શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

એવં દેશાન્ વિપ્રકુર્વન્ દૂષયંશ્ચ કુલસ્ત્રિયઃ । શ્રુત્વા સુલલિતં ગીતં ગિરિં રૈવતકં યયૌ

એ રીતે દેશો ઉજાડી, કુળની સ્ત્રીઓનું અપમાન કરતા, એ મીઠું ગીત સાંભળીને રૈવતક પર્વત તરફ ગયો.

તત્રાપશ્યદ્ યદુપતિં રામં પુષ્કરમાલિનમ્ । સુદર્શનીયસર્વાઙ્ગં લલનાયૂથમધ્યગમ્

ત્યાં તેણે યદુઓના સ્વામી રામને, કમળની માળા પહેરેલા, સર્વ અંગે સુંદર, સ્ત્રીઓના સમૂહમાં ઘેરાયેલા, જોયા.

ગાયન્તં વારુણીં પીત્વા મદવિહ્વલલોચનમ્ । વિભ્રાજમાનં વપુષા પ્રભિન્નમિવ વારણમ્

એણે રામને ગીત ગાતા, વારુણી પીવાથી આંખો લડખડાતી, અને દેહમાં તેજસ્વી, મદમાં મસ્ત હાથી જેવો, જોયા.

દુષ્ટઃ શાખામૃગઃ શાખાં આરૂઢઃ કંપયન્ દ્રુમાન્ । ચક્રે કિલકિલાશબ્દં આત્માનં સંપ્રદર્શયન્

એ દુષ્ટ વાનર વૃક્ષ પર ચડી, ડાળીઓ હલાવી, મોટો અવાજ કરી, પોતાનું ધ્યાન ખેંચાવતો.

તસ્ય ધાર્ષ્ટ્યં કપેર્વીક્ષ્ય તરુણ્યો જાતિચાપલાઃ । હાસ્યપ્રિયા વિજહસુઃ બલદેવપરિગ્રહાઃ

એ વાનરની ધૃષ્ટતા જોઈ, બલરામની સંગાતી, યુવાન અને રમૂજી સ્ત્રીઓ, હસવા માંડી.

તા હેલયામાસ કપિઃ ભૂક્ષેપૈઃ સંમુખાદિભિઃ । દર્શયન્ સ્વગુદં તાસાં રામસ્ય ચ નિરીક્ષિતઃ

એ વાનરે એમને મટકાવતો, સામેથી માટી અને અન્ય વસ્તુઓ ફેંકી, પોતાનું પૃષ્ઠ ભાગ બતાવતો, અને રામ એ બધું જોઈ રહ્યો હતો.

તં ગ્રાવ્ણા પ્રાહરત્ ક્રુદ્ધો બલઃ પ્રહરતાં વરઃ । સ વઞ્ચયિત્વા ગ્રાવાણં મદિરાકલશં કપિઃ

પછી, બલરામ ગુસ્સામાં, પથ્થર ફેંકી દીધો; પણ વાંદરાએ પથ્થરને ચૂકી, દારૂનો કળશ ઝટપટ પકડી લીધો.

ગૃહીત્વા હેલયામાસ ધૂર્તસ્તં કોપયન્ હસન્ । નિર્ભિદ્ય કલશં દુષ્ટો વાસાંસ્યાસ્ફાલયદ્ બલમ્

કપટ વાંદરાએ કળશ પકડી, હસીને બલરામને ઉશ્કેર્યો; પછી કળશ ફોડી, બલરામના કપડાં ફેલાવી દીધાં.

કદર્થીકૃત્ય બલવાન્ વિપ્રચક્રે મદોદ્ધતઃ । તં તસ્યાવિનયં દૃષ્ટ્વા દેશાંશ્ચ તદુપદ્રુતાન્

મદમાં ચૂર વાંદરાએ બલરામને હરાવી, બેફામ વર્તન કર્યું; તેની અણગમતી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં થયેલી ઉથલપાથલ જોઈ—

ક્રુદ્ધો મુસલમાદત્ત હલં ચારિજિઘાંસયા । દ્વિવિદોઽપિ મહાવીર્યઃ શાલમુદ્યમ્ય પાણિના

બલરામ ગુસ્સે થઈ, દુશ્મનને મારવા માટે મસલ અને હલ ઉઠાવ્યા; દ્વિવિદે પણ પોતાની શક્તિથી હાથમાં મોટું વૃક્ષ ઉંચું કર્યું.

અભ્યેત્ય તરસા તેન બલં મૂર્ધન્યતાડયત્ । તં તુ સઙ્કર્ષણો મૂર્ધ્નિ પતન્તમચલો યથા

દ્વિવિદે ઝડપથી આવી, એ વૃક્ષથી બલરામના માથા પર માર્યો; પણ સંકર્ષણ અડગ રહ્યો, જાણે ઉપરથી પર્વત પર ફટકો પડ્યો હોય.

પ્રતિજગ્રાહ બલવાન્ સુનન્દેનાહનચ્ચ તમ્ । મૂષલાહતમસ્તિષ્કો વિરેજે રક્તધારયા

બલરામે એ વૃક્ષ પકડી, મસલથી દ્વિવિદને માર્યો; એના માથાના હાડકાં તૂટી ગયા અને લોહી વહવા લાગ્યું.

ગિરિર્યથા ગૈરિકયા પ્રહારં નાનુચિન્તયન્ । પુનરન્યં સમુત્ક્ષિપ્ય કૃત્વા નિષ્પત્રમોજસા

પર્વત પર લાલ રંગ લાગ્યો હોય એમ, એ ફટકાને અવગણ્યો; ફરી બીજું વૃક્ષ પકડી, જોરથી એના ડાળ-પાંદડા ઉખાડી નાખ્યા.

તેનાહનત્ સુસઙ્ક્રુદ્ધઃ તં બલઃ શતધાચ્છિનત્ । તતોઽન્યેન રુષા જઘ્ને તં ચાપિ શતધાચ્છિનત્

એ વૃક્ષથી જોરદાર માર્યો, પણ બલરામે એ વૃક્ષને સો ભાગમાં કાપી નાખ્યું; પછી બીજું વૃક્ષ લઈને ગુસ્સામાં હુમલો કર્યો, એ પણ સો ભાગમાં કાપી નાખ્યું.

એવં યુધ્યન્ ભગવતા ભગ્ને ભગ્ને પુનઃ પુનઃ । આકૃષ્ય સર્વતો વૃક્ષાન્ નિર્વૃક્ષં અકરોદ્ વનમ્

આ રીતે ભગવાન સાથે લડતા, દરેક વૃક્ષ ફરી-ફરી તૂટી ગયું; એણે આસપાસના બધા વૃક્ષો ઉખાડી, આખું વન વૃક્ષવિહોણું કરી નાખ્યું.

તતોઽમુઞ્ચચ્છિલાવર્ષં બલસ્યોપર્યમર્ષિતઃ । તત્સર્વં ચૂર્ણયામાસ લીલયા મુસલાયુધઃ

પછી, બલરામ પર ગુસ્સે થઈ, પથ્થરોનો વરસાદ વરસાવ્યો; પણ બલરામે મસલથી સહેલાઈથી બધા પથ્થરો ચૂર્ણ કરી નાખ્યા.

સ બાહૂ તાલસઙ્કાશૌ મુષ્ટીકૃત્ય કપીશ્વરઃ । આસાદ્ય રોહિણીપુત્રં તાભ્યાં વક્ષસ્યરૂરુજત્

વાંદરાના રાજાએ પોતાના હાથ તાડના થડ જેવા કરી, મુઠ્ઠી બાંધીને રોહિણીપુત્ર પાસે ગયો અને બંને હાથથી છાતી પર ફટકો માર્યો.

યાદવેન્દ્રોઽપિ તં દોર્ભ્યાં ત્યક્ત્વા મુસલલાઙ્ગલે । જત્રાવભ્યર્દયત્ક્રુદ્ધઃ સોઽપતદ્ રુધિરં વમન્

યાદવોના મુખ્ય બલરામે મસલ અને હલ છોડીને, ગુસ્સામાં બંને હાથથી એના કાંધ પર દબાવ્યું; એ લોહી ઉલટી પડતો પડી ગયો.

ચકમ્પે તેન પતતા સટઙ્કઃ સવનસ્પતિઃ । પર્વતઃ કુરુશાર્દૂલ વાયુના નૌરિવામ્ભસિ

એ પડતા, ધરતી અને વૃક્ષો ડરીને કાંપ્યા; હે કુરુશાર્દૂલ, જાણે પર્વત પવનથી હલાય, કે નાવ પાણીમાં ડોલે.

જયશબ્દો નમઃશબ્દઃ સાધુ સાધ્વિતિ ચામ્બરે । સુરસિદ્ધમુનીન્દ્રાણાં આસીત્ કુસુમવર્ષિણામ્

આકાશમાં 'જય!' અને 'નમો!' તથા 'સારા! સારું!'ના અવાજો ઊઠ્યા; દેવો, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓએ ફૂલ વરસાવ્યા.

એવં નિહત્ય દ્વિવિદં જગદ્વ્યતિકરાવહમ્ । સંસ્તૂયમાનો ભગવાન્ જનૈઃ સ્વપુરમાવિશત્

આ રીતે, જગતમાં ઉથલપાથલ લાવનાર દ્વિવિદને માર્યા પછી, ભગવાન લોકોના સ્તુતિમાં પોતાના શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે ઉત્તરાર્ધે દ્વિવિદવધો નામ સપ્તષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના ઉત્તર ભાગમાં, 'દ્વિવિદનો વધ' નામે સત્તરમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

સાંબવિવાહઃ; બલરામેણ હસ્તિનાપુરકર્ષણં ચ શ્રીશુક ઉવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) દુર્યોધનસુતાં રાજન્ લક્ષ્મણાં સમિતિંજયઃ । સ્વયંવરસ્થામહરત્ સાંબો જામ્બવતીસુતઃ

સાંબનું લગ્ન અને બલરામ દ્વારા હસ્તિનાપુરને ખેંચવાનો પ્રસંગ.

કૌરવાઃ કુપિતા ઊચુઃ દુર્વિનીતોઽયમર્ભકઃ । કદર્થીકૃત્ય નઃ કન્યાં અકામાં અહરદ્ બલાત્

કૌરવો ગુસ્સામાં બોલ્યા: 'આ છોકરો બેફામ છે; એણે અમને અવગણીને, અમારી અનિચ્છા છતાં, અમારી દીકરીને જબરદસ્તી લઈ ગયો.'

બધ્નીતેમં દુર્વિનીતં કિં કરિષ્યન્તિ વૃષ્ણયઃ । યેઽસ્મત્ પ્રસાદોપચિતાં દત્તાં નો ભુઞ્જતે મહીમ્

આ ઉદ્દંડને બાંધી દઈએ; વૃષ્ણિઓ શું કરશે? તેઓ તો આપણાં ઉપકારથી મળેલી જમીનનો આનંદ માણે છે.

નિગૃહીતં સુતં શ્રુત્વા યદ્યેષ્યન્તીહ વૃષ્ણયઃ । ભગ્નદર્પાઃ શમં યાન્તિ પ્રાણા ઇવ સુસંયતાઃ

જો વૃષ્ણિઓએ સાંભળ્યું કે તેમનો પુત્ર પકડાયો છે અને અહીં આવ્યા, તો તેમનો અહંકાર તૂટી જશે અને તેઓ શાંત થઈ જશે, જેમ સંયમિત શ્વાસ શાંત રહે છે.

ઇતિ કર્ણઃ શલો ભૂરિઃ યજ્ઞકેતુઃ સુયોધનઃ । સામ્બમારેભિરે બદ્ધું કુરુવૃદ્ધાનુમોદિતાઃ

કર્ણ, શલ્ય, ભૂરી, યજ્ઞકેતુ અને સુયોધન, કુરુ વૃદ્ધોના સમર્થનથી, સાંબને બાંધવા દોડ્યા.

દૃષ્ટ્વાનુધાવતઃ સામ્બો ધાર્તરાષ્ટ્રાન્ મહારથઃ । પ્રગૃહ્ય રુચિરં ચાપં તસ્થૌ સિંહ ઇવૈકલઃ

ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો પાછળ પડ્યા તે જોઈ, મહારથી સાંબે સુંદર ધનુષ્ય પકડી એકલો સિંહ જેવો ઊભો રહ્યો.

તં તે જિઘૃક્ષવઃ ક્રુદ્ધાઃ તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ભાષિણઃ । આસાદ્ય ધન્વિનો બાણૈઃ કર્ણાગ્રણ્યઃ સમાકિરન્

તે ક્રોધિતોએ, તેને પકડવાની ઈચ્છાથી, 'થેમો, થેમો' કહીને ધનુષ્ય લઈ, કર્ણ અને બીજા બધા તીરોની વરસાદ વરસાવ્યા.