શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તમુપૈહિ મહાભાગ સાધૂનાં ચ પરાયણમ્ । દાસ્યતિ દ્રવિણં ભૂરિ સીદતે તે કુટુમ્બિને

હે ધન્ય, એ મહાન સંતોના આશ્રયદાતા ભગવાન પાસે જાઓ. તું જે ગૃહસ્થ છે અને મુશ્કેલીમાં છે, એને ભગવાન ચોક્કસ ઘણું ધન આપશે.

આસ્તેઽધુના દ્વારવત્યાં ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકેશ્વરઃ । સ્મરતઃ પાદકમલં આત્માનમપિ યચ્છતિ । કિં ન્વર્થકામાન્ ભજતો નાત્યભીષ્ટાન્જગદ્‌ગુરુઃ

હમણાં ભગવાન દ્વારકામાં, ભોજ, વૃષ્ણિ અને અંધક વંશના સ્વામી તરીકે છે. જે એમના પદપદ્મનું સ્મરણ કરે છે, એને પોતાને પણ અર્પણ કરે છે. તો જગતના ગુરુ, જે ભક્તિ કરે છે, એને માંગ્યા-ન-માગ્યા ફળ કેમ ન આપે?

સ એવં ભાર્યયા વિપ્રો બહુશઃ પ્રાર્થિતો મૃદુ । અયં હિ પરમો લાભ ઉત્તમઃશ્લોકદર્શનમ્

પત્ની દ્વારા વારંવાર વિનંતી થતાં, એ બ્રાહ્મણે વિચાર્યું: 'સાચો લાભ તો એ છે કે, સર્વોત્તમ ભગવાનનું દર્શન થાય.'

ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા ગમનાય મતિં દધે । અપ્યસ્ત્યુપાયનં કિઞ્ચિદ્ ગૃહે કલ્યાણિ દીયતામ્

આ રીતે મનમાં વિચાર કરીને, એ જવાનો નિશ્ચય કર્યો. 'હે શુભે, ઘરમાં કંઈ ઉપાયન છે? કંઈક આપી શકાય તો આપ.'

યાચિત્વા ચતુરો મુષ્ટીન્ વિપ્રાન્ પૃથુકતણ્ડુલાન્ । ચૈલખણ્ડેન તાન્ બદ્ધ્વા ભર્ત્રે પ્રાદાદુપાયનમ્

એ સ્ત્રીએ ચાર મુઠ્ઠી પોહા બ્રાહ્મણો પાસેથી માગ્યા, કપડાના ટુકડામાં બાંધીને પતિને ઉપાયન તરીકે આપ્યા.

સ તાનાદાય વિપ્રાગ્ર્યઃ પ્રયયૌ દ્વારકાં કિલ । કૃષ્ણસન્દર્શનં મહ્યં કથં સ્યાદિતિ ચિન્તયન્

એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે એ પોહા લઈને દ્વારકાના રસ્તે નીકળ્યા, અને વિચારી રહ્યા: 'કેમ કરીને કૃષ્ણનું દર્શન મળે?'

ત્રીણિ ગુલ્માન્યતીયાય તિસ્રઃ કક્ષાશ્ચ સદ્વિજઃ । વિપ્રોઽગમ્યાન્ધકવૃષ્ણીનાં ગૃહેષ્વચ્યુતધર્મિણામ્

એ સદ્બ્રાહ્મણે ત્રણ વાડ અને ત્રણ ઓટલા પાર કર્યા, અને અચ્યૂતના માર્ગે ચાલતા અંધક અને વૃષ્ણિ વંશના ઘરોમાં પ્રવેશ કર્યો.

ગૃહં દ્‌વ્યષ્ટસહસ્રાણાં મહિષીણાં હરેર્દ્વિજઃ । વિવેશૈકતમં શ્રીમદ્ બ્રહ્માનન્દં ગતો યથા

હરિની સોળ હજાર રાણીઓના મહેલો પૈકી, એ બ્રાહ્મણે એક મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો અને જાણે બ્રહ્માનંદ પ્રાપ્ત કર્યો હોય એમ આનંદથી ભરાઈ ગયા.

તં વિલોક્યાચ્યુતો દૂરાત્ પ્રિયાપર્યઙ્કમાસ્થિતઃ । સહસોત્થાય ચાભ્યેત્ય દોર્ભ્યાં પર્યગ્રહીન્મુદા

દૂરથી તેમને જોઈને, અચ્યૂત પોતાના પ્રિયાની પાંખે બેઠા હતા, તરત જ ઊભા થયા, આગળ આવ્યા અને આનંદથી બંને હાથથી તેમને ભેટી લીધા.

સખ્યુઃ પ્રિયસ્ય વિપ્રર્ષેઃ અઙ્‌ગસઙ્‌ગાતિનિર્વૃતઃ । પ્રીતો વ્યમુઞ્ચદબ્બિન્દૂન્ નેત્રાભ્યાં પુષ્કરેક્ષણઃ

પ્રિય મિત્ર, બ્રાહ્મણમુખ્યના સ્પર્શથી આનંદિત થઈ, કમળની જેમ સુંદર આંખો ધરાવતા ભગવાને ખુશીથી આંખોમાંથી આંસુ વહાવ્યા.

અથોપવેશ્ય પર્યઙ્કે સ્વયં સખ્યુઃ સમર્હણમ્ । ઉપહૃત્યાવનિજ્યાસ્ય પાદૌ પાદાવનેજનીઃ

પછી ભગવાને પોતાના મિત્રને પાંખે બેસાડ્યા, પોતે તેમનું યથાયોગ્ય સન્માન કર્યું, પાણી લાવીને પોતાના હાથથી તેમના પગ ધોઈને પાદ્ય આપ્યું.

અગ્રહીચ્છિરસા રાજન્ ભગવાન્ લોકપાવનઃ । વ્યલિમ્પદ્ દિવ્યગન્ધેન ચન્દનાગુરુકુઙ્કમૈઃ

રાજા, જગતને પવિત્ર કરનાર ભગવાને શ્રદ્ધાપૂર્વક પાણી માથે લીધું અને ચંદન, અગરૂ અને કુંકુમ જેવા સુગંધિત દ્રવ્યો વડે પોતાના મહેમાનને અંજણ કર્યું.

ધૂપૈઃ સુરભિભિર્મિત્રં પ્રદીપાવલિભિર્મુદા । અર્ચિત્વાઽઽવેદ્ય તામ્બૂલં ગાં ચ સ્વાગતમબ્રવીત્

સુગંધિત ધૂપ અને દીવડાની પંક્તિઓથી આનંદપૂર્વક મિત્રનું પૂજન કર્યું, પછી તેમને તાંબૂલ અર્પણ કર્યું અને ગાય આપી સ્વાગતના મીઠા શબ્દો કહ્યા.

કુચૈલં મલિનં ક્ષામં દ્‌વિજં ધમનિસંતતમ્ । દેવી પર્યચરત્ સાક્ષાત્ ચામરવ્યજનેન વૈ

ફાટેલા, મેલાં કપડાં પહેરેલા, દુર્બળ અને શિરામાં ભરેલા બ્રાહ્મણને દેવીએ જાતે જ ચામરાથી પંખો કરી સેવા આપી.

અન્તઃપુરજનો દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણેનામલકીર્તિના । વિસ્મિતોઽભૂદતિપ્રીત્યા અવધૂતં સભાજિતમ્

કૃષ્ણ ભગવાને જે અવધૂતનું એટલું સન્માન કર્યું તે જોઈ અંદરના મહેલની સ્ત્રીઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ અને હૃદયપૂર્વક આનંદિત થઈ.

કિમનેન કૃતં પુણ્યં અવધૂતેન ભિક્ષુણા । શ્રિયા હીનેન લોકેઽસ્મિન્ ગર્હિતેનાધમેન ચ

આ અવધૂતે, જે ભિક્ષુક છે, ધનથી રહિત છે અને દુનિયામાં નિંદિત તથા નીચ ગણાય છે, તેણે કયું એવું પુણ્ય કર્યું હશે?

યોઽસૌ ત્રિલોકગુરુણા શ્રીનિવાસેન સમ્ભૃતઃ । પર્યઙ્કસ્થાં શ્રિયં હિત્વા પરિષ્વક્તોઽગ્રજો યથા

જેને ત્રણેય લોકના ગુરુ શ્રીનિવાસે એટલું સન્માન આપ્યું, તેને તો ભગવાને પાંખે બેઠેલી શ્રીલક્ષ્મીને છોડીને પણ મોટા ભાઈની જેમ ભેટી લીધા.

કથયાં ચક્રતુર્ગાથાઃ પૂર્વા ગુરુકુલે સતોઃ । આત્મનોર્લલિતા રાજન્ કરૌ ગૃહ્ય પરસ્પરમ્

પછી બંનેએ, રાજા, ગુરુના ઘરે સાથે વિતાવેલા સમયની મજાની વાતો હાથમાં હાથ રાખીને કહેવાનું શરૂ કર્યું.

શ્રીભગવાનુવાચ - અપિ બ્રહ્મન્ગુરુકુલાદ્‌ ભવતા લબ્ધદક્ષિણાત્ । સમાવૃત્તેન ધર્મજ્ઞ ભાર્યોઢા સદૃશી ન વા

શ્રીભગવાને કહ્યું: બ્રાહ્મણ, ગુરુના ઘરે શિક્ષા પૂર્ણ કરીને અને ગુરુદક્ષિણા આપી, પછી તું યોગ્ય પત્ની સાથે લગ્ન કર્યું કે નહીં, ધર્મને જાણનારા?

પ્રાયો ગૃહેષુ તે ચિત્તં અકામવિહિતં તથા । નૈવાતિપ્રીયસે વિદ્વન્ ધનેષુ વિદિતં હિ મે

મને ખબર છે, વિદ્વાન, કે તારો મન ઘરગથ્થુ જીવનમાં કે ધનમાં લાગેલો નથી; તું નિરાશક્તિથી વર્તે છે અને આવા વિષયોમાં તને આનંદ નથી.

કેચિત્ કુર્વન્તિ કર્માણિ કામૈરહતચેતસઃ । ત્યજન્તઃ પ્રકૃતીર્દૈવીઃ યથાહં લોકસઙ્‌ગ્રહમ્

કેટલાંક લોકો કામના વડે મોહિત થઈને પોતાના સ્વભાવને છોડીને કર્મ કરે છે, જેમ હું પણ લોકકલ્યાણ માટે કર્મ કરું છું.

કચ્ચિદ્‌ ગુરુકુલે વાસં બ્રહ્મન્ સ્મરસિ નૌ યતઃ । દ્‌વિજો વિજ્ઞાય વિજ્ઞેયં તમસઃ પારમશ્નુતે

બ્રાહ્મણ, શું તને યાદ છે કે આપણે ગુરુના ઘરે સાથે રહેતા હતા? બ્રાહ્મણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને અજ્ઞાનના અંધકારને પાર કરી જાય છે.

સ વૈ સત્કર્મણાં સાક્ષાદ્ દ્વિજાતેરિહ સમ્ભવઃ । આદ્યોઽઙ્‌ગ યત્રાશ્રમિણાં યથાહં જ્ઞાનદો ગુરુઃ

એ જ સાચા કર્મ કરનારાઓના મૂળ છે, જે અહીં બ્રાહ્મણમાંથી જન્મે છે અને આશ્રમમાં શ્રેષ્ઠ છે, જેમ હું જ્ઞાન આપનાર અને ગુરુ છું.

નન્વર્થકોવિદા બ્રહ્મન્ વર્ણાશ્રમવતામિહ । યે મયા ગુરુણા વાચા તરન્ત્યઞ્જો ભવાર્ણવમ્

બ્રાહ્મણ, જે લોકો અર્થને સારી રીતે જાણે છે અને વર્ણાશ્રમનું પાલન કરે છે, તેઓ મારા ગુરુરૂપે આપેલા ઉપદેશથી સહેલાઈથી સંસારસાગર પાર કરે છે.

નાહમિજ્યાપ્રજાતિભ્યાં તપસોપશમેન વા । તુષ્યેયં સર્વભૂતાત્મા ગુરુશુશ્રૂષયા યથા

હું, સર્વ જીવોમાં રહેલો આત્મા, પૂજા, સંતાન, તપ કે દમથી એટલો પ્રસન્ન થતો નથી, જેટલો ગુરુની સેવાથી થાઉં છું.

અપિ નઃ સ્મર્યતે બ્રહ્મન્ વૃત્તં નિવસતાં ગુરૌ । ગુરુદારૈશ્ચોદિતાનાં ઇન્ધનાનયને ક્વચિત્

બ્રાહ્મણ, શું તને યાદ છે કે આપણે ગુરુના ઘરે રહેતા ત્યારે ગુરુપત્નીઓના કહેવા પર ક્યારેક લાકડું લેવા જતાં હતાં?

પ્રવિષ્ટાનાં મહારણ્યં અપર્તૌ સુમહદ્ દ્વિજ । વાતવર્ષં અભૂત્તીવ્રં નિષ્ઠુરાઃ સ્તનયિત્નવઃ

જ્યારે અમે એ વિશાળ જંગલમાં પ્રવેશ્યા, ત્યારે અચાનક જ ભારે પવન અને કરકસર વાદળ સાથે તીવ્ર વાવાઝોડું આવ્યું.

સૂર્યશ્ચાસ્તં ગતસ્તાવત્ તમસા ચાવૃતા દિશઃ । નિમ્નં કૂલં જલમયં ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન

એ સમયે સૂર્ય અસ્ત થઈ ગયો હતો અને ચારેય બાજુ અંધકાર છવાઈ ગયો હતો; નીચાણે આવેલું નદીકાંઠું પાણીથી ભરાઈ ગયું હતું, એટલે કંઈ જ દેખાતું નહોતું.

( વંશસ્થા ) વયં ભૃશમ્તત્ર મહાનિલામ્બુભિઃ નિહન્યમાના મહુરમ્બુસમ્પ્લવે । દિશોઽવિદન્તોઽથ પરસ્પરં વને ગૃહીતહસ્તાઃ પરિબભ્રિમાતુરાઃ

અમે ત્યાં જંગલમાં જોરદાર પવન અને વરસાદથી વારંવાર પીડાતા, પાણીના પ્રવાહમાં ભટકાતા, દિશા સમજાતી નહોતી અને એકબીજાને જોઈ શકતા નહોતા, તો હાથમાં હાથ પકડીને, ગભરાઈને ફરતા રહ્યા.