શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

નિત્યં સંક્ષેપતઃ કૃત્વા સંધ્યાદ્યં સ્વં પ્રયત્નતઃ । કથાવિઘ્નવિઘાતાય ગણનાથં પ્રપૂજયેત્

દરરોજ સંક્ષિપ્ત રીતે પોતાની સંધ્યા અને અન્ય ક્રિયાઓ કાળજીપૂર્વક કરી, કથામાં વિઘ્ન ન આવે એ માટે વિઘ્નહર્તા દેવની પૂજા કરવી.

પિતૄન્ સંતર્પ્ય શુદ્ધ્યર્થં પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્ । મણ્ડલં ચ પ્રકર્તવ્યં તત્ર સ્થાપ્યો હરિસ્તથા

પિતૃઓને તૃપ્ત કરી, શુદ્ધિ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું. પછી મંડળ તૈયાર કરી, તેમાં હરિનું સ્થાપન કરવું.

કૃષ્ણમુદ્દિશ્ય મંત્રેણ ચરેત્ પૂજાવિધિં ક્રમાત્ । પ્રદક્ષિણ નમસ્કારાન્ પૂજાન્તે સ્તુતિમાચરેત્

કૃષ્ણને ધ્યાનમાં રાખી મંત્રથી પૂજા વિધિ ક્રમશઃ કરવી. પૂજા પછી પ્રદક્ષિણ અને પ્રણામ કરી, અંતે સ્તુતિ કરવી.

સંસારસાગરે મગ્નં દીનં માં કરુણાનિધે । કર્મમોહગૃહીતાઙ્‌ગં મામુદ્ધર ભવાર્ણવાત્

હે દયાના સાગર, હું સંસારના દરિયામાં ડૂબેલો, દુઃખી અને કર્મમોહથી બંધાયેલો છું; મને આ ભવસાગરથી ઉગારી લે.

શ્રીમદ્‌ભાગવતસ્યાપિ તતઃ પૂજા પ્રયત્નતઃ । કર્તવ્યા વિધિના પ્રીત્યા ધૂપદીપસમન્વિતા

પછી શ્રીમદ્ ભાગવતની પૂજા પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક, નિયમ પ્રમાણે, ધૂપ અને દીવા સાથે કરવી.

તતસ્તુ શ્રીફલં ધૃત્વા નમસ્કારં સમાચરેત્ । સ્તુતિઃ પ્રસન્નચિત્તેન કર્તવ્યા કેવલં તદા

પછી શ્રીફળ હાથમાં લઈ, નમસ્કાર કરવો. એ સમયે પ્રસન્ન મનથી સ્તુતિ કરવી.

શ્રીમદ્‌ભાગવતાખ્યોઽયં પ્રત્યક્ષઃ કૃષ્ણ એવ હિ । સ્વીકૃતોઽસિ મયા નાથ મુક્ત્યર્થં ભવસાગરે

આ શ્રીમદ ભાગવત નામનું ગ્રંથ તો સાચે સાચો કૃષ્ણ સ્વયં પ્રગટ થયો છે. હે પ્રભુ, હું તમારું સ્વીકાર કરું છું, કેમ કે મને સંસારના મહાસાગરથી મુક્તિ મેળવવી છે.

મનોરથો મદીયોઽયં સફલઃ સર્વથા ત્વયા । નિર્વિઘ્નેનૈવ કર્તવ્ય દાસોઽહં તવ કેશવ

મારો મનનો ઇચ્છિત મનોરથ તમારાથી સંપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થયો છે. હવે તે કોઈ વિઘ્ન વિના પૂરું થવું જોઈએ; હું તો તમારો દાસ છું, હે કેશવ.

એવં દીનવચઃ પ્રોચ્ય વક્તારં ચાથ પૂજયેત્ । સમ્ભૂષ્ય વસ્ત્રભૂષાભિઃ પૂજાન્તે તં ચ સંસ્તવેત્

આ રીતે વિનમ્ર વાણીમાં કહ્યા પછી, વક્તાને માન આપવો જોઈએ, તેને વસ્ત્ર અને આભૂષણથી સજાવવો, અને પૂજા પૂરી થયા પછી તેની પ્રશંસા કરવી.

શુકરૂપ પ્રબોધજ્ઞ સર્વશાસ્ત્રવિશારદ । એતત્કથાપ્રકાશેન મદજ્ઞાનં વિનાશય

હે વરાહરૂપ, સર્વ શાસ્ત્રોમાં પારંગત અને જાગૃત સ્વરૂપ, આ કથા દ્વારા મારા અજ્ઞાનને નાશ કરો.

તદગ્રે નિયમઃ પશ્ચાત્ કર્તવ્યઃ શ્રેયસે મુદા । સપ્તરાત્રં યથાશક્ત્યા ધારણીયઃ સ એવ હિ

આ પછી, પોતાના કલ્યાણ માટે આનંદથી એક નિયમ લેવો જોઈએ અને તે નિયમ સાત રાત સુધી પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પાળવો.

વરણં પંચવિપ્રાણાં કથાભઙ્‌ગનિવૃત્તયે । કર્તવ્યં તૈઃ હરેર્જાપ્યં દ્વાદશાક્ષરવિદ્યયા

કથામાં વિઘ્ન ન આવે તે માટે પાંચ બ્રાહ્મણોની પસંદગી કરવી અને તેઓએ હરિના દ્વાદશ અક્ષર મંત્રનો જાપ કરવો.

બ્રાહ્મણાન્ વૈષ્ણવાન્ ચાન્યાન્ તથા કીર્તનકારિણઃ । નત્વા સંપૂજ્ય દત્તાજ્ઞઃ સ્વયં આસનમાવિશેત્

બ્રાહ્મણો, વૈષ્ણવો અને કીર્તન કરનારા અન્ય લોકોનું વંદન કરીને, તેમનું સન્માન કરીને અને તેમને સૂચના આપી, પછી પોતે આસન ગ્રહણ કરવું.

લોકવિત્તધનાગાર પુત્રચિન્તાં વ્યુદસ્ય ચ । કથાચિત્તઃ શુદ્ધમતિઃ સ લભેત્ફલમુત્તમમ્

ધન, સંપત્તિ, ઘર અને સંતાનોની ચિંતા છોડી, મન કથામાં એકાગ્ર કરીને અને શુદ્ધ ભાવથી, શ્રેષ્ઠ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.

આસૂર્યોદયમારભ્ય સાર્ધત્રિપ્રહરાન્તકમ્ । વાચનીયા કથા સમ્યક્ ધીરકણ્ઠં સુધીમતા

સૂર્યોદયથી શરૂ કરીને ત્રણ અડધા પહોર સુધી, બુદ્ધિશાળી અને સ્થિર અવાજવાળા વ્યક્તિએ કથા યોગ્ય રીતે વાંચવી.

કથાવિરામઃ કર્તવ્યો મધ્યાહ્ને ઘટિકાદ્વયં । તત્કથામનુ કાર્યં વૈ કીર્તનં વૈષ્ણવૈસ્તદા

મધ્યાહ્ને બે ઘડિકા માટે કથામાં વિરામ આપવો અને પછી વૈષ્ણવો દ્વારા કીર્તન કરવું.

મલમૂત્રજયાર્થં હિ લઘ્વાહારઃ સુખાવહઃ । હવિષ્યાન્નેન કર્તવ્યો હિ, એકવારં કથાર્થિના

મલમૂત્ર પર નિયંત્રણ માટે હલકો અને આરામદાયક ભોજન કરવું; કથા ઇચ્છનારએ એક વખત માત્ર હવિષ્ય અન્ન લેવું.

ઉપોષ્ય સપ્તરાત્રં વૈ શક્તિશ્ચેત્ શ્રુણુયાત્ તદા । ઘૃતપાનં પયઃપાનં કૃત્વા વૈ શ્રૃણુયાત્ સુખમ્

જો શક્તિ હોય તો સાત રાત ઉપવાસ કરીને પછી સાંભળવું; અથવા ઘી કે દૂધ પીધા પછી આરામથી સાંભળવું.

ફલાહારેણ વા ભાવ્યં એકભુક્તેન વા પુનઃ । સુખસાધ્યં ભવેદ્ યત્તુ કર્તવ્યં શ્રવણાય તત્

અથવા ફળાહાર રાખવો કે એક વખત જ ભોજન કરવું; જે સરળતાથી થઈ શકે તે શ્રવણ માટે કરવું.

ભોજનં તુ વરં મન્યે કથાશ્રવણકારકમ્ । નોપવાસો વરઃ પ્રોક્તઃ કથાવિઘ્નકરો યદિ

કથા સાંભળનાર માટે ભોજન કરવું શ્રેષ્ઠ માનું છું; જો ઉપવાસથી કથામાં વિઘ્ન આવે તો તે યોગ્ય નથી.

સપ્તાહવ્રતિનાં પુંસાં નિયમાન્ શ્રુણુ નારદ । વિષ્ણુદીક્ષાવિહીનાનાં નાધિકારઃ કથાશ્રવે

હે નારદ, સાત દિવસના વ્રત રાખનાર માટેના નિયમો સાંભળો; જેને વિષ્ણુદીક્ષા નથી, તેમને કથા સાંભળવાનો અધિકાર નથી.

બ્રહ્મચર્યમધઃ સુપ્તિઃ પત્રાવલ્યાં ચ ભોજનમ્ । કથાસમાપ્તૌ ભુક્તિં ચ કુર્યાત્ નિત્યં કથાવ્રતી

બ્રહ્મચર્ય પાળવું, જમીન પર સુવું, પાંદડાની થાળીમાં ભોજન કરવું અને રોજ કથા પૂરી થયા પછી જ ભોજન કરવું — આવું કથાવ્રતીએ કરવું.

દ્વિદલં મધુ તૈલં ચ ગરિષ્ઠાન્નં તથૈવ ચ । ભાવદુષ્ટં પર્યુષિતં જહ્યાત્ નિત્યં કથાવ્રતી

કથાવ્રતીએ દાળ, મધ, તેલ, ભારે ખોરાક અને અશુદ્ધ કે બેસી ગયેલું ખાવું નહીં.

કામં ક્રોધં મદં માનં મત્સરં લોભમેવ ચ । દમ્ભ મોહં તથા દ્વેષં દૂરયેચ્ચ કથાવ્રતી

કથાવ્રતીએ કામ, ક્રોધ, મદ, માન, ઈર્ષા, લોભ, દંભ, મોહ અને દ્વેષને દૂર રાખવા જોઈએ.

વેદવૈષ્ણવવિપ્રાણાં ગુરુગોવ્રતિનાં તથા । સ્ત્રીરાજમહતાં નિન્દાં વર્જયેત્ યઃ કથાવ્રતી

જે વ્યક્તિ આ કથાનું વ્રત રાખે છે, તેને વેદના પંડિતો, વૈષ્ણવ, બ્રાહ્મણ, ગુરુ, ગાય, વ્રતધારી, સ્ત્રીઓ, રાજા અને મહાન આત્માઓની નિંદા કરવી નહીં.

રજસ્વલા અન્ત્યજ મ્લેચ્છ પતિત વ્રાત્યકૈસ્તથા । દ્વિજદ્વિડ્ વેદબાહ્યૈશ્ચ ન વદેત્ યઃ કથાવ્રતી

જે કથાવ્રતી છે, તેણે માસિક ધર્મવાળી સ્ત્રી, અછૂત, વિદેશી, પતિત, વેદબાહ્ય, દ્વિજદ્વેષી અને વેદવિરોધી લોકો સાથે વાતચીત કરવી નહીં.

સત્યં શૌચં દયાં મૌનં આર્જવં વિનયં તથા । ઉદારમાનસં તદ્વત્ એવં કુર્યાત્ કથાવ્રતી

કથાવ્રતી વ્યક્તિએ હંમેશા સત્ય બોલવું, શુદ્ધતા રાખવી, દયા રાખવી, મૌન રહેવું, સીધાઈ રાખવી, વિનમ્રતા અને ઉદાર મન રાખવું જોઈએ.

દરિદ્રશ્ચ ક્ષયી રોગી નિર્ભાગ્યઃ પાપકર્મવાન્ । અનપત્યો મોક્ષકામઃ શ્રુણુયાચ્ચ કથામિમામ્

ગરીબ, દુર્બળ, બીમાર, દુર્ભાગી, પાપી, સંતાનહીન અને મુક્તિ ઇચ્છનારએ આ કથા અવશ્ય સાંભળવી જોઈએ.

અપુષ્પા કાકવન્ધ્યા ચ વન્ધ્યા યા ચ મૃતાર્ભકા । સ્રવત્ ગર્ભા ચ યા નારી તયા શ્રાવ્યા પ્રયત્નતઃ

જે સ્ત્રીને સંતાન થતું નથી, સંતાન થાય પણ મરે છે, વંધ્ય છે, બાળક ગુમાવેલો છે અથવા ગર્ભપાત થાય છે, તેણે આ કથા ખૂબ શ્રદ્ધાથી સાંભળવી જોઈએ.