ભક્તવત્સલ ભગવાન, સૌના શબ્દો સાંભળતા અને કૃપાદૃષ્ટિ વરસાવતા, શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

મધુભોજદશાર્હાર્હ કુકુરાન્ધક વૃષ્ણિભિઃ । આત્મતુલ્ય બલૈર્ગુપ્તાં નાગૈર્ભોગવતીમિવ

મધુ, ભોજ, દશાર્હ, કુકુર, અંધક અને વૃષ્ણિ જેવા પોતાના જેટલા જ શક્તિશાળી વંશજોએ શહેરને એવી રીતે સુરક્ષિત રાખ્યું હતું, જેમ કે સાપો ભોગવતી નગરીનું રક્ષણ કરે છે.

સર્વર્તુ સર્વવિભવ પુણ્યવૃક્ષલતાશ્રમૈઃ । ઉદ્યાનોપવનારામૈઃ વૃત પદ્માકર શ્રિયમ્

દરેક ઋતુમાં, સર્વસંપન્ન અને શુભ વૃક્ષો, વેલીઓ, આશ્રમો, બગીચા, ઉદ્યાન અને કમળના તળાવોથી ઘેરાયેલું તે શહેર સૌંદર્યથી ઝગમગતું હતું.

ગોપુરદ્વારમાર્ગેષુ કૃતકૌતુક તોરણામ્ । ચિત્રધ્વજપતાકાગ્રૈઃ અન્તઃ પ્રતિહતાતપામ્

શહેરના દરવાજા, રસ્તા અને માર્ગો પર આનંદમય તોરણો બાંધવામાં આવ્યા હતા, રંગબેરંગી ધ્વજ અને પટાકાઓથી શોભિત, અને અંદર સૂર્યની કિરણો પણ પહોંચતી નહોતી.

સમ્માર્જિત મહામાર્ગ રથ્યાપણક ચત્વરામ્ । સિક્તાં ગન્ધજલૈરુપ્તાં ફલપુષ્પાક્ષતાઙ્‌કુરૈઃ

મહાન માર્ગો, ગલીઓ, બજારો અને ચોકો સારી રીતે સાફ કરવામાં આવ્યા હતા, સુગંધિત પાણીથી છાંટવામાં આવ્યા અને ફળ, ફૂલો તથા ધાન્યથી શણગારવામાં આવ્યા હતા.

દ્વારિ દ્વારિ ગૃહાણાં ચ દધ્યક્ષત ફલેક્ષુભિઃ । અલઙ્‌કૃતાં પૂર્ણકુમ્ભૈઃ બલિભિઃ ધૂપદીપકૈઃ

દરેક ઘરની બારણે દહીં, અક્ષત, ફળ અને ઈખ સાથે પૂર્ણ કળશ, ભેટો, ધૂપ અને દીવડાઓથી સુંદર રીતે શોભાવ્યા હતા.

નિશમ્ય પ્રેષ્ઠમાયાન્તં વસુદેવો મહામનાઃ । અક્રૂરશ્ચોગ્રસેનશ્ચ રામશ્ચાદ્ભુતવિક્રમઃ

પ્રીય સ્વજન આવી રહ્યા છે એમ સાંભળીને મહાન હૃદય વસુદેવ, અક્રૂર, ઉગ્રસેન અને અદ્ભુત પરાક્રમી રામ આનંદથી ભરાઈ ગયા.

પ્રદ્યુમ્નઃ ચારુદેષ્ણશ્ચ સામ્બો જામ્બવતીસુતઃ । પ્રહર્ષવેગ ઉચ્છશિત શયનાસન ભોજનાઃ

પ્રદ્યુમ્ન, ચારુદેશ્ન, સાંબ અને જાંબવતીપુત્ર—all આનંદના ઉલ્લાસથી પોતાના શયન, આસન અને ભોજન બધું છોડીને દોડી આવ્યા.

વારણેન્દ્રં પુરસ્કૃત્ય બ્રાહ્મણૈઃ સસુમઙ્‌ગલૈઃ । શઙ્‌ખતૂર્ય નિનાદેન બ્રહ્મઘોષેણ ચાદૃતાઃ । પ્રત્યુજ્જગ્મૂ રથૈર્હૃષ્ટાઃ પ્રણયાગત સાધ્વસાઃ

મોટા હાથીને આગળ રાખીને, શુભ મંત્રો ઉચ્ચારતા બ્રાહ્મણો, શંખ અને તુરીના નાદ સાથે, વેદઘોષથી સન્માનિત થઈ, સૌ પ્રેમ અને ભયમિશ્ર આનંદથી રથોમાં ચડીને મળવા ગયા.

વારમુખ્યાશ્ચ શતશો યાનૈઃ તત્ દર્શનોત્સુકાઃ । લસત્કુણ્ડલ નિર્ભાત કપોલ વદનશ્રિયઃ

શતાબ્દી હાથીઓ, જે સૌને દર્શન કરવાની ઉત્સુકતા હતી, તેજસ્વી કુંડળો, ચમકતા ગાલ અને મુખમંડળથી શોભા વધારી રહ્યા હતા.

નટનર્તકગન્ધર્વાઃ સૂત માગધ વન્દિનઃ । ગાયન્તિ ચોત્તમશ્લોક ચરિતાનિ અદ્ભુતાનિ ચ

નૃત્યકારો, કલાકારો, ગંધર્વો, સૂત, માગધ અને સ્તુતિગાયક સૌ ઉત્તમ યશ અને અદ્ભુત કથાઓ ગાઈ રહ્યા હતા.

ભગવાન્ તત્ર બન્ધૂનાં પૌરાણાં અનુવર્તિનામ્ । યથાવિધિ ઉપસઙ્‌ગમ્ય સર્વેષાં માનમાદધે

ભગવાને પોતાના સગાં અને અનુયાયી નાગરિકોમાં, દરેકને રીત પ્રમાણે મળીને સૌને માન આપ્યો.