શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શ્રીશુક ઉવાચ - ઇત્યાદિશ્ય નૃપાન્ કૃષ્ણો ભગવાન્ ભુવનેશ્વરઃ । તેષાં ન્યયુઙ્ક્ત પુરુષાન્ સ્ત્રિયો મજ્જનકર્મણિ

શુકદેવ કહે છે: આમ રાજાઓને ઉપદેશ આપીને, કૃષ્ણ, જગતના સ્વામી, તેમના પત્નીઓના સ્નાન વિધિ માટે પુરુષોને નિયુક્ત કર્યા.

સપર્યાં કારયામાસ સહદેવેન ભારત । નરદેવોચિતૈર્વસ્ત્રૈઃ ભૂષણૈઃ સ્રગ્વિલેપનૈઃ

સહદેવ દ્વારા, રાજાઓ માટે યોગ્ય વસ્ત્રો, આભૂષણો, ફૂલો અને સુગંધિત દ્રવ્ય સાથે પૂજા કરાવી.

ભોજયિત્વા વરાન્નેન સુસ્નાતાન્ સમલઙ્કૃતાન્ । ભોગૈશ્ચ વિવિધૈર્યુક્તાન્ તાંબૂલાદ્યૈર્નૃપોચિતૈઃ

સ્નાન અને શણગાર કર્યા પછી, તેમને ઉત્તમ ભોજન, વિવિધ ભોગો અને રાજાઓ માટે યોગ્ય પાન વગેરે આપ્યા.

તે પૂજિતા મુકુન્દેન રાજાનો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ । વિરેજુર્મોચિતાઃ ક્લેશાત્ પ્રાવૃડન્તે યથા ગ્રહાઃ

મુકુંદ દ્વારા પૂજિત, રાજાઓ, ચમકતા કુંડલ સાથે, દુઃખમાંથી મુક્ત થઈ, વરસાદ પછીના ગ્રહોની જેમ તેજસ્વી બન્યા.

રથાન્ સદશ્વાન્ આરોપ્ય મણિકાઞ્ચનભૂષિતાન્ । પ્રીણય્ય સુનૃતૈર્વાક્યૈઃ સ્વદેશાન્ પ્રત્યયાપયત્

મણિ અને સોનાથી શણગારેલા રથોમાં ઉત્તમ ઘોડા જોડી, સૌને મીઠા અને પ્રેમભર્યા શબ્દોથી ખુશ કરીને, પોતાના દેશ તરફ પાછા મોકલ્યા.

ત એવં મોચિતાઃ કૃચ્છ્રાત્ કૃષ્ણેન સુમહાત્મના । યયુસ્તમેવ ધ્યાયન્તઃ કૃતાનિ ચ જગત્પતેઃ

કૃષ્ણે, જે મહાન આત્મા છે, તેમને કષ્ટમાંથી મુક્ત કર્યા. તે લોકો, જગતના સ્વામીના કાર્યો અને કૃષ્ણનું સ્મરણ કરતાં, ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.

જગદુઃ પ્રકૃતિભ્યસ્તે મહાપુરુષચેષ્ટિતમ્ । યથાન્વશાસદ્‌ ભગવાન્ તથા ચક્રુરતન્દ્રિતાઃ

લોકોએ મહાપુરુષના કાર્યો જોઈ આશ્ચર્ય કર્યો અને ભગવાન જે રીતે આજ્ઞા આપે, એ રીતે જ તેઓ ઉત્સાહપૂર્વક પોતપોતાના કામમાં લાગ્યા.

જરાસન્ધં ઘાતયિત્વા ભીમસેનેન કેશવઃ । પાર્થાભ્યાં સંયુતઃ પ્રાયાત્ સહદેવેન પૂજિતઃ

ભીમસેને જરાસંધને માર્યા પછી, સહદેવ દ્વારા પૂજિત અને પૃથાના બંને પુત્રો સાથે, કૃષ્ણ ત્યાંથી વિદાય થયા.

ગત્વા તે ખાણ્ડવપ્રસ્થં શઙ્ખાન્ દધ્મુર્જિતારયઃ । હર્ષયન્તઃ સ્વસુહૃદો દુર્હૃદાં ચાસુખાવહાઃ

ખાંડવપ્રસ્થમાં પહોંચીને, વિજયી યોદ્ધાઓએ શંખ વગાડ્યા, પોતાના મિત્રોને આનંદ આપ્યો અને દુશ્મનોને દુ:ખ પહોંચાડ્યું.

તચ્છ્રુત્વા પ્રીતમનસ ઇન્દ્રપ્રસ્થનિવાસિનઃ । મેનિરે માગધં શાન્તં રાજા ચાપ્તમનોરથઃ

આ સાંભળીને, ઇન્દ્રપ્રસ્થના વાસીઓના મન આનંદથી ભરાઈ ગયા; તેઓ માન્યા કે માગધ રાજા શાંત થયો અને પોતાના રાજાનું ઇચ્છિત ફળ મળ્યું.

અભિવન્દ્યાથ રાજાનં ભીમાર્જુનજનાર્દનાઃ । સર્વમાશ્રાવયાં ચક્રુઃ આત્મના યદનુષ્ઠિતમ્

ભીમ, અર્જુન અને જનાર્દનાએ રાજાને વંદન કરી, જે કંઈ તેમણે કર્યું તે બધું રાજાને જણાવી દીધું.

નિશમ્ય ધર્મરાજસ્તત્ કેશવેનાનુકમ્પિતમ્ । આનન્દાશ્રુકલાં મુઞ્ચન્ પ્રેમ્ણા નોવાચ કિઞ્ચન

ધર્મરાજે કૃષ્ણની દયાળુતા સાંભળીને, આનંદથી આંખોમાં આંસુ આવી ગયા અને પ્રેમથી એક શબ્દ પણ બોલી શક્યા નહીં.

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે ઉત્તરાર્ધે કૃષ્ણાદ્યાગમને નામ ત્રિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના ઉત્તર ભાગમાં 'કૃષ્ણાદિ આગમન' નામના ત્રિસપ્તતિ અધ્યાયનો અહીં અંત આવે છે.

રાજસૂયે ભગવતોઽગ્રપૂજનં તતો રુષ્ટસ્ય દુર્વદત્તઃ શિશુપાલસ્ય ભગવતા વધશ્ચ - શ્રીશુક ઉવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) એવં યુધિષ્ઠિરો રાજા જરાસન્ધવધં વિભોઃ । કૃષ્ણસ્ય ચાનુભાવં તં શ્રુત્વા પ્રીતસ્તમબ્રવીત્

શ્રી શુકદેવ કહે છે: આમ, યુધિષ્ઠિર રાજાએ, વિભૂ કૃષ્ણ દ્વારા જરાસંધના વધ અને તેમના અદભુત કાર્યો સાંભળીને, આનંદથી કૃષ્ણને કહ્યું.

શ્રીયુધિષ્ઠિર ઉવાચ - યે સ્યુસ્ત્રૈલોક્યગુરવઃ સર્વે લોકમહેશ્વરાઃ । વહન્તિ દુર્લભં લબ્ધ્વા શિરસૈવાનુશાસનમ્

શ્રી યુધિષ્ઠિર કહે છે: ત્રણેય લોકના ગુરુઓ, બધા મહાન સ્વામી, દુર્લભ વસ્તુ પ્રાપ્ત કર્યા પછી પણ, આજ્ઞા પોતાના માથે સ્વીકારે છે.

સ ભવાન્ અરવિન્દાક્ષો દીનાનાં ઈશમાનિનામ્ । ધત્તેઽનુશાસનં ભૂમન્ તદત્યન્તવિડમ્બનમ્

તમે, કમળની આંખોવાળા, distressed લોકોમાં પોતાને સ્વામી માનનારા પર પણ શાસન કરો છો; હે મહાન, આ ખરેખર અદભુત છે.

ન હ્યેકસ્યાદ્વિતીયસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમાત્મનઃ । કર્મભિર્વર્ધતે તેજો હ્રસતે ચ યથા રવેઃ

એકમાત્ર, દ્વિતીય રહિત, પરમાત્મા બ્રહ્મનું તેજ કર્મોથી વધે કે ઘટે નહીં, જેમ રવિ (સૂર્ય) પર કંઈ અસર થતી નથી.

ન વૈ તેઽજિત ભક્તાનાં મમાહમિતિ માધવ । ત્વં તવેતિ ચ નાનાધીઃ પશૂનામિવ વૈકૃતી

હે અજિત, હે માધવ, તમારા ભક્તોમાં 'મારું' અને 'તારું' જેવી કોઈ ભેદ નથી; આવા ભેદ તો પશુઓમાં જોવા મળે છે.

શ્રીશુક ઉવાચ - ઇત્યુક્ત્વા યજ્ઞિયે કાલે વવ્રે યુક્તાન્ સ ઋત્વિજઃ । કૃષ્ણાનુમોદિતઃ પાર્થો બ્રાહ્મણાન્ બ્રહ્મવાદિનઃ

શ્રી શુકદેવ કહે છે: આમ કહી, યજ્ઞ માટે યોગ્ય સમયે, યુધિષ્ઠિરે કૃષ્ણની મંજૂરીથી, વેદમાં નિપુણ બ્રાહ્મણો અને પંડિતો પસંદ કર્યા.

દ્વૈપાયનો ભરદ્વાજઃ સુમન્તુર્ગોતમોઽસિતઃ । વસિષ્ઠશ્ચ્યવનઃ કણ્વો મૈત્રેયઃ કવષસ્ત્રિતઃ

વ્યાસ, ભરદ્વાજ, સુમંતુ, ગૌતમ, અસિત, વસિષ્ઠ, ચ્યવન, કણ્વ, મૈત્રેય, કવષ અને ત્રિત—

વિશ્વામિત્રો વામદેવઃ સુમતિર્જૈમિનિઃ ક્રતુઃ । પૈલઃ પરાશરો ગર્ગો વૈશમ્પાયન એવ ચ

વિશ્વામિત્ર, વામદેવ, સુમતિ, જયમિની, ક્રતુ, પૈલ, પરાશર, ગર્ગ અને વૈશંપાયન પણ—

અથર્વા કશ્યપો ધૌમ્યો રામો ભાર્ગવ આસુરિઃ । વીતિહોત્રો મધુચ્છન્દા વીરસેનોઽકૃતવ્રણઃ

અથર્વા, કશ્યપ, ધૌમ્ય, ભાર્ગવ વંશના રામ, આસુરી, વીતિહોત્ર, મધુચ્છંદા, વીરસેન અને અકૃતવ્રણ.

ઉપહૂતાસ્તથા ચાન્યે દ્રોણભીષ્મકૃપાદયઃ । ધૃતરાષ્ટ્રઃ સહસુતો વિદુરશ્ચ મહામતિઃ

અન્ય મહાન લોકો પણ આમંત્રિત થયા, જેમ કે દ્રોણ, ભીષ્મ, કૃપ અને બીજા; ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાના પુત્રો સાથે આવ્યા, અને વિદુર, જે અત્યંત બુદ્ધિશાળી છે, પણ આવ્યા.

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા યજ્ઞદિદૃક્ષવઃ । તત્રેયુઃ સર્વરાજાનો રાજ્ઞાં પ્રકૃતયો નૃપ

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર, બધા યજ્ઞ જોવાની ઇચ્છા સાથે ત્યાં આવ્યા; બધા રાજાઓ અને રાજાઓના પ્રજાઓ પણ હાજર રહ્યા, રાજા.

તતસ્તે દેવયજનં બ્રાહ્મણાઃ સ્વર્ણલાઙ્‌ગલૈઃ । કૃષ્ટ્વા તત્ર યથામ્નાયં દીક્ષયાં ચક્રિરે નૃપમ્

પછી બ્રાહ્મણોએ સોનાની હલથી યજ્ઞસ્થળ તૈયાર કર્યું, પરંપરા પ્રમાણે, અને રાજાને યજ્ઞ માટે દિક્ષા આપી.

હૈમાઃ કિલોપકરણા વરુણસ્ય યથા પુરા । ઇન્દ્રાદયો લોકપાલા વિરિઞ્ચિભવસંયુતાઃ

યજ્ઞના બધા સાધન સોનાના હતા, જેમ કે પૂર્વે વરુણ માટે હતા; ઇન્દ્રથી શરૂ કરીને લોકપાલો, બ્રહ્મા અને શિવ સાથે, ત્યાં હાજર હતા.

સગણાઃ સિદ્ધગન્ધર્વા વિદ્યાધરમહોરગાઃ । મુનયો યક્ષરક્ષાંસિ ખગકિન્નરચારણાઃ

સિદ્ધો, ગંધર્વો, વિદ્યાધરો, મહાન અજગરો, મુનિઓ, યક્ષો, રાક્ષસો, પક્ષીઓ, કિનર અને ચારણો પોતાના સમૂહ સાથે આવ્યા.

રાજાનશ્ચ સમાહૂતા રાજપત્ન્યશ્ચ સર્વશઃ । રાજસૂયં સમીયુઃ સ્મ રાજ્ઞઃ પાણ્ડુસુતસ્ય વૈ

રાજાઓ અને તેમની રાણીઓ પણ આમંત્રિત થયા, અને તેઓ પાંડુપુત્રના રાજસૂય યજ્ઞમાં આવ્યા.

મેનિરે કૃષ્ણભક્તસ્ય સૂપપન્નમવિસ્મિતાઃ । અયાજયન્ મહારાજં યાજકા દેવવર્ચસઃ । રાજસૂયેન વિધિવત્ પ્રચેતસમિવામરાઃ

તેઓ આશ્ચર્યચકિત થઈને માન્યું કે કૃષ્ણભક્ત માટે આ યોગ્ય છે; દિવ્ય તેજવાળા યજ્ઞકોએ મહારાજા માટે રાજસૂય યજ્ઞ વિધિ પ્રમાણે કર્યો, જેમ દેવોએ પ્રચેતસ માટે કર્યો હતો.