શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કૌરવાઃ કુપિતા ઊચુઃ દુર્વિનીતોઽયમર્ભકઃ । કદર્થીકૃત્ય નઃ કન્યાં અકામાં અહરદ્ બલાત્

કૌરવો ગુસ્સામાં બોલ્યા: 'આ છોકરો બેફામ છે; એણે અમને અવગણીને, અમારી અનિચ્છા છતાં, અમારી દીકરીને જબરદસ્તી લઈ ગયો.'

બધ્નીતેમં દુર્વિનીતં કિં કરિષ્યન્તિ વૃષ્ણયઃ । યેઽસ્મત્ પ્રસાદોપચિતાં દત્તાં નો ભુઞ્જતે મહીમ્

આ ઉદ્દંડને બાંધી દઈએ; વૃષ્ણિઓ શું કરશે? તેઓ તો આપણાં ઉપકારથી મળેલી જમીનનો આનંદ માણે છે.

નિગૃહીતં સુતં શ્રુત્વા યદ્યેષ્યન્તીહ વૃષ્ણયઃ । ભગ્નદર્પાઃ શમં યાન્તિ પ્રાણા ઇવ સુસંયતાઃ

જો વૃષ્ણિઓએ સાંભળ્યું કે તેમનો પુત્ર પકડાયો છે અને અહીં આવ્યા, તો તેમનો અહંકાર તૂટી જશે અને તેઓ શાંત થઈ જશે, જેમ સંયમિત શ્વાસ શાંત રહે છે.

ઇતિ કર્ણઃ શલો ભૂરિઃ યજ્ઞકેતુઃ સુયોધનઃ । સામ્બમારેભિરે બદ્ધું કુરુવૃદ્ધાનુમોદિતાઃ

કર્ણ, શલ્ય, ભૂરી, યજ્ઞકેતુ અને સુયોધન, કુરુ વૃદ્ધોના સમર્થનથી, સાંબને બાંધવા દોડ્યા.

દૃષ્ટ્વાનુધાવતઃ સામ્બો ધાર્તરાષ્ટ્રાન્ મહારથઃ । પ્રગૃહ્ય રુચિરં ચાપં તસ્થૌ સિંહ ઇવૈકલઃ

ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો પાછળ પડ્યા તે જોઈ, મહારથી સાંબે સુંદર ધનુષ્ય પકડી એકલો સિંહ જેવો ઊભો રહ્યો.

તં તે જિઘૃક્ષવઃ ક્રુદ્ધાઃ તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ભાષિણઃ । આસાદ્ય ધન્વિનો બાણૈઃ કર્ણાગ્રણ્યઃ સમાકિરન્

તે ક્રોધિતોએ, તેને પકડવાની ઈચ્છાથી, 'થેમો, થેમો' કહીને ધનુષ્ય લઈ, કર્ણ અને બીજા બધા તીરોની વરસાદ વરસાવ્યા.

સોઽપવિદ્ધઃ કુરુશ્રેષ્ઠ કુરુભિર્યદુનન્દનઃ । નામૃષ્યત્ તદચિન્ત્યાર્ભઃ સિંહ ક્ષુદ્રમૃગૈરિવ

યદુકુળના એ શ્રેષ્ઠ કુમારને, કુરુઓએ તીરો મારી પણ, એ સહન ન થયું; એ તો સિંહ જેવો હતો, નાના પ્રાણીઓથી ડરતો નથી.

વિસ્ફૂર્જ્ય રુચિરં ચાપં સર્વાન્ વિવ્યાધ સાયકૈઃ । કર્ણાદીન્ ષડ્રથાન્ વીરઃ તાવદ્‌ભિર્યુગપત્ પૃથક્

એવી સુંદર ધનુષ્ય તાણીને, એ વીરે કર્ણ સહિત છેય રથીઓને અલગ અલગ અને એકસાથે તીરો મારી ઘાયલ કર્યા.

ચતુર્ભિશ્ચતુરો વાહાન્ એકૈકેન ચ સારથીન્ । રથિનશ્ચ મહેષ્વાસાન્ તસ્ય તત્તેઽભ્યપૂજયન્

એણે ચાર તીરો વડે ચાર ઘોડા, એક એક તીરે રથચાલકો અને મહાન ધનુર્ધરોને ઘાયલ કર્યા; એ માટે બધાએ તેની પ્રશંસા કરી.

તં તુ તે વિરથં ચક્રુઃ ચત્વારશ્ચતુરો હયાન્ । એકસ્તુ સારથિં જઘ્ને ચિચ્છેદાન્યઃ શરાસનમ્

પણ પછી, ચાર જણએ ચાર ઘોડા મારી નાખ્યા, એકે રથચાલકને માર્યો અને બીજાએ તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું, જેથી એ રથવિહિન થયો.

તં બદ્ધ્વા વિરથીકૃત્ય કૃચ્છ્રેણ કુરવો યુધિ । કુમારં સ્વસ્ય કન્યાં ચ સ્વપુરં જયિનોઽવિશન્

યુદ્ધમાં ભારે મહેનતે તેને બાંધી અને રથવિહિન કરી, વિજયી કુરુઓએ કુમાર અને પોતાની દીકરી સાથે પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો.

તચ્છ્રુત્વા નારદોક્તેન રાજન્ સઞ્જાતમન્યવઃ । કુરૂન્ પ્રત્યુદ્યમં ચક્રુઃ ઉગ્રસેનપ્રચોદિતાઃ

નારદજી પાસેથી આ વાત સાંભળીને, રાજન, વૃષ્ણિઓ ગુસ્સે થયા અને ઉગ્રસેનના પ્રેરણે કુરુઓ સામે જવાની તૈયારી કરી.

સાન્ત્વયિત્વા તુ તાન્ રામઃ સન્નદ્ધાન્ વૃષ્ણિપુઙ્ગવાન્ । નૈચ્છય્ કુરૂણાં વૃષ્ણીનાં કલિં કલિમલાપહઃ

પણ રામજી એ સજ્જ સજ્જ વૃષ્ણિ વીરોને શાંત કર્યા અને કલિહારો હોવાને કારણે, કુરુ અને વૃષ્ણિ વચ્ચે ઝઘડો થવો ઈચ્છ્યા નહીં.

જગામ હાસ્તિનપુરં રથેનાદિત્યવર્ચસા । બ્રાહ્મણૈઃ કુલવૃદ્ધૈશ્ચ વૃતશ્ચન્દ્ર ઇવ ગ્રહૈઃ

પછી રામજી તેજસ્વી રથમાં બેસી, બ્રાહ્મણો અને કુળના વડીલોથી ઘેરાઈને, ચાંદની જેમ હસ્તિનાપુર ગયા.

ગત્વા ગજાહ્વયં રામો બાહ્યોપવનમાસ્થિતઃ । ઉદ્ધવં પ્રેષયામાસ ધૃતરાષ્ટ્રં બુભુત્સયા

ગજાહ્વય પહોંચીને, રામજી બાહ્ય ઉદ્યાનમાં રોકાયા અને ધૃતરાષ્ટ્રની ખબર લેવા ઉદ્ધવને મોકલ્યા.

સોઽભિવન્દ્યામ્બિકાપુત્રં ભીષ્મં દ્રોણં ચ બાહ્લિકમ્ । દુર્યોધનં ચ વિધિવદ્ રામમાગતમબ્રવીત્

ઉદ્ધવે, અંબિકાપુત્ર, ભીષ્મ, દ્રોણ, બાહ્લિક અને દુર્યોધનને યથાવિધિ વંદન કરીને, રામજી આવ્યા છે એવી વાત કહી.

તેઽતિપ્રીતાસ્તમાકર્ણ્ય પ્રાપ્તં રામં સુહૃત્તમમ્ । તમર્ચયિત્વાભિયયુઃ સર્વે મઙ્ગલપાણયઃ

રામજી, પોતાના પ્રિય મિત્ર, આવ્યા એ સાંભળી સૌ ખૂબ આનંદિત થયા; સૌએ તેમનું સન્માન કરીને શુભ વસ્તુઓ લઈને મળવા ગયા.

તં સઙ્ગમ્ય યથાન્યાયં ગામર્ઘ્યં ચ ન્યવેદયન્ । તેષાં યે તત્પ્રભાવજ્ઞાઃ પ્રણેમુઃ શિરસા બલમ્

તેમણે યોગ્ય રીતે મળીને, ગાય અને પાદ્ય અર્પણ કર્યા; અને જેમને તેમની મહિમા ખબર હતી, તેમણે બલરામને નમન કર્યું.

બન્ધૂન્ કુશલિનઃ શ્રુત્વા પૃષ્ટ્વા શિવમનામયમ્ । પરસ્પરમથો રામો બભાષેઽવિક્લવં વચઃ

પોતાના સગાં-સંબંધીઓ સુખી છે એ સાંભળી અને તેમનું કલ્યાણ પૂછીને, પછી રામજી નિર્ભયપણે સૌને વાત કરી.

ઉગ્રસેનઃ ક્ષિતીશેશો યદ્ વ આજ્ઞાપયત્ પ્રભુઃ । તદ્ અવ્યગ્રધિયઃ શ્રુત્વા કુરુધ્વં માવિલમ્બિતમ્

ઉગ્રસેન, જે ધરતીના રાજા છે, તેઓ જે આદેશ આપે, એ તમે શાંતિથી સાંભળો અને વિલંબ કર્યા વિના પાળો.

યદ્ યૂયં બહવસ્ત્વેકં જિત્વાધર્મેણ ધાર્મિકમ્ । અબધ્નીતાથ તન્મૃષ્યે બન્ધૂનામૈક્યકામ્યયા

તમે બધા મળીને, એક ધર્મી વ્યક્તિને અયોગ્ય રીતે હરાવીને બાંધ્યો છે; છતાં, કુટુંબમાં એકતા રહે એ માટે હું એ સહન કરું છું.

વીર્યશૌર્યબલોન્નદ્ધં આત્મશક્તિસમં વચઃ । કુરવો બલદેવસ્ય નિશમ્યોચુઃ પ્રકોપિતાઃ

બલરામજીના બળ, શૌર્ય અને શક્તિથી ભરેલા શબ્દો સાંભળીને, ક્રોધિત થયેલા કુરુઓએ જવાબ આપ્યો.

અહો મહચ્ચિત્રમિદં કાલગત્યા દુરત્યયા । આરુરુક્ષત્યુપાનદ્ વૈ શિરો મુકુટસેવિતમ્

આ શું અદ્ભુત વાત છે! સમયની અપરિવર્તનીય ગતિથી, જે ચરમ પર ચઢવા ઈચ્છે છે, તે પગમાં જૂતાં પહેરે છે અને માથે મુકૂટ છે.

એતે યૌનેન સંબદ્ધાઃ સહશય્યાસનાશનાઃ । વૃષ્ણયસ્તુલ્યતાં નીતા અસ્મદ્ દત્તનૃપાસનાઃ

આ વૃષ્ણિઓ, યુવાનીથી જોડાયેલા છે, એક સાથે સુવે, બેસે અને ખાય છે; હવે તેઓ અમને બરાબર ગણાયા છે અને અમે તેમને રાજાસન આપ્યું છે.

ચામરવ્યજને શઙ્ખં આતપત્રં ચ પાણ્ડુરમ્ । કિરીટમાસનં શય્યાં ભુઞ્જન્ત્યસ્મદુપેક્ષયા

અમારી અવગણનાથી, તેઓ ચામર, પંખો, શંખ, સફેદ છત્ર, મુકૂટ, આસન અને શય્યા બધું માણે છે.

( ઇંદ્રવંશા ) અલં યદૂનાં નરદેવલાઞ્છનૈઃ દાતુઃ પ્રતીપૈઃ ફણિનામિવામૃતમ્ । યેઽસ્મત્પ્રસાદોપચિતા હિ યાદવા આજ્ઞાપયન્ત્યદ્ય ગતત્રપા બત

યાદવોને રાજસી સન્માન આપવાનું હવે પૂરું થવું જોઈએ; જેમ દાતા દ્વારા આપેલો અમૃત સાપ માટે અનુકૂળ નથી, તેમ અમારે કૃપાથી વધેલા યાદવો આજે નિર્લજ્જતાથી અમને આદેશ આપે છે.

( અનુષ્ટુપ્ ) કથમિન્દ્રોઽપિ કુરુભિઃ ભીષ્મદ્રોણાર્જુનાદિભિઃ । અદત્તમવરુન્ધીત સિંહગ્રસ્તમિવોરણઃ

ઇન્દ્ર પણ, ભીષ્મ, દ્રોણ અને અર્જુન જેવા કુરુઓ સાથે મળીને, જે આપ્યું નથી એ કેવી રીતે લઈ શકે? એ તો જંગલમાં સિંહ શિકાર છીનવે તેમ છે.

શ્રીબાદરાયણિરુવાચ - જન્મબન્ધુશ્રીયોન્નદ્ધ મદાસ્તે ભરતર્ષભ । આશ્રાવ્ય રામં દુર્વાચ્યં અસભ્યાઃ પુરમાવિશન્

શ્રી બાદરાયણીએ કહ્યું: જન્મ, સંબંધ અને સંપત્તિના ગર્વથી એ લોકો ઘમંડથી ભરાયા; રામજીને અશોભન શબ્દો કહીને, એ અસભ્ય લોકો શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

દૃષ્ટ્વા કુરૂનાં દૌઃશીલ્યં શ્રુત્વાવાચ્યાનિ ચાચ્યુતઃ । અવોચત્ કોપસંરબ્ધો દુષ્પ્રેક્ષ્યઃ પ્રહસન્ મુહુઃ

કુરુઓની દુષ્ટતા જોઈ અને તેમના અપમાનજનક શબ્દો સાંભળીને, અચ્યૂત ગુસ્સામાં વારંવાર હસતાં હસતાં બોલ્યા.