શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તમાહ ચાઙ્ગાલમલં વૃણીષ્વ મે યથાભિકામં વિતરામિ તે વરમ્। પ્રીયેય તોયેન નૃણાં પ્રપદ્યતામહો ત્વયાત્મા ભૃશમર્દ્યતે વૃથા

પછી તેણે કહ્યું: 'બસ, અંગાલ! તારે જે ઈચ્છા હોય એ વરદાન માગ, હું તને આપું છું. જે ભક્તો માત્ર પાણી પણ અર્પણ કરે છે, તેમાથી પણ હું પ્રસન્ન થઈ જઉં છું, પણ તું તો ફોકટે જ પોતાને બહુ તકલીફ આપી છે.'

દેવં સ વવ્રે પાપીયાન્વરં ભૂતભયાવહમ્। યસ્ય યસ્ય કરં શીર્ષ્ણિ ધાસ્યે સ મ્રિયતામિતિ

એ પાપી એ પછી એવો વરદાન માગ્યો કે જે કોઈના માથા પર હું હાથ મૂકીશ, એ તરત મરી જાય.

તચ્છ્રુત્વા ભગવાન્રુદ્રો દુર્મના ઇવ ભારત। ૐ ઇતિ પ્રહસંસ્તસ્મૈ દદેઽહેરમૃતં યથા

આ સાંભળી ભગવાન રુદ્ર, મનમાં અસંતોષ હોવા છતાં, હસતાં હસતાં 'ઑમ' કહીને એ વરદાન આપી દીધું, જેમ સાપને અમૃત મળે એમ.

સ તદ્વરપરીક્ષાર્થં શમ્ભોર્મૂર્ધ્નિ કિલાસુરઃ। સ્વહસ્તં ધાતુમારેભે સોઽબિભ્યત્સ્વકૃતાચ્છિવઃ

પછી એ અસુરે વરદાન સાચું છે કે કેમ એ જોવા માટે પોતાનો હાથ શંભુના માથા પર મૂકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ શિવ પોતે જ પોતાના કરેલા કામથી ડરી ગયા અને પછડાયા.

તેનોપસૃષ્ટઃ સન્ત્રસ્તઃ પરાધાવન્સવેપથુઃ। યાવદન્તં દિવો ભૂમેઃ કષ્ઠાનામુદગાદુદક્

એના પાછળ દોડી આવતાં, શિવ ડરીને ધ્રૂજતાં ભાગી ગયા, આકાશ-પૃથ્વી અને દિશાઓના અંત સુધી અને પાણીમાં પણ.

અજાનન્તઃ પ્રતિવિધિં તૂષ્ણીમાસન્સુરેશ્વરાઃ। તતો વૈકુણ્ઠમગમદ્ભાસ્વરં તમસઃ પરમ્

દેવતાઓના રાજાઓ કોઈ ઉપાય જાણતા નહોતા, એટલે ચુપચાપ બેઠા રહ્યા; પછી એ વૈકુંઠમાં ગયો, જે તેજસ્વી અને અંધકારથી પર છે.

યત્ર નારાયણઃ સાક્ષાન્ન્યાસિનાં પરમો ગતિઃ। શાન્તાનાં ન્યસ્તદણ્ડાનાં યતો નાવર્તતે ગતઃ

જે ત્યાં નારાયણ સ્વયં છે, સંન્યાસીઓની પરમ ગતિ, શાંત અને દંડ મૂકનાર ભક્તો માટે, જ્યાંથી કોઈ પાછો આવતો નથી.

તં તથા વ્યસનં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્વૃજિનાર્દનઃ। દૂરાત્પ્રત્યુદિયાદ્ભૂત્વા બટુકો યોગમાયયા

એવી સ્થિતિ જોઈને, પાપનો નાશ કરનાર ભગવાન દૂરથી, યોગમાયાથી બાલ બ્રહ્મચારીનું રૂપ લઈને આવ્યા.

મેખલાજિનદણ્ડાક્ષૈસ્તેજસાગ્નિરિવ જ્વલન્। અભિવાદયામાસ ચ તં કુશપાણિર્વિનીતવત્

કમરપટ્ટો, મૃગચર્મ અને દંડ ધારણ કરીને, તેજથી અગ્નિ જેવો ઝળહળતો, હાથમાં કુશ લઈને, વિનમ્રતાથી તેને પ્રણામ કર્યા.

શ્રીભગવાનુવાચ। શાકુનેય ભવાન્વ્યક્તં શ્રાન્તઃ કિં દૂરમાગતઃ। ક્ષણં વિશ્રમ્યતાં પુંસ આત્માયં સર્વકામધુક્

ભગવાને કહ્યું: 'શાકુનીના પુત્ર, તું થાકેલો લાગે છે, શું દૂરથી આવ્યો છે? થોડીવાર આરામ કર, કેમ કે આ આત્મા તો સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી પાડે છે.'

યદિ નઃ શ્રવણાયાલં યુષ્મદ્વ્યવસિતં વિભો। ભણ્યતાં પ્રાયશઃ પુમ્ભિર્ધૃતૈઃ સ્વાર્થાન્સમીહતે

જો તારો ઈરાદો અમને સાંભળવા યોગ્ય હોય અને ગુપ્ત ન હોય, તો કહો; કારણ કે સામાન્ય રીતે માણસો પોતાના હિત માટે બીજાની મદદ લે છે.

શ્રીશુક ઉવાચ। એવં ભગવતા પૃષ્ટો વચસામૃતવર્ષિણા। ગતક્લમોઽબ્રવીત્તસ્મૈ યથાપૂર્વમનુષ્ઠિતમ્

શ્રીશુકદેવે કહ્યું: ભગવાનના અમૃત જેવા વચનો સાંભળી, એનો થાક ઉતરી ગયો અને તેણે જે કંઈ બન્યું હતું એ બધું એમને કહી દીધું.

શ્રીભગવાનુવાચ। એવં ચેત્તર્હિ તદ્વાક્યં ન વયં શ્રદ્દધીમહિ। યો દક્ષશાપાત્પૈશાચ્યં પ્રાપ્તઃ પ્રેતપિશાચરાટ્

ભગવાને કહ્યું: 'જો એવું છે, તો અમે એના શબ્દો પર વિશ્વાસ નહીં કરીએ, જે દક્ષના શાપથી પિશાચ બની ગયો છે અને ભૂત-પ્રેતનો સ્વામી છે.'

યદિ વસ્તત્ર વિશ્રમ્ભો દાનવેન્દ્ર જગદ્ગુરૌ। તર્હ્યઙ્ગાશુ સ્વશિરસિ હસ્તં ન્યસ્ય પ્રતીયતામ્

હે દાનવોના રાજા, જો તને ખરેખર જગતના ગુરુમાં વિશ્વાસ હોય, તો વહેલી તકે તારો હાથ તારા માથા પર મૂકી બતાવ, જેથી એ સાબિત થઈ જાય.

યદ્યસત્યં વચઃ શમ્ભોઃ કથઞ્ચિદ્દાનવર્ષભ। તદૈનં જહ્યસદ્વાચં ન યદ્વક્તાનૃતં પુનઃ

હે દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ, જો શંભુના શબ્દો ક્યારેય ખોટા નીકળે, તો એવા અસત્ય બોલનારને તું ત્યજી દે, કારણ કે જે ખોટું બોલે, તેને ફરીથી માનવું નહીં.

ઇત્થં ભગવતશ્ચિત્રૈર્વચોભિઃ સ સુપેશલૈઃ। ભિન્નધીર્વિસ્મૃતઃ શીર્ષ્ણિ સ્વહસ્તં કુમતિર્ન્યધાત્

આ રીતે ભગવાને ચતુર અને મીઠા શબ્દો વડે તેનું મન ગૂંચવી દીધું; પોતાને ભૂલીને એ મૂર્ખે પોતાનો હાથ પોતાના માથા પર મૂકી દીધો.

અથાપતદ્ભિન્નશિરાઃ વ્રજાહત ઇવ ક્ષણાત્। જયશબ્દો નમઃશબ્દઃ સાધુશબ્દોઽભવદ્દિવિ

ત્યાં પછી, તેનું માથું ફાટી પડ્યું અને એ ગાયની જેમ ધરાશાયી થયો; તરત જ આકાશમાં 'જય!', 'નમન!' અને 'શાબાશ!'ના અવાજો ગૂંજ્યા.

મુમુચુઃ પુષ્પવર્ષાણિ હતે પાપે વૃકાસુરે। દેવર્ષિપિતૃગન્ધર્વા મોચિતઃ સઙ્કટાચ્છિવઃ

જ્યારે દુષ્ટ વૃકાસુર મારો ગયો, ત્યારે દેવો, ઋષિઓ, પિતૃઓ અને ગંધર્વોએ ફૂલોની વર્ષા કરી અને શિવ distressમાંથી મુક્ત થયા.

મુક્તં ગિરિશમભ્યાહ ભગવાન્પુરુષોત્તમઃ। અહો દેવ મહાદેવ પાપોઽયં સ્વેન પાપ્મના

ભગવાને મુક્ત થયેલા ગિરિશને કહ્યું: 'અરે દેવ, મહાદેવ, આ પાપી પોતાનાં પાપથી નાશ પામ્યો છે.'

હતઃ કો નુ મહત્સ્વીશ જન્તુર્વૈ કૃતકિલ્બિષઃ। ક્ષેમી સ્યાત્કિમુ વિશ્વેશે કૃતાગસ્કો જગદ્ગુરૌ

હે ઈશ્વર, મહાન જીવોમાંથી કયાં પાપ કરનાર બચી શકે? અને જો કોઈ જગતના ગુરુનો અપમાન કરે, તો પછી શું કહેવું!

ય એવમવ્યાકૃતશક્ત્યુદન્વતઃ પરસ્ય સાક્ષાત્પરમાત્મનો હરેઃ। ગિરિત્રમોક્ષં કથયેચ્છૃણોતિ વા વિમુચ્યતે સંસૃતિભિસ્તથારિભિઃ

જે કોઈ પણ પરમાત્મા હરિ દ્વારા ગિરિશના મુક્તિનું વર્ણન કરે છે કે સાંભળે છે, તે અને તેના શત્રુઓ જન્મમરણના બંધનમાંથી છૂટે જાય છે.

અથૈકોનનવતિતમોઽધ્યાયઃ શ્રીશુક ઉવાચ। સરસ્વત્યાસ્તટે રાજન્નૃષયઃ સત્રમાસત। વિતર્કઃ સમભૂત્તેષાં ત્રિષ્વધીશેષુ કો મહાન્

શ્રીશુકદેવજી કહે છે: રાજા, સરસ્વતીના કાંઠે ઋષિઓ યજ્ઞ કરી રહ્યા હતા. ત્યાં ચર્ચા ઊઠી: 'ત્રણ દેવોમાં સૌથી મહાન કોણ છે?'

તસ્ય જિજ્ઞાસયા તે વૈ ભૃગું બ્રહ્મસુતં નૃપ। તજ્જ્ઞપ્ત્યૈ પ્રેષયામાસુઃ સોઽભ્યગાદ્બ્રહ્મણઃ સભામ્

આ સત્ય જાણવા માટે, રાજા, તેમણે બ્રહ્માના પુત્ર ભૃગુને સાચી વાત જાણવા મોકલ્યો; તે બ્રહ્માજીની સભામાં ગયો.

ન તસ્મૈ પ્રહ્વણં સ્તોત્રં ચક્રે સત્ત્વપરીક્ષયા। તસ્મૈ ચુક્રોધ ભગવાન્પ્રજ્વલન્સ્વેન તેજસા

ભૃગુએ બ્રહ્માજીને નમસ્કાર કે સ્તુતિ કરી નહીં, એમના સ્વભાવની કસોટી કરવા. એથી ભગવાન પોતાનાં તેજથી ક્રોધિત થયા.

સ આત્મન્યુત્થિતમ્મન્યુમાત્મજાયાત્મના પ્રભુઃ। અશીશમદ્યથા વહ્નિં સ્વયોન્યા વારિણાત્મભૂઃ

પણ ભગવાને પોતાનાં મનમાં ઉઠેલો ક્રોધ સંયમથી દબાવી દીધો, જેમ સ્વયંભૂ પોતાના જ પાણીથી અગ્નિને શાંત કરે છે.

તતઃ કૈલાસમગમત્સ તં દેવો મહેશ્વરઃ। પરિરબ્ધું સમારેભે ઉત્થાય ભ્રાતરં મુદા

પછી ભૃગુ કૈલાસ પર પહોંચ્યો, જ્યાં મહાદેવ આનંદથી ઊભા થઈ ભાઈને ગળે મળવા આવ્યા.

નૈચ્છત્ત્વમસ્યુત્પથગ ઇતિ દેવશ્ચુકોપ હ। શૂલમુદ્યમ્ય તં હન્તુમારેભે તિગ્મલોચનઃ

પણ ભૃગુએ એમનું આલિંગન સ્વીકાર્યું નહીં, એમ સમજીને કે એ અવમાનના કરે છે; તેથી દેવ તીવ્ર દૃષ્ટિથી ક્રોધિત થઈ, શૂળ ઉઠાવી તેમને મારવા દોડ્યા.

પતિત્વા પાદયોર્દેવી સાન્ત્વયામાસ તં ગિરા। અથો જગામ વૈકુણ્ઠં યત્ર દેવો જનાર્દનઃ

ત્યારે દેવી તેમના પગે પડીને મીઠા શબ્દોથી શાંત પાડ્યા; પછી ભૃગુ વૈકુંઠે ગયા, જ્યાં ભગવાન જનાર્દન નિવાસ કરે છે.

શયાનં શ્રિય ઉત્સઙ્ગે પદા વક્ષસ્યતાડયત્। તત ઉત્થાય ભગવાન્સહ લક્ષ્મ્યા સતાં ગતિઃ

ત્યાં તેમણે શ્રીજીના ઉર પર સુતા ભગવાનને પગથી છાતી પર માર્યું; ત્યારે ભગવાન, જે સજ્જનોના આશ્રય છે, લક્ષ્મીજી સાથે ઊભા થયા.