શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તત્ર દુન્દુભયો નેદુઃ દેવમાનવ વાદિતાઃ । શશંસુઃ સાધવો રાજ્ઞાં ખાત્પેતુઃ પુષ્પવૃષ્ટયઃ

એ સમયે દેવો અને મનુષ્યોના વાદ્યો વાગવા લાગ્યા, સારા લોકો ભીષ્મની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા અને રાજા પર આકાશમાંથી પુષ્પવર્ષા થવા લાગી.

તસ્ય નિર્હરણાદીનિ સમ્પરેતસ્ય ભાર્ગવ । યુધિષ્ઠિરઃ કારયિત્વા મુહૂર્તં દુઃખિતોઽભવત્

ભીષ્મ પિતામહના અવસાન પછી, યુધિષ્ઠિરે વિધિપૂર્વક તેમના અંત્યક્રિયા કરાવી, છતાં થોડો સમય સુધી દુઃખી રહ્યો.

તુષ્ટુવુર્મુનયો હૃષ્ટાઃ કૃષ્ણં તત્ ગુહ્યનામભિઃ । તતસ્તે કૃષ્ણહૃદયાઃ સ્વાશ્રમાન્પ્રયયુઃ પુનઃ

ઋષિઓ આનંદિત થઈ કૃષ્ણની ગુપ્ત નામોથી સ્તુતિ કરી, અને પછી કૃષ્ણમાં મન ધરાવતા એ બધા પોતાના આશ્રમોમાં પાછા ગયા.

તતો યુધિષ્ઠિરો ગત્વા સહકૃષ્ણો ગજાહ્વયમ્ । પિતરં સાન્ત્વયામાસ ગાન્ધારીં ચ તપસ્વિનીમ્

પછી યુધિષ્ઠિર કૃષ્ણ સાથે ગજાહ્વય શહેર ગયા અને પોતાના પિતા તથા તપસ્વિ ગાંધારીને સાંત્વના આપી.

પિત્રા ચાનુમતો રાજા વાસુદેવાનુમોદિતઃ । ચકાર રાજ્યં ધર્મેણ પિતૃપૈતામહં વિભુઃ

પિતાની મંજૂરી અને કૃષ્ણની સહમતિથી, યુધિષ્ઠિર મહારાજે પિતા-પિતામહ પાસેથી મળેલ રાજ્યને ધર્મપૂર્વક સંભાળ્યું.

પયઃ સ્તનાભ્યાં સુસ્રાવ નેત્રજૈઃ સલિલૈઃ શિવૈઃ । તદાભિષિચ્યમાનાભ્યાં વીર વીરસુવો મુહુઃ

વીરપુત્રની માતાના સ્તનમાંથી દૂધ વહેવા લાગ્યું અને આંખોમાંથી શુભ અશ્રુઓ ટપકવા લાગી, એમ માતાએ પુત્રને વારંવાર અભિષેક કર્યો.

તાં શશંસુર્જના રાજ્ઞીં દિષ્ટ્યા તે પુત્ર આર્તિહા । પ્રતિલબ્ધશ્ચિરં નષ્ટો રક્ષિતા મણ્ડલં ભુવઃ

લોકોએ રાણીને કહ્યું: 'દેવી, શુભ છે કે તમારો પુત્ર, દુઃખ દૂર કરનાર, લાંબા સમય પછી પરત આવ્યો છે અને હવે પૃથ્વીનું રક્ષણ કરશે.'

અભ્યર્ચિતસ્ત્વયા નૂનં ભગવાન્ પ્રણતાર્તિહા । યદનુધ્યાયિનો ધીરા મૃત્યું જિગ્યુઃ સુદુર્જયમ્

નિશ્ચિત છે, રાણી, તમે ભગવાનની પૂજા કરી છે, કારણ કે જેમના મન સ્થિર હોય અને જે ભગવાનનું ચિંતન કરે છે, તેઓ દુર્લભ એવા મૃત્યુને પણ જીતે છે.

લાલ્યમાનં જનૈરેવં ધ્રુવં સભ્રાતરં નૃપઃ । આરોપ્ય કરિણીં હૃષ્ટઃ સ્તૂયમાનોઽવિશત્પુરમ્

લોકોએ યુધિષ્ઠિર અને તેમના ભાઈઓને પ્રેમપૂર્વક વધાવ્યા, રાજા આનંદિત થઈ હાથી પર ચઢ્યા અને સર્વત્ર સ્તુતિ થતી હતી, ત્યારે શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

તત્ર તત્રોપસઙ્‌કૢપ્તૈઃ લસન્ મકરતોરણૈઃ । સવૃન્દૈઃ કદલીસ્તમ્ભૈઃ પૂગપોતૈશ્ચ તદ્વિધૈઃ

શહેરના દરેક દ્વારે સુંદર મકર તોરણો, કેળાના ગૂંચ અને પાનફળના ઢગલા સુંદર રીતે સજાવવામાં આવ્યા હતા.

ચૂતપલ્લવવાસઃસ્રઙ્‌ મુક્તાદામવિલમ્બિભિઃ । ઉપસ્કૃતં પ્રતિદ્વારં અપાં કુમ્ભૈઃ સદીપકૈઃ

દરેક પ્રવેશદ્વાર પર પાણીથી ભરેલા કલશ, દીવટીઓ, આમના કૂમળા પાંદડાની વણેલી માળાઓ અને મુક્તાની લટકતી માળાઓથી શોભાયમાન બન્યા હતા.

પ્રાકારૈઃ ગોપુરાગારૈઃ શાતકુમ્ભપરિચ્છદૈઃ । સર્વતોઽલઙ્‌કૃતં શ્રીમદ્ વિમાનશિખરદ્યુભિઃ

શહેરના ચારેય બાજુએ કિલ્લા, દ્વાર અને ઘરો પર સોનાના શણગાર હતા અને મહેલો પર તેજસ્વી શિખરો ઝગમગતા હતા.

મૃષ્ટચત્વરરથ્યાટ્ટ માર્ગં ચન્દનચર્ચિતમ્ । લાજાક્ષતૈઃ પુષ્પફલૈઃ તણ્ડુલૈર્બલિભિર્યુતમ્

શહેરના ચૌક, રસ્તાઓ અને માર્ગો સ્વચ્છ અને ચંદનથી સુગંધિત હતા, અને સર્વત્ર લાજ, અખંડ અનાજ, પુષ્પો, ફળો અને ચોખા જેવી ભેટો ધરવામાં આવી હતી.

ધ્રુવાય પથિ દૃષ્ટાય તત્ર તત્ર પુરસ્ત્રિયઃ । સિદ્ધાર્થાક્ષતદધ્યમ્બુ દૂર્વાપુષ્પફલાનિ ચ

રાજા જ્યારે માર્ગે જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે શહેરની સ્ત્રીઓએ વિવિધ સ્થળોએ શુભ ચીજવસ્તુઓ જેમ કે અખંડ અનાજ, દહીં, પાણી, દુર્વા, પુષ્પો અને ફળો લઈને આવકાર કર્યો.

ઉપજહ્રુઃ પ્રયુઞ્જાના વાત્સલ્યાદાશિષઃ સતીઃ । શૃણ્વન્ તદ્વલ્ગુગીતાનિ પ્રાવિશદ્ભવનં પિતુઃ

જ્યારે ધ્રુવજી પોતાના પિતાના મહેલમાં પ્રવેશ્યા, ત્યારે સદ્ગુણવંતી સ્ત્રીઓએ માતૃભાવથી આશીર્વાદ આપ્યા અને તેમના મીઠા બાળગીતો સાંભળતા હતા.

મહામણિવ્રાતમયે સ તસ્મિન્ ભવનોત્તમે । લાલિતો નિતરાં પિત્રા ન્યવસદ્ દિવિ દેવવત્

મોટા મોતી અને રત્નોથી શોભતા એ મહાન મહેલમાં, પિતા ધ્રુવજીને ખૂબ પ્રેમથી લાડ કરતા અને તેઓ ત્યાં સ્વર્ગના દેવતાની જેમ રહેતા.

પયઃફેનનિભાઃ શય્યા દાન્તા રુક્મપરિચ્છદાઃ । આસનાનિ મહાર્હાણિ યત્ર રૌક્મા ઉપસ્કરાઃ

ત્યાંના પથારો દૂધની ફેંક જેવી સફેદ અને સોનાની અળકારોથી શોભતા હતા; બેઠકો બહુ જ કિંમતી હતી અને બધું જ સોનાથી બનેલું હતું.

યત્ર સ્ફટિકકુડ્યેષુ મહામારકતેષુ ચ । મણિપ્રદીપા આભાન્તિ લલનારત્નસંયુતાઃ

એ મહેલમાં, સ્ફટિકની દિવાલો અને મોટા પન્નાની ઉપર, સ્ત્રીઓના આભૂષણોના રત્નોથી શણગારેલા દીવા તેજથી ઝગમગતા હતા.

ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ વિચિત્રૈરમરદ્રુમૈઃ । કૂજદ્વિહઙ્‌ગમિથુનૈઃ ગાયન્મત્તમધુવ્રતૈઃ

ત્યાં સુંદર બગીચાઓ હતા, જેમાં અદભુત દેવવૃક્ષો, કલરવ કરતા પક્ષીઓના જોડી અને મધમાં મસ્ત થયેલા ભમરા ગીત ગાતા હતા.

વાપ્યો વૈદૂર્યસોપાનાઃ પદ્મોત્પલકુમુદ્વતીઃ । હંસકારણ્ડવકુલૈઃ જુષ્ટાશ્ચક્રાહ્વસારસૈઃ

ત્યાં વેદૂર્યના પાવથાંવાળી વાવો હતી, જેમાં કમળ, ઉટપલ અને કુમુદ ફૂલતા હતા અને હંસ, બગલા અને ચક્રવાક જેવા પક્ષીઓ વસતા હતા.

ઉત્તાનપાદો રાજર્ષિઃ પ્રભાવં તનયસ્ય તમ્ । શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વાદ્ભુતતમં પ્રપેદે વિસ્મયં પરમ્

રાજર્ષિ ઉત્તાનપાદે જ્યારે પોતાના પુત્રની અદભુત મહિમા સાંભળી અને જોઈ, ત્યારે તેઓ અત્યંત આશ્ચર્યમાં પડી ગયા.

વીક્ષ્યોઢવયસં તં ચ પ્રકૃતીનાં ચ સમ્મતમ્ । અનુરક્તપ્રજં રાજા ધ્રુવં ચક્રે ભુવઃ પતિમ્

જ્યારે રાજાએ ધ્રુવજીને યુવાન, પ્રજાના પ્રિય અને મંત્રીઓ દ્વારા માન્ય જોયા, ત્યારે ધ્રુવને ધરતીનો રાજા બનાવ્યા.

આત્માનં ચ પ્રવયસં આકલય્ય વિશામ્પતિઃ । વનં વિરક્તઃ પ્રાતિષ્ઠદ્ વિમૃશન્નાત્મનો ગતિમ્

પછી, પોતાનું વૃદ્ધાવસ્થાનું ધ્યાન કરીને, રાજાએ વૈરાગ્યથી વન તરફ પ્રસ્થાન કર્યું અને આત્માની ગતિનું ચિંતન કરતા ગયા.

શૌનક ઉવાચ । (વંશસ્થ) હત્વા સ્વરિક્થસ્પૃધ આતતાયિનો યુધિષ્ઠિરો ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ । સહાનુજૈઃ પ્રત્યવરુદ્ધભોજનઃ કથં પ્રવૃત્તઃ કિમકારષીત્તતઃ

શૌનકજીએ પૂછ્યું: ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે, જ્યારે પોતાના રાજ્ય અને ધન માટે લાલચ રાખનારા દુશ્મનોને માર્યા અને ભાઈઓ સાથે નિરાંતે ભોજન કરવા લાગ્યા, ત્યારે પછી તેમણે શું કર્યું?

સૂત ઉવાચ । વંશં કુરોર્વંશદવાગ્નિનિર્હૃતં સંરોહયિત્વા ભવભાવનો હરિઃ । નિવેશયિત્વા નિજરાજ્ય ઈશ્વરો યુધિષ્ઠિરં પ્રીતમના બભૂવ હ

સૂતજીએ કહ્યું: જગતના સર્જનહાર હરિએ, પોતાના વંશની આગથી વિનાશ પામેલા કુરુવંશને પુનઃ સ્થાપિત કર્યો અને યુધિષ્ઠિરને પોતાના રાજ્યમાં બેસાડ્યા, ત્યારે તેઓ અંતરમાં પ્રસન્ન થયા.

નિશમ્ય ભીષ્મોક્તમથાચ્યુતોક્તં પ્રવૃત્ત વિજ્ઞાન વિધૂત વિભ્રમઃ । શશાસ ગામિન્દ્ર ઇવાજિતાશ્રયઃ પરિધ્યુપાન્તાં અનુજાનુવર્તિતઃ

ભીષ્મ અને અચ્યૂતના વચનો સાંભળી, સાચા જ્ઞાનથી શંકા દુર થઈ, યુધિષ્ઠિરે અજેય ભાઈઓના સહારે, ઇન્દ્રની જેમ ધરતી પર રાજ કર્યું.

(અનુષ્ટુપ્) કામં વવર્ષ પર્જન્યઃ સર્વકામદુઘા મહી । સિષિચુઃ સ્મ વ્રજાન્ ગાવઃ પયસોધસ્વતીર્મુદા

મેઘોએ મનગમતું વરસાદ વરસાવ્યું, ધરાએ સર્વ ઈચ્છિત ફળ આપ્યા અને ગાયોએ આનંદથી ગામોમાં દુધની ધારા વહાવી.

નદ્યઃ સમુદ્રા ગિરયઃ સવનસ્પતિવીરુધઃ । ફલન્ત્યોષધયઃ સર્વાઃ કામં અન્વૃતુ તસ્ય વૈ

નદીઓ, સમુદ્રો, પર્વતો, વનો અને તમામ ઔષધિઓએ પણ તેમની ઈચ્છા મુજબ ફળ આપ્યા.

નાધયો વ્યાધયઃ ક્લેશા દૈવભૂતાત્મહેતવઃ । અજાતશત્રૌ અવભવન્ જન્તૂનાં રાજ્ઞિ કર્હિચિત્

ક્યારેય કોઈ દુઃખ, રોગ કે પીડા—દૈવ, પરપ્રાણી કે સ્વકૃત—અજાતશત્રુ રાજા યુધિષ્ઠિરના સમયમાં પ્રજાને સ્પર્શી નહોતી.