શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અહો યદૂન્ સુસંરબ્ધામ્ કૃષ્ણં ચ કુપિતં શનૈઃ । સાન્ત્વયિત્વાહમેતેષાં શમમિચ્છન્ ઇહાગતઃ

હા, હું અહીં શાંતિ ઈચ્છીને આવ્યો છું, ક્રોધિત થયેલા યાદવો અને કૃષ્ણને ધીમે ધીમે શાંત કરીને.

ત ઇમે મન્દમતયઃ કલહાભિરતાઃ ખલાઃ । તં મામવજ્ઞાય મુહુઃ દુર્ભાષાન્ માનિનોઽબ્રુવન્

આ મૂર્ખ, ઝઘડાળુ અને દુષ્ટ લોકો વારંવાર મને અવગણીને, ગર્વથી અપમાનજનક શબ્દો બોલ્યા.

નોગ્રસેનઃ કિલ વિભુઃ ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકેશ્વરઃ । શક્રાદયો લોકપાલા યસ્યાદેશાનુવર્તિનઃ

ઉગ્રસેન, જે ભોજ, વૃષ્ણિ અને અંધકોના સ્વામી છે, અને જેમના આદેશનું ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ પાલન કરે છે, એ મહાન નથી શું?

સુધર્માઽઽક્રમ્યતે યેન પારિજાતોઽમરાઙ્‌ઘ્રિપઃ । આનીય ભુજ્યતે સોઽસૌ ન કિલાધ્યાસનાર્હણઃ

જેના દ્વારા સુધર્મા સભામાં પ્રવેશ થાય છે, અમરલોકમાંથી પારિજાત વૃક્ષ લાવવામાં આવે છે અને તેનો આનંદ લેવાય છે, એ વ્યક્તિ રાજાસન માટે અયોગ્ય નથી.

યસ્ય પાદયુગં સાક્ષાત્ શ્રીરુપાસ્તેઽખિલેશ્વરી । સ નાર્હતિ કિલ શ્રીશો નરદેવપરિચ્છદાન્

જેના ચરણોમાં સ્વયં શ્રી, સર્વસ્વની માલિક, સેવા કરે છે, એ વ્યક્તિ રાજસી સન્માન માટે અયોગ્ય છે શું?

( વસંતતિલકા ) યસ્યાઙ્‌ઘ્રિપઙ્કજરજોઽખિલલોકપાલૈઃ મૌલ્યુત્તમૈર્ધૃતમુપાસિતતીર્થતીર્થમ્ । બ્રહ્મા ભવોઽહમપિ યસ્ય કલાઃ કલાયાઃ શ્રીશ્ચોદ્વહેમ ચિરમસ્ય નૃપાસનં ક્વ

જેના ચરણકમળની ધૂળ સર્વલોકપાલોના મસ્તકના મુકૂટથી ધારણ થાય છે, અને જે તીર્થોમાં પણ પૂજાય છે; બ્રહ્મા, મહાદેવ અને હું પણ જેના એક અંશના અંશ છીએ, અને શ્રી પણ લાંબા સમય સુધી તેની સેવા કરે છે—એવા માટે રાજાસન ક્યાં છે?

( અનુષ્ટુપ્ ) ભુઞ્જતે કુરુભિર્દત્તં ભૂખણ્ડં વૃષ્ણયઃ કિલ । ઉપાનહઃ કિલ વયં સ્વયં તુ કુરવઃ શિરઃ

વૃષ્ણિઓ કુરુઓએ આપેલી જમીનનો આનંદ માણે છે, જ્યારે અમે તો માત્ર જૂતાં સમાન છીએ અને કુરુઓ માથે મુકૂટ સમાન છે.

અહો ઐશ્વર્યમત્તાનાં મત્તાનામિવ માનિનામ્ । અસંબદ્ધા ગિરો રુક્ષાઃ કઃ સહેતાનુશાસીતા

અરે, ધનથી માથું ઉંચું રાખનારા લોકો, જેમને ધનનો ઘમંડ છે, એમના બોલ પણ અણગમ્યા અને કડક હોય છે, જાણે કોઈ પીને ઉધરસે બોલે છે. આવા લોકોને કોણ સહન કરી શકે અથવા સમજાવી શકે?

અદ્ય નિષ્કૌરવં પૃથ્વીં કરિષ્યામીત્યમર્ષિતઃ । ગૃહીત્વા હલમુત્તસ્થૌ દહન્નિવ જગત્ત્રયમ્

તે સમયે ગુસ્સામાં તેણે કહ્યું, 'આજે હું પૃથ્વીમાંથી કૌરવોને દૂર કરી દઈશ!' એમ કહીને પોતાનું હલ પકડીને, જાણે ત્રણેય લોકને બળતાવા ઊભો થયો.

લાઙ્ગલાગ્રેણ નગરં ઉદ્વિદાર્ય ગજાહ્વયમ્ । વિચકર્ષ સ ગઙ્ગાયાં પ્રહરિષ્યન્નમર્ષિતઃ

હલના અગ્ર ભાગથી તેણે હસ્તિનાપુર શહેરને ફાડી નાખ્યું અને ગુસ્સામાં એ શહેરને ગંગામાં ખેંચી ગયો, મારવા માટે તૈયાર.

જલયાનમિવાઘૂર્ણં ગઙ્ગાયાં નગરં પતત્ । આકૃષ્યમાણમાલોક્ય કૌરવાઃ જાતસંભ્રમાઃ

શહેર ગંગામાં ખેંચાતું, જાણે પાણીમાં હલતા નાવની જેમ ચક્રવાતમાં ફેરવાતું, એ જોઈને કૌરવો ભયથી ગભરાઈ ગયા.

તમેવ શરણં જગ્મુઃ સકુટુમ્બા જિજીવિષવઃ । સલક્ષ્મણં પુરસ્કૃત્ય સામ્બં પ્રાઞ્જલયઃ પ્રભુમ્

જીવવું ઈચ્છીને, કૌરવો પોતાના કુટુંબ સાથે refuges માટે તેમના પાસે ગયા, લક્ષ્મણ અને સાંબાને આગળ રાખી, હાથ જોડીને ભગવાનને વંદન કર્યું.

રામ રામાખિલાધાર પ્રભાવં ન વિદામ તે । મૂઢાનાં નઃ કુબુદ્ધીનાં ક્ષન્તુમર્હસ્યતિક્રમમ્

હે રામ, સર્વનો આધાર, અમને તારી શક્તિ વિશે ખબર નથી. અમે મૂર્ખ અને ભટકેલા છીએ, અમારા દોષને માફ કરો.

સ્થિત્યુત્પત્ત્યપ્યયાનાં ત્વમેકો હેતુર્નિરાશ્રયઃ । લોકાન્ ક્રીડનકાનીશ ક્રીડતસ્તે વદન્તિ હિ

તમે જ સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને લયના એકમાત્ર કારણ છો, કોઈ આધાર વગર. હે ભગવાન, વિદ્વાન લોકો કહે છે કે જગત તમારો રમકડું છે, અને તમે એમાં રમો છો.

( મિશ્ર ) ત્વમેવ મૂર્ધ્નીદમનન્ત લીલયા ભૂમણ્ડલં બિભર્ષિ સહસ્રમૂર્ધન્ । અન્તે ચ યઃ સ્વાત્મનિ રુદ્ધવિશ્વઃ શેષેઽદ્વિતીયઃ પરિશિષ્યમાણઃ

હે અનંત, તમે જ તમારી હજારો શીર્ષે પૃથ્વીને રમતાં-રમતાં ધારણ કરો છો; અંતે, જ્યારે સમગ્ર જગત તમાંમાં સમાઈ જાય છે, ત્યારે તમે જ એકલા, અનન્ય અને અદ્વિતીય રહો છો.

( અનુષ્ટુપ્ ) કોપસ્તેઽખિલશિક્ષાર્થં ન દ્વેષાન્ન ચ મત્સરાત્ । બિભ્રતો ભગવન્ સત્ત્વં સ્થિતિપાલનતત્પરઃ

હે ભગવાન, તમારો ગુસ્સો બધાને શીખવાડવા માટે છે, દુશ્મનાઈ કે ઈર્ષ્યા માટે નથી; તમે સત્વ ગુણને ધારણ કરીને સૃષ્ટિની રક્ષા માટે સદા તત્પર રહો છો.

નમસ્તે સર્વભૂતાત્મન્ સર્વશક્તિધરાવ્યય । વિશ્વકર્મન્ નમસ્તેઽસ્તુ ત્વાં વયં શરણં ગતાઃ

હે સર્વ જીવોના આત્મા, સર્વ શક્તિઓના ધારક, અવિનાશી, હે વિશ્વના સર્જનહાર, અમે તમને વંદન કરીએ છીએ અને તમારી શરણમાં આવ્યા છીએ.

શ્રીશુક ઉવાચ - એવં પ્રપન્નૈઃ સંવિગ્નૈઃ વેપમાનાયનૈર્બલઃ । પ્રસાદિતઃ સુપ્રસન્નો મા ભૈષ્ટેત્યભયં દદૌ

શ્રીશુક કહે છે: refuges લીધેલા, ભયભીત અને કાંપતા લોકો જોઈને બલરામ પ્રસન્ન થયા અને સંપૂર્ણ સંતોષથી કહ્યું, 'ડરશો નહીં,' એમ તેમને નિર્ભયતા આપી.

દુર્યોધનઃ પારિબર્હં કુઞ્જરાન્ ષષ્ટિહાયનાન્ । દદૌ ચ દ્વાદશશતાનિ અયુતાનિ તુરઙ્ગમાન્

દુર્યોધને ભેટ રૂપે સાઠ વર્ષના હાથી અને બાર હજાર ઘોડા આપ્યા.

રથાનાં ષટ્સહસ્રાણિ રૌક્માણાં સૂર્યવર્ચસામ્ । દાસીનાં નિષ્કકણ્ઠીનાં સહસ્રં દુહિતૃવત્સલઃ

સૂર્ય જેવી તેજવાળી છ હજાર સોનાની રથ અને ગળામાં હાર ન પહેરેલી હજાર દાસીઓ, જે પુત્રીપ્રેમી હતો, એ પણ આપ્યા.

પ્રતિગૃહ્ય તુ તત્સર્વં ભગવાન્ સાત્વતર્ષભઃ । સસુતઃ સસ્નુષઃ પ્રાયાત્ સુહૃદ્‌ભિરભિનન્દિતઃ

ભગવાન, સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, એ બધું સ્વીકારી, પોતાના પુત્ર અને વહુ સાથે, મિત્રો દ્વારા સન્માનિત થઈને, વિદાય થયા.

( મિશ્ર ) તતઃ પ્રવિષ્ટઃ સ્વપુરં હલાયુધઃ સમેત્ય બન્ધૂનનુરક્તચેતસઃ । શશંસ સર્વં યદુપુઙ્ગવાનાં મધ્યે સભાયાં કુરુષુ સ્વચેષ્ટિતમ્

પછી હલાયુધ પોતાનું શહેરમાં પ્રવેશ્યા, પોતાના સગાંઓ માટે પ્રેમભર્યા હૃદયથી; યદુઓની સભામાં, કુરુઓમાં કરેલા પોતાના બધા કાર્યો તેમણે વર્ણવ્યા.

( અનુષ્ટુપ્ ) અદ્યાપિ ચ પુરં હ્યેતત્ સૂચયદ્ રામવિક્રમમ્ । સમુન્નતં દક્ષિણતો ગઙ્ગાયાં અનુદૃશ્યતે

આજે પણ એ શહેર, રામના પરાક્રમની નિશાની લઈને, ગંગાના દક્ષિણ તરફ ઊંચું ઊભું છે, સૌને દેખાય છે.

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે ઉત્તરાર્ધે હસ્તિનપુરકર્ષણરૂપસંકર્ષણવિજયો નામ અષ્ટષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના ઉત્તર ભાગમાં 'હસ્તિનાપુરને ખેંચી લાવનાર સંકર્ષણની વિજય' નામે અઠ્ઠાવનમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

દેવર્ષિનારદકર્તૃકં ભગવતો ગૃહચર્યાદર્શનમ્ - શ્રીશુક ઉવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) નરકં નિહતં શ્રુત્વા તથોદ્વાહં ચ યોષિતામ્ । કૃષ્ણેનૈકેન બહ્વીનાં તદ્ દિદૃક્ષુઃ સ્મ નારદઃ

ભગવાનની ગૃહવૃત્તિ, જે દેવર્ષિ નારદે દર્શાવી — શ્રીશુક કહે છે: નરકાસુરના મરણ અને અનેક સ્ત્રીઓનું એકલા કૃષ્ણ દ્વારા વિવાહ થવું સાંભળી, નારદે એ દૃશ્ય જોવા ઈચ્છ્યું.

ચિત્રં બતૈતદેકેન વપુષા યુગપત્ પૃથક્ । ગૃહેષુ દ્વ્યષ્ટસાહસ્રં સ્ત્રિય એક ઉદાવહત્

આ આશ્ચર્યની વાત છે કે એક જ શરીરે શ્રીકૃષ્ણે એકસાથે આઠ હજાર બે સો સ્ત્રીઓ સાથે તેમના પોતાના ઘરમાં લગ્ન કર્યા.

ઇત્યુત્સુકો દ્વારવતીં દેવર્ષિર્દ્રષ્ટુમાગમત્ । પુષ્પિતોપવનારામ દ્વિજાલિકુલનાદિતામ્

દેવર્ષિ ઉત્સુક થઈને દ્વારકા જોવા આવ્યા, જ્યાં બગીચા અને ઉદ્યાન ફૂલોથી ખીલી ઉઠ્યા હતા, અને પંખીઓ તથા બ્રાહ્મણોની ટોળીઓની મીઠી અવાજોથી ગુંજી ઉઠ્યા હતા.

ઉત્ફુલ્લેન્દીવરામ્ભોજ કહ્લારકુમુદોત્પલૈઃ । છુરિતેષુ સરઃસૂચ્ચૈઃ કૂજિતાં હંસસારસૈઃ

ત્યાંના સરોવરોમાં ફૂલેલા નીલકમળ, કમળ, કુમુદ અને અન્ય જળફૂલો ખીલી ઉઠ્યા હતા, ઊંચા કાંસ સાથે, અને હંસ તથા બગલાની ટહુકીઓથી ગુંજતા હતા.

પ્રાસાદલક્ષૈર્નવભિઃ જુષ્ટાં સ્ફાટિકરાજતૈઃ । મહામરકતપ્રખ્યૈઃ સ્વર્ણરત્નપરિચ્છદૈઃ

શહેર નવ લાખ ક્રિસ્ટલ અને ચાંદીના મહેલો વડે શોભાયમાન હતી, જે મહામાણિક જેવા દેખાતા અને સોનાના તથા રત્નોના શણગારથી સજ્જ હતા.