શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અભ્યેત્ય તરસા તેન બલં મૂર્ધન્યતાડયત્ । તં તુ સઙ્કર્ષણો મૂર્ધ્નિ પતન્તમચલો યથા

દ્વિવિદે ઝડપથી આવી, એ વૃક્ષથી બલરામના માથા પર માર્યો; પણ સંકર્ષણ અડગ રહ્યો, જાણે ઉપરથી પર્વત પર ફટકો પડ્યો હોય.

પ્રતિજગ્રાહ બલવાન્ સુનન્દેનાહનચ્ચ તમ્ । મૂષલાહતમસ્તિષ્કો વિરેજે રક્તધારયા

બલરામે એ વૃક્ષ પકડી, મસલથી દ્વિવિદને માર્યો; એના માથાના હાડકાં તૂટી ગયા અને લોહી વહવા લાગ્યું.

ગિરિર્યથા ગૈરિકયા પ્રહારં નાનુચિન્તયન્ । પુનરન્યં સમુત્ક્ષિપ્ય કૃત્વા નિષ્પત્રમોજસા

પર્વત પર લાલ રંગ લાગ્યો હોય એમ, એ ફટકાને અવગણ્યો; ફરી બીજું વૃક્ષ પકડી, જોરથી એના ડાળ-પાંદડા ઉખાડી નાખ્યા.

તેનાહનત્ સુસઙ્ક્રુદ્ધઃ તં બલઃ શતધાચ્છિનત્ । તતોઽન્યેન રુષા જઘ્ને તં ચાપિ શતધાચ્છિનત્

એ વૃક્ષથી જોરદાર માર્યો, પણ બલરામે એ વૃક્ષને સો ભાગમાં કાપી નાખ્યું; પછી બીજું વૃક્ષ લઈને ગુસ્સામાં હુમલો કર્યો, એ પણ સો ભાગમાં કાપી નાખ્યું.

એવં યુધ્યન્ ભગવતા ભગ્ને ભગ્ને પુનઃ પુનઃ । આકૃષ્ય સર્વતો વૃક્ષાન્ નિર્વૃક્ષં અકરોદ્ વનમ્

આ રીતે ભગવાન સાથે લડતા, દરેક વૃક્ષ ફરી-ફરી તૂટી ગયું; એણે આસપાસના બધા વૃક્ષો ઉખાડી, આખું વન વૃક્ષવિહોણું કરી નાખ્યું.

તતોઽમુઞ્ચચ્છિલાવર્ષં બલસ્યોપર્યમર્ષિતઃ । તત્સર્વં ચૂર્ણયામાસ લીલયા મુસલાયુધઃ

પછી, બલરામ પર ગુસ્સે થઈ, પથ્થરોનો વરસાદ વરસાવ્યો; પણ બલરામે મસલથી સહેલાઈથી બધા પથ્થરો ચૂર્ણ કરી નાખ્યા.

સ બાહૂ તાલસઙ્કાશૌ મુષ્ટીકૃત્ય કપીશ્વરઃ । આસાદ્ય રોહિણીપુત્રં તાભ્યાં વક્ષસ્યરૂરુજત્

વાંદરાના રાજાએ પોતાના હાથ તાડના થડ જેવા કરી, મુઠ્ઠી બાંધીને રોહિણીપુત્ર પાસે ગયો અને બંને હાથથી છાતી પર ફટકો માર્યો.

યાદવેન્દ્રોઽપિ તં દોર્ભ્યાં ત્યક્ત્વા મુસલલાઙ્ગલે । જત્રાવભ્યર્દયત્ક્રુદ્ધઃ સોઽપતદ્ રુધિરં વમન્

યાદવોના મુખ્ય બલરામે મસલ અને હલ છોડીને, ગુસ્સામાં બંને હાથથી એના કાંધ પર દબાવ્યું; એ લોહી ઉલટી પડતો પડી ગયો.

ચકમ્પે તેન પતતા સટઙ્કઃ સવનસ્પતિઃ । પર્વતઃ કુરુશાર્દૂલ વાયુના નૌરિવામ્ભસિ

એ પડતા, ધરતી અને વૃક્ષો ડરીને કાંપ્યા; હે કુરુશાર્દૂલ, જાણે પર્વત પવનથી હલાય, કે નાવ પાણીમાં ડોલે.

જયશબ્દો નમઃશબ્દઃ સાધુ સાધ્વિતિ ચામ્બરે । સુરસિદ્ધમુનીન્દ્રાણાં આસીત્ કુસુમવર્ષિણામ્

આકાશમાં 'જય!' અને 'નમો!' તથા 'સારા! સારું!'ના અવાજો ઊઠ્યા; દેવો, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓએ ફૂલ વરસાવ્યા.

એવં નિહત્ય દ્વિવિદં જગદ્વ્યતિકરાવહમ્ । સંસ્તૂયમાનો ભગવાન્ જનૈઃ સ્વપુરમાવિશત્

આ રીતે, જગતમાં ઉથલપાથલ લાવનાર દ્વિવિદને માર્યા પછી, ભગવાન લોકોના સ્તુતિમાં પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે ઉત્તરાર્ધે દ્વિવિદવધો નામ સપ્તષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના ઉત્તર ભાગમાં, 'દ્વિવિદનો વધ' નામે સત્તરમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

સાંબવિવાહઃ; બલરામેણ હસ્તિનાપુરકર્ષણં ચ શ્રીશુક ઉવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) દુર્યોધનસુતાં રાજન્ લક્ષ્મણાં સમિતિંજયઃ । સ્વયંવરસ્થામહરત્ સાંબો જામ્બવતીસુતઃ

સાંબનું લગ્ન અને બલરામ દ્વારા હસ્તિનાપુરને ખેંચવાનો પ્રસંગ.

કૌરવાઃ કુપિતા ઊચુઃ દુર્વિનીતોઽયમર્ભકઃ । કદર્થીકૃત્ય નઃ કન્યાં અકામાં અહરદ્ બલાત્

કૌરવો ગુસ્સામાં બોલ્યા: 'આ છોકરો બેફામ છે; એણે અમને અવગણીને, અમારી અનિચ્છા છતાં, અમારી દીકરીને જબરદસ્તી લઈ ગયો.'

બધ્નીતેમં દુર્વિનીતં કિં કરિષ્યન્તિ વૃષ્ણયઃ । યેઽસ્મત્ પ્રસાદોપચિતાં દત્તાં નો ભુઞ્જતે મહીમ્

આ ઉદ્દંડને બાંધી દઈએ; વૃષ્ણિઓ શું કરશે? તેઓ તો આપણાં ઉપકારથી મળેલી જમીનનો આનંદ માણે છે.

નિગૃહીતં સુતં શ્રુત્વા યદ્યેષ્યન્તીહ વૃષ્ણયઃ । ભગ્નદર્પાઃ શમં યાન્તિ પ્રાણા ઇવ સુસંયતાઃ

જો વૃષ્ણિઓએ સાંભળ્યું કે તેમનો પુત્ર પકડાયો છે અને અહીં આવ્યા, તો તેમનો અહંકાર તૂટી જશે અને તેઓ શાંત થઈ જશે, જેમ સંયમિત શ્વાસ શાંત રહે છે.

ઇતિ કર્ણઃ શલો ભૂરિઃ યજ્ઞકેતુઃ સુયોધનઃ । સામ્બમારેભિરે બદ્ધું કુરુવૃદ્ધાનુમોદિતાઃ

કર્ણ, શલ્ય, ભૂરી, યજ્ઞકેતુ અને સુયોધન, કુરુ વૃદ્ધોના સમર્થનથી, સાંબને બાંધવા દોડ્યા.

દૃષ્ટ્વાનુધાવતઃ સામ્બો ધાર્તરાષ્ટ્રાન્ મહારથઃ । પ્રગૃહ્ય રુચિરં ચાપં તસ્થૌ સિંહ ઇવૈકલઃ

ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો પાછળ પડ્યા તે જોઈ, મહારથી સાંબે સુંદર ધનુષ્ય પકડી એકલો સિંહ જેવો ઊભો રહ્યો.

તં તે જિઘૃક્ષવઃ ક્રુદ્ધાઃ તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ભાષિણઃ । આસાદ્ય ધન્વિનો બાણૈઃ કર્ણાગ્રણ્યઃ સમાકિરન્

તે ક્રોધિતોએ, તેને પકડવાની ઈચ્છાથી, 'થેમો, થેમો' કહીને ધનુષ્ય લઈ, કર્ણ અને બીજા બધા તીરોની વરસાદ વરસાવ્યા.

સોઽપવિદ્ધઃ કુરુશ્રેષ્ઠ કુરુભિર્યદુનન્દનઃ । નામૃષ્યત્ તદચિન્ત્યાર્ભઃ સિંહ ક્ષુદ્રમૃગૈરિવ

યદુકુળના એ શ્રેષ્ઠ કુમારને, કુરુઓએ તીરો મારી પણ, એ સહન ન થયું; એ તો સિંહ જેવો હતો, નાના પ્રાણીઓથી ડરતો નથી.

વિસ્ફૂર્જ્ય રુચિરં ચાપં સર્વાન્ વિવ્યાધ સાયકૈઃ । કર્ણાદીન્ ષડ્રથાન્ વીરઃ તાવદ્‌ભિર્યુગપત્ પૃથક્

એવી સુંદર ધનુષ્ય તાણીને, એ વીરે કર્ણ સહિત છેય રથીઓને અલગ અલગ અને એકસાથે તીરો મારી ઘાયલ કર્યા.

ચતુર્ભિશ્ચતુરો વાહાન્ એકૈકેન ચ સારથીન્ । રથિનશ્ચ મહેષ્વાસાન્ તસ્ય તત્તેઽભ્યપૂજયન્

એણે ચાર તીરો વડે ચાર ઘોડા, એક એક તીરે રથચાલકો અને મહાન ધનુર્ધરોને ઘાયલ કર્યા; એ માટે બધાએ તેની પ્રશંસા કરી.

તં તુ તે વિરથં ચક્રુઃ ચત્વારશ્ચતુરો હયાન્ । એકસ્તુ સારથિં જઘ્ને ચિચ્છેદાન્યઃ શરાસનમ્

પણ પછી, ચાર જણએ ચાર ઘોડા મારી નાખ્યા, એકે રથચાલકને માર્યો અને બીજાએ તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું, જેથી એ રથવિહિન થયો.

તં બદ્ધ્વા વિરથીકૃત્ય કૃચ્છ્રેણ કુરવો યુધિ । કુમારં સ્વસ્ય કન્યાં ચ સ્વપુરં જયિનોઽવિશન્

યુદ્ધમાં ભારે મહેનતે તેને બાંધી અને રથવિહિન કરી, વિજયી કુરુઓએ કુમાર અને પોતાની દીકરી સાથે પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો.

તચ્છ્રુત્વા નારદોક્તેન રાજન્ સઞ્જાતમન્યવઃ । કુરૂન્ પ્રત્યુદ્યમં ચક્રુઃ ઉગ્રસેનપ્રચોદિતાઃ

નારદજી પાસેથી આ વાત સાંભળીને, રાજન, વૃષ્ણિઓ ગુસ્સે થયા અને ઉગ્રસેનના પ્રેરણે કુરુઓ સામે જવાની તૈયારી કરી.

સાન્ત્વયિત્વા તુ તાન્ રામઃ સન્નદ્ધાન્ વૃષ્ણિપુઙ્ગવાન્ । નૈચ્છય્ કુરૂણાં વૃષ્ણીનાં કલિં કલિમલાપહઃ

પણ રામજી એ સજ્જ સજ્જ વૃષ્ણિ વીરોને શાંત કર્યા અને કલિહારો હોવાને કારણે, કુરુ અને વૃષ્ણિ વચ્ચે ઝઘડો થવો ઈચ્છ્યા નહીં.

જગામ હાસ્તિનપુરં રથેનાદિત્યવર્ચસા । બ્રાહ્મણૈઃ કુલવૃદ્ધૈશ્ચ વૃતશ્ચન્દ્ર ઇવ ગ્રહૈઃ

પછી રામજી તેજસ્વી રથમાં બેસી, બ્રાહ્મણો અને કુળના વડીલોથી ઘેરાઈને, ચાંદની જેમ હસ્તિનાપુર ગયા.

ગત્વા ગજાહ્વયં રામો બાહ્યોપવનમાસ્થિતઃ । ઉદ્ધવં પ્રેષયામાસ ધૃતરાષ્ટ્રં બુભુત્સયા

ગજાહ્વય પહોંચીને, રામજી બાહ્ય ઉદ્યાનમાં રોકાયા અને ધૃતરાષ્ટ્રની ખબર લેવા ઉદ્ધવને મોકલ્યા.

સોઽભિવન્દ્યામ્બિકાપુત્રં ભીષ્મં દ્રોણં ચ બાહ્લિકમ્ । દુર્યોધનં ચ વિધિવદ્ રામમાગતમબ્રવીત્

ઉદ્ધવે, અંબિકાપુત્ર, ભીષ્મ, દ્રોણ, બાહ્લિક અને દુર્યોધનને યથાવિધિ વંદન કરીને, રામજી આવ્યા છે એવી વાત કહી.