શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તં બદ્ધ્વા વિરથીકૃત્ય કૃચ્છ્રેણ કુરવો યુધિ । કુમારં સ્વસ્ય કન્યાં ચ સ્વપુરં જયિનોઽવિશન્

યુદ્ધમાં ભારે મહેનતે તેને બાંધી અને રથવિહિન કરી, વિજયી કુરુઓએ કુમાર અને પોતાની દીકરી સાથે પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો.

તચ્છ્રુત્વા નારદોક્તેન રાજન્ સઞ્જાતમન્યવઃ । કુરૂન્ પ્રત્યુદ્યમં ચક્રુઃ ઉગ્રસેનપ્રચોદિતાઃ

નારદજી પાસેથી આ વાત સાંભળીને, રાજન, વૃષ્ણિઓ ગુસ્સે થયા અને ઉગ્રસેનના પ્રેરણે કુરુઓ સામે જવાની તૈયારી કરી.

સાન્ત્વયિત્વા તુ તાન્ રામઃ સન્નદ્ધાન્ વૃષ્ણિપુઙ્ગવાન્ । નૈચ્છય્ કુરૂણાં વૃષ્ણીનાં કલિં કલિમલાપહઃ

પણ રામજી એ સજ્જ સજ્જ વૃષ્ણિ વીરોને શાંત કર્યા અને કલિહારો હોવાને કારણે, કુરુ અને વૃષ્ણિ વચ્ચે ઝઘડો થવો ઈચ્છ્યા નહીં.

જગામ હાસ્તિનપુરં રથેનાદિત્યવર્ચસા । બ્રાહ્મણૈઃ કુલવૃદ્ધૈશ્ચ વૃતશ્ચન્દ્ર ઇવ ગ્રહૈઃ

પછી રામજી તેજસ્વી રથમાં બેસી, બ્રાહ્મણો અને કુળના વડીલોથી ઘેરાઈને, ચાંદની જેમ હસ્તિનાપુર ગયા.

ગત્વા ગજાહ્વયં રામો બાહ્યોપવનમાસ્થિતઃ । ઉદ્ધવં પ્રેષયામાસ ધૃતરાષ્ટ્રં બુભુત્સયા

ગજાહ્વય પહોંચીને, રામજી બાહ્ય ઉદ્યાનમાં રોકાયા અને ધૃતરાષ્ટ્રની ખબર લેવા ઉદ્ધવને મોકલ્યા.

સોઽભિવન્દ્યામ્બિકાપુત્રં ભીષ્મં દ્રોણં ચ બાહ્લિકમ્ । દુર્યોધનં ચ વિધિવદ્ રામમાગતમબ્રવીત્

ઉદ્ધવે, અંબિકાપુત્ર, ભીષ્મ, દ્રોણ, બાહ્લિક અને દુર્યોધનને યથાવિધિ વંદન કરીને, રામજી આવ્યા છે એવી વાત કહી.

તેઽતિપ્રીતાસ્તમાકર્ણ્ય પ્રાપ્તં રામં સુહૃત્તમમ્ । તમર્ચયિત્વાભિયયુઃ સર્વે મઙ્ગલપાણયઃ

રામજી, પોતાના પ્રિય મિત્ર, આવ્યા એ સાંભળી સૌ ખૂબ આનંદિત થયા; સૌએ તેમનું સન્માન કરીને શુભ વસ્તુઓ લઈને મળવા ગયા.

તં સઙ્ગમ્ય યથાન્યાયં ગામર્ઘ્યં ચ ન્યવેદયન્ । તેષાં યે તત્પ્રભાવજ્ઞાઃ પ્રણેમુઃ શિરસા બલમ્

તેમણે યોગ્ય રીતે મળીને, ગાય અને પાદ્ય અર્પણ કર્યા; અને જેમને તેમની મહિમા ખબર હતી, તેમણે બલરામને નમન કર્યું.

બન્ધૂન્ કુશલિનઃ શ્રુત્વા પૃષ્ટ્વા શિવમનામયમ્ । પરસ્પરમથો રામો બભાષેઽવિક્લવં વચઃ

પોતાના સગાં-સંબંધીઓ સુખી છે એ સાંભળી અને તેમનું કલ્યાણ પૂછીને, પછી રામજી નિર્ભયપણે સૌને વાત કરી.

ઉગ્રસેનઃ ક્ષિતીશેશો યદ્ વ આજ્ઞાપયત્ પ્રભુઃ । તદ્ અવ્યગ્રધિયઃ શ્રુત્વા કુરુધ્વં માવિલમ્બિતમ્

ઉગ્રસેન, જે ધરતીના રાજા છે, તેઓ જે આદેશ આપે, એ તમે શાંતિથી સાંભળો અને વિલંબ કર્યા વિના પાળો.

યદ્ યૂયં બહવસ્ત્વેકં જિત્વાધર્મેણ ધાર્મિકમ્ । અબધ્નીતાથ તન્મૃષ્યે બન્ધૂનામૈક્યકામ્યયા

તમે બધા મળીને, એક ધર્મી વ્યક્તિને અયોગ્ય રીતે હરાવીને બાંધ્યો છે; છતાં, કુટુંબમાં એકતા રહે એ માટે હું એ સહન કરું છું.

વીર્યશૌર્યબલોન્નદ્ધં આત્મશક્તિસમં વચઃ । કુરવો બલદેવસ્ય નિશમ્યોચુઃ પ્રકોપિતાઃ

બલરામજીના બળ, શૌર્ય અને શક્તિથી ભરેલા શબ્દો સાંભળીને, ક્રોધિત થયેલા કુરુઓએ જવાબ આપ્યો.

અહો મહચ્ચિત્રમિદં કાલગત્યા દુરત્યયા । આરુરુક્ષત્યુપાનદ્ વૈ શિરો મુકુટસેવિતમ્

આ શું અદ્ભુત વાત છે! સમયની અપરિવર્તનીય ગતિથી, જે ચરમ પર ચઢવા ઈચ્છે છે, તે પગમાં જૂતાં પહેરે છે અને માથે મુકૂટ છે.

એતે યૌનેન સંબદ્ધાઃ સહશય્યાસનાશનાઃ । વૃષ્ણયસ્તુલ્યતાં નીતા અસ્મદ્ દત્તનૃપાસનાઃ

આ વૃષ્ણિઓ, યુવાનીથી જોડાયેલા છે, એક સાથે સુવે, બેસે અને ખાય છે; હવે તેઓ અમને બરાબર ગણાયા છે અને અમે તેમને રાજાસન આપ્યું છે.

ચામરવ્યજને શઙ્ખં આતપત્રં ચ પાણ્ડુરમ્ । કિરીટમાસનં શય્યાં ભુઞ્જન્ત્યસ્મદુપેક્ષયા

અમારી અવગણનાથી, તેઓ ચામર, પંખો, શંખ, સફેદ છત્ર, મુકૂટ, આસન અને શય્યા બધું માણે છે.

( ઇંદ્રવંશા ) અલં યદૂનાં નરદેવલાઞ્છનૈઃ દાતુઃ પ્રતીપૈઃ ફણિનામિવામૃતમ્ । યેઽસ્મત્પ્રસાદોપચિતા હિ યાદવા આજ્ઞાપયન્ત્યદ્ય ગતત્રપા બત

યાદવોને રાજસી સન્માન આપવાનું હવે પૂરું થવું જોઈએ; જેમ દાતા દ્વારા આપેલો અમૃત સાપ માટે અનુકૂળ નથી, તેમ અમારે કૃપાથી વધેલા યાદવો આજે નિર્લજ્જતાથી અમને આદેશ આપે છે.

( અનુષ્ટુપ્ ) કથમિન્દ્રોઽપિ કુરુભિઃ ભીષ્મદ્રોણાર્જુનાદિભિઃ । અદત્તમવરુન્ધીત સિંહગ્રસ્તમિવોરણઃ

ઇન્દ્ર પણ, ભીષ્મ, દ્રોણ અને અર્જુન જેવા કુરુઓ સાથે મળીને, જે આપ્યું નથી એ કેવી રીતે લઈ શકે? એ તો જંગલમાં સિંહ શિકાર છીનવે તેમ છે.

શ્રીબાદરાયણિરુવાચ - જન્મબન્ધુશ્રીયોન્નદ્ધ મદાસ્તે ભરતર્ષભ । આશ્રાવ્ય રામં દુર્વાચ્યં અસભ્યાઃ પુરમાવિશન્

શ્રી બાદરાયણીએ કહ્યું: જન્મ, સંબંધ અને સંપત્તિના ગર્વથી એ લોકો ઘમંડથી ભરાયા; રામજીને અશોભન શબ્દો કહીને, એ અસભ્ય લોકો શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

દૃષ્ટ્વા કુરૂનાં દૌઃશીલ્યં શ્રુત્વાવાચ્યાનિ ચાચ્યુતઃ । અવોચત્ કોપસંરબ્ધો દુષ્પ્રેક્ષ્યઃ પ્રહસન્ મુહુઃ

કુરુઓની દુષ્ટતા જોઈ અને તેમના અપમાનજનક શબ્દો સાંભળીને, અચ્યૂત ગુસ્સામાં વારંવાર હસતાં હસતાં બોલ્યા.

નૂનં નાનામદોન્નદ્ધાઃ શાન્તિં નેચ્છન્ત્યસાધવઃ । તેષાં હિ પ્રશમો દણ્ડઃ પશૂનાં લગુડો યથા

નક્કી છે કે, આ દુષ્ટ લોકો વિવિધ પ્રકારના ગર્વથી ફૂલ્યા છે અને શાંતિ ઈચ્છતા નથી; એમના માટે શમન એટલે દંડ, જેમ પશુઓ માટે લાકડી.

અહો યદૂન્ સુસંરબ્ધામ્ કૃષ્ણં ચ કુપિતં શનૈઃ । સાન્ત્વયિત્વાહમેતેષાં શમમિચ્છન્ ઇહાગતઃ

હા, હું અહીં શાંતિ ઈચ્છીને આવ્યો છું, ક્રોધિત થયેલા યાદવો અને કૃષ્ણને ધીમે ધીમે શાંત કરીને.

ત ઇમે મન્દમતયઃ કલહાભિરતાઃ ખલાઃ । તં મામવજ્ઞાય મુહુઃ દુર્ભાષાન્ માનિનોઽબ્રુવન્

આ મૂર્ખ, ઝઘડાળુ અને દુષ્ટ લોકો વારંવાર મને અવગણીને, ગર્વથી અપમાનજનક શબ્દો બોલ્યા.

નોગ્રસેનઃ કિલ વિભુઃ ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકેશ્વરઃ । શક્રાદયો લોકપાલા યસ્યાદેશાનુવર્તિનઃ

ઉગ્રસેન, જે ભોજ, વૃષ્ણિ અને અંધકોના સ્વામી છે, અને જેમના આદેશનું ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ પાલન કરે છે, એ મહાન નથી શું?

સુધર્માઽઽક્રમ્યતે યેન પારિજાતોઽમરાઙ્‌ઘ્રિપઃ । આનીય ભુજ્યતે સોઽસૌ ન કિલાધ્યાસનાર્હણઃ

જેના દ્વારા સુધર્મા સભામાં પ્રવેશ થાય છે, અમરલોકમાંથી પારિજાત વૃક્ષ લાવવામાં આવે છે અને તેનો આનંદ લેવાય છે, એ વ્યક્તિ રાજાસન માટે અયોગ્ય નથી.

યસ્ય પાદયુગં સાક્ષાત્ શ્રીરુપાસ્તેઽખિલેશ્વરી । સ નાર્હતિ કિલ શ્રીશો નરદેવપરિચ્છદાન્

જેના ચરણોમાં સ્વયં શ્રી, સર્વસ્વની માલિક, સેવા કરે છે, એ વ્યક્તિ રાજસી સન્માન માટે અયોગ્ય છે શું?

( વસંતતિલકા ) યસ્યાઙ્‌ઘ્રિપઙ્કજરજોઽખિલલોકપાલૈઃ મૌલ્યુત્તમૈર્ધૃતમુપાસિતતીર્થતીર્થમ્ । બ્રહ્મા ભવોઽહમપિ યસ્ય કલાઃ કલાયાઃ શ્રીશ્ચોદ્વહેમ ચિરમસ્ય નૃપાસનં ક્વ

જેના ચરણકમળની ધૂળ સર્વલોકપાલોના મસ્તકના મુકૂટથી ધારણ થાય છે, અને જે તીર્થોમાં પણ પૂજાય છે; બ્રહ્મા, મહાદેવ અને હું પણ જેના એક અંશના અંશ છીએ, અને શ્રી પણ લાંબા સમય સુધી તેની સેવા કરે છે—એવા માટે રાજાસન ક્યાં છે?

( અનુષ્ટુપ્ ) ભુઞ્જતે કુરુભિર્દત્તં ભૂખણ્ડં વૃષ્ણયઃ કિલ । ઉપાનહઃ કિલ વયં સ્વયં તુ કુરવઃ શિરઃ

વૃષ્ણિઓ કુરુઓએ આપેલી જમીનનો આનંદ માણે છે, જ્યારે અમે તો માત્ર જૂતાં સમાન છીએ અને કુરુઓ માથે મુકૂટ સમાન છે.

અહો ઐશ્વર્યમત્તાનાં મત્તાનામિવ માનિનામ્ । અસંબદ્ધા ગિરો રુક્ષાઃ કઃ સહેતાનુશાસીતા

અરે, ધનથી માથું ઉંચું રાખનારા લોકો, જેમને ધનનો ઘમંડ છે, એમના બોલ પણ અણગમ્યા અને કડક હોય છે, જાણે કોઈ પીને ઉધરસે બોલે છે. આવા લોકોને કોણ સહન કરી શકે અથવા સમજાવી શકે?

અદ્ય નિષ્કૌરવં પૃથ્વીં કરિષ્યામીત્યમર્ષિતઃ । ગૃહીત્વા હલમુત્તસ્થૌ દહન્નિવ જગત્ત્રયમ્

તે સમયે ગુસ્સામાં તેણે કહ્યું, 'આજે હું પૃથ્વીમાંથી કૌરવોને દૂર કરી દઈશ!' એમ કહીને પોતાનું હલ પકડીને, જાણે ત્રણેય લોકને બળતાવા ઊભો થયો.