શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કમ્પન્તે સર્વપાપાનિ સપ્તાહશ્રવણે સ્થિતે । અસ્માકં પ્રલયં સદ્યઃ કથા ચેયં કરિષ્યતિ

જ્યારે સાત દિવસનું શ્રવણ થાય છે ત્યારે બધા પાપો કાંપે છે; આ કથા તરત જ આપણું ઉદ્ધાર કરશે.

આર્દ્રં શુષ્કં લઘુ સ્થૂલં વાઙ્‌મનઃ કર્મભિઃ કૃતમ્ । શ્રવણં વિદહેત્પાપં પાવકં સમિધો યથા

ભલે પાપ ભીનું હોય કે સૂકું, હલકું હોય કે ભારે, વાણી, મન કે કર્મથી થયેલું હોય; શ્રવણ એ બધું પાપ બળી જાય છે, જેમ અગ્નિ ઇંધણને ભસ્મ કરી નાખે છે.

અસ્મિન્ વૈ ભારતે વર્ષે સૂરિભિઃ દેવસંસદિ । અકથાશ્રાવિણાં પુંસાં નિષ્ફલં જન્મ કીર્તિતમ્

આ ભારતભૂમિમાં, વિદ્વાનો અને દેવોની સભામાં, જે લોકો કથા નથી સાંભળતા, તેમનું જન્મ નિષ્ફળ ગણાય છે.

કિં મોહતો રક્ષિતેન સુપુષ્ટેન બલીયસા । અધ્રુવેણ શરીરેણ શુકશાસ્ત્રકથાં વિના

મોહથી સાચવેલા, સારી રીતે પોષેલા અને મજબૂત પણ અસ્થિર શરીરનું શું કામ, જો શુકદેવની કથા સાંભળવામાં ન આવે?

અસ્થિસ્તમ્ભં સ્નાયુબદ્ધં માંસશોણિતલેપિતમ્ । ચર્માવનદ્ધં દુર્ગન્ધં પાત્રં મૂત્રપુરીષયોઃ

આ શરીર હાડકાંનો થાંભલો છે, નસોથી બંધાયેલું છે, માંસ અને લોહીથી લપેટાયેલું છે, ચામડીથી ઢાંકાયેલું છે, દુર્ગંધયુક્ત છે અને મૂત્ર-મલનું પાત્ર છે.

જરાશોકવિપાકાર્તં રોગમન્દિરમાતુરમ્ । દૂષ્પૂરં દુર્ધરં દુષ્ટં સદોષં ક્ષણભંગુરમ્

આ શરીર વૃદ્ધતા, દુઃખ અને કર્મફળથી પીડાય છે, રોગનું ઘર છે, દુર્લભે ભરાય છે, સહન કરવું મુશ્કેલ છે, દોષયુક્ત છે અને ક્ષણમાં નાશ પામે છે.

કૃમિવિડ્ ભસ્મ સંજ્ઞાન્તં શરીરં ઇતિ વર્ણિતમ્ । અસ્થિરેણ સ્થિરં કર્મ કુતોઽયં સાધયેત્ ન હિ

આ શરીર અંતે કીડા, ગંદકી અને ભસ્મમાં परिणમતું છે; તો આવું અસ્થિર શરીર રાખીને ક્યારેય કાયમી ફળ કેવી રીતે મળી શકે?

યત્પ્રાતઃ સંસ્કૃતં ચાન્નં સાયં તચ્ચ વિનશ્યતિ । તદીયરસસમ્પુષ્ટે કાયે કા નામ નિત્યતા

સવારમાં બનાવેલું અન્ન સાંજ સુધી નાશ પામે છે; તો આવું અન્ન જે શરીરને પોષે છે, તેમાં કઈ કાયમियत રહી શકે?

સપ્તાહશ્રવણાત્ લોકે પ્રાપ્યતે નિકટે હરિઃ । અતો દોષનિવૃત્ત્યર્થં એતદ્ એવ હિ સાધનમ્

સાત દિવસ શ્રવણથી જગતમાં હરિ પ્રાપ્ત થાય છે; તેથી દોષો દૂર કરવા માટે એ જ સાચું સાધન છે.

બુદ્‌બુદા ઇવ તોયેષુ મશકા ઇવ જન્તુષુ । જાયન્તે મરણાયૈવ કથાશ્રવણવર્જિતાઃ

જેમ પાણીમાં ફૂલો અને જીવોમાં મચ્છરો માત્ર મરવા માટે જન્મે છે, તેમ કથા શ્રવણ વગરના લોકો પણ જન્મે છે માત્ર મરવા માટે.

જડસ્ય શુષ્કવંશસ્ય યત્ર ગ્રન્થિવિભેદનમ્ । ચિત્રં કિમુ તદા ચિત્ત ગ્રન્થિભેદઃ કથાશ્રવાત્

સૂકા બાંસની ગાંઠ તૂટવી તો અદ્ભુત છે, પણ કથા સાંભળવાથી મનની ગાંઠ તૂટે એ તો કેટલું વધુ અદ્ભુત છે!

ભિદ્યતે હૃદયગ્રન્થિઃ છિદ્યન્તે સર્વસંશયાઃ । ક્ષીયન્તે ચાસ્ય કર્માણિ સપ્તાહશ્રવણે કૃતે

સાત દિવસ શ્રવણથી હૃદયની ગાંઠ તૂટી જાય છે, બધા સંશયો દૂર થાય છે અને તેના કર્મો ક્ષય પામે છે.

સંસારકર્દમાલેપ પ્રક્ષાલનપટીયસિ । કથાતીર્થે સ્થિતે ચિત્તે મુક્તિરેવ બુધૈઃ સ્મૃતા

જ્યારે મન ભગવાનની કથા રૂપ પવિત્ર તીર્થમાં સ્થિર થાય છે, જે સંસારની માટીની ગંદકી ધોઈ નાખવામાં સૌથી વધુ શક્તિશાળી છે, ત્યારે જ જ્ઞાની લોકો મુક્તિ માન્ય કરે છે.

એવં બ્રુવતિ વૈ તસ્મિન્ વિમાનં આગમત્ તદા । વૈકુણ્ઠવાસિભિર્યુક્તં પ્રસ્ફુરત્ દીપ્તિમણ્ડલમ્

જ્યારે એ વાતો ચાલી રહી હતી, એ સમયે જ એક દિવ્ય રથ આવી પહોંચ્યું, જે વૈકુંઠના વાસીઓથી ઘેરાયેલું અને તેજથી ચમકતું હતું.

સર્વેષાં પશ્યતાં ભેજે વિમાનં ધુન્ધુલીસુતઃ । વિમાને વૈષ્ણવાન્ વીક્શ્ય ગોકર્ણો વાક્યમબ્રવીત્

બધા લોકો જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે ધુંધળીપુત્ર એ રથમાં ચઢી ગયો; અને જ્યારે ગોકર્ણે એ રથમાં વૈષ્ણવોને જોયા, ત્યારે તેણે એમ કહ્યું.

ગોકર્ણ ઉવાચ - અત્રૈવ બહવઃ સન્તિ શ્રોતારો મમ નિર્મલાઃ । આનીતાનિ વિમાનાનિ ન તેષાં યુગપત્કુતઃ

ગોકર્ણે કહ્યું: અહીં મારા ઘણા શુદ્ધ શ્રોતાઓ બેઠા છે; તો બધાને એકસાથે રથ કેમ આવ્યા નથી?

શ્રવણં સમભાગેન સર્વેષામિહ દૃશ્યતે । ફલભેદઃ કુતો જાતઃ પ્રબ્રુવન્તુ હરિપ્રિયાઃ

અહીં બધા શ્રોતાઓએ બરાબર શ્રવણ કર્યું છે; તો પછી ફળમાં ભેદ કેમ આવ્યો? હરિભક્તો એનું કારણ કહો.

હરિદાસા ઊચુઃ - શ્રવણસ્ય વિભેદેન ફલભેદોઽત્ર સંસ્થિતઃ । શ્રવણં તુ કૃતં સર્વૈઃ ન તથા મનનં કૃતમ્ । ફલભેદોસ્તતો જાતો ભજનાદપિ માનદ

હરિદાસોએ કહ્યું: શ્રવણમાં જે ભેદ છે, એથી ફળમાં પણ ભેદ આવે છે; બધાએ સાંભળ્યું તો છે, પણ બધાએ મનન એટલું કર્યું નથી. એથી ભજનમાં પણ ફળમાં ફરક પડે છે, હે માન્યવર.

સપ્તરાત્રં ઉપોષૈવ પ્રેતેન શ્રવણં કૃતમ્ । મનનાદિ તથા તેન સ્થિરચિત્તે કૃતં ભૃશમ્

પ્રેતએ સાત રાત ઉપવાસ કરીને શ્રવણ કર્યું હતું અને એણે મનન તથા મનને એકાગ્ર રાખીને ખૂબ ધ્યાન પણ કર્યું હતું.

અદૃઢં ચ હતં જ્ઞાનં પ્રમાદેન હતં શ્રુતમ્ । સંદિગ્ધો હિ હતો મંત્રો વ્યગ્રચિત્તો હતો જપઃ

અડગ જ્ઞાન ન હોય તો એ નાશ પામે છે, બેદરકારીથી સાંભળેલું વ્યર્થ જાય છે, સંશયથી મંત્ર ફળ આપતો નથી અને ચંચળ મનથી જપ પણ નિષ્ફળ થાય છે.

અવૈષ્ણવો હતો દેશો હતં શ્રાદ્ધં અપાત્રકમ્ । હતં અશ્રોત્રિયે દાનં અનાચારં હતં કુલમ્

જે સ્થળે વિષ્ણુનું સ્મરણ નથી, એ સ્થાન નાશ પામે છે; અયોગ્યને કરેલું શ્રાદ્ધ વ્યર્થ જાય છે; જે શાસ્ત્રજ્ઞ નથી, તેને આપેલું દાન વ્યર્થ છે; અને કુટુંબમાં દુરાચાર હોય તો એ કુટુંબ પણ નાશ પામે છે.

વિશ્વાસો ગુરુવાક્યેષુ સ્વસ્મિન્ દીનત્વભાવના । મનોદોષજયશ્ચૈવ કથાયાં નિશ્ચલા મતિઃ

ગુરુના વચન પર અડગ વિશ્વાસ, પોતાના મનમાં નમ્રતા, મનના દોષો પર વિજય અને કથામાં અવિચલ એકાગ્રતા—

એવં આદિ કૃતં ચેત્ સ્યાત્ તદા વૈ શ્રવણે ફલમ્ । પુનઃ શ્રવાન્તે સર્વેષાં વૈકુણ્ઠે વસતિર્ધ્રુવમ્

આ બધું અને આવું બીજું જે થાય, ત્યારે શ્રવણનું ફળ મળે છે; અને કથા પૂરી થાય ત્યારે બધાને વૈકુંઠમાં નિવાસ અવશ્ય મળે છે.

ગોકર્ણ તવ ગોવિન્દો ગોલોકં દાસ્યતિ સ્વયમ્ । એવમુક્ત્વા યયુઃ સર્વે વૈકુણ્ઠ હરિકીર્તનાઃ

હે ગોકર્ણ, ભગવાન ગોવિંદ તને પોતે ગોલોક આપશે; આમ કહીને બધા હરિભક્તો વૈકુંઠ તરફ ચાલ્યા ગયા.

શ્રવણો માસિ ગોકર્ણઃ કથાં ઊચે તથા પુનઃ । સપ્તરાત્રવતીં ભૂયઃ શ્રવણં તૈઃ કૃતં પુનઃ

પછીના મહિને ગોકર્ણે ફરી કથા કહી; અને એ લોકો ફરી સાત રાત સુધી શ્રવણમાં જોડાયા.

કથાસમાપ્તૌ યજ્જાતં શ્રૂયતાં તચ્ચ નારદ

હે નારદ, હવે કથા પૂરી થયા પછી શું બન્યું, એ સાંભળ.

વિમાનૈઃ સહ ભક્તૈશ્ચ હરિરાવિર્બભૂવ હ । જયશબ્દા નમઃશબ્દાઃ તત્રાસન્ બહવસ્તદા

એ સમયે ભગવાન હરિ ભક્તો અને દિવ્ય રથો સાથે પ્રગટ થયા; ત્યાં અનેક જગ્યાએ જયના અને વંદનાના નાદ ગૂંજી ઉઠ્યા.

પાઞ્ચજન્ય ધ્વનિં ચક્રે હર્ષાત્ તત્ર સ્વયં હરિઃ । ગોકર્ણં તુ સમાલિંગ્ય અકરોત્ સ્વસદૃષં હરિઃ

ભગવાન હરિએ આનંદમાં પાંજજન્ય શંખ વગાડ્યો; અને ગોકર્ણને ભેટી, તેને પોતાને સમાન બનાવી દીધો.

શ્રોતૄન્ અન્યાન્ ઘનશ્યામાન્ પીતકૌશેયવાસસઃ । કીરીટિનઃ કુણ્ડલિનઃ તથા ચક્રે હરિઃ ક્ષણાત્

હરિએ બીજા શ્રોતાઓને પણ પળમાં જ ઘનશ્યામ જેવો વર્ણ, પીળાં રેશમી વસ્ત્ર, મસ્તક પર મુગટ અને કાનમાં કુંડળ પહેરાવ્યા.