શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અર્ચિતં પુનરિત્યાહ નારાયણ જગત્પતે। આત્માનન્દેન પૂર્ણસ્ય કરવાણિ કિમલ્પકઃ

પછી ફરીથી પૂજન થતાં, જગતના સ્વામી નારાયણે કહ્યું: 'હું તો સ્વયં આનંદથી પૂર્ણ છું, તો પછી થોડુંક આપવાથી મને શું મળે?'

શ્રીશુક ઉવાચ। તમાહ ભગવાન્હૃષ્ટઃ કૃતાસનપરિગ્રહઃ। મેઘગમ્ભીરયા વાચા સસ્મિતં કુરુનન્દન

શ્રીશુકદેવજી કહે છે: ભગવાન પ્રસન્ન થઈ, આસન ગ્રહણ કરીને, મેઘ જેવી ગૂંજીલા અવાજે, સ્મિત સાથે કુરુવંશના વંશજને કહ્યું.

શ્રીભગવાનુવાચ। નરેન્દ્ર યાચ્ઞા કવિભિર્વિગર્હિતા રાજન્યબન્ધોર્નિજધર્મવર્તિનઃ। તથાપિ યાચે તવ સૌહૃદેચ્છયા કન્યાં ત્વદીયાં ન હિ શુલ્કદા વયમ્

ભગવાને કહ્યું: 'રાજા, ક્ષત્રિય માટે ભિક્ષા માંગવી મહાન પુરુષોએ નિંદનીય ગણાવી છે, છતાં હું તારી મિત્રતા માટે તારી પુત્રી માગું છું, પણ અમે ક્યારેય કન્યાદાન માટે મુલ્ય આપતા નથી.'

શ્રીરાજોવાચ। કોઽન્યસ્તેઽભ્યધિકો નાથ કન્યાવર ઇહેપ્સિતઃ। ગુણૈકધામ્નો યસ્યાઙ્ગે શ્રીર્વસત્યનપાયિની

રાજાએ કહ્યું: 'પ્રભુ, તમારી જેમ ગુણોના ધામ અને શ્રી જે અવિનાશી છે, એવા સ્વામી સિવાય બીજો કયો વરરાજા મારા માટે વધુ ઇચ્છનીય છે?'

કિન્ત્વસ્માભિઃ કૃતઃ પૂર્વં સમયઃ સાત્વતર્ષભ। પુંસાં વીર્યપરીક્ષાર્થં કન્યાવરપરીપ્સયા

પણ, સાત્વત વંશના શ્રેષ્ઠ, અમે અગાઉ એક વચન આપેલું હતું કે, જે પુરૂષો મારી દીકરીને મેળવવા ઇચ્છે, તેમની શક્તિની કસોટી માટે સ્પર્ધા રાખી હતી.

સપ્તૈતે ગોવૃષા વીર દુર્દાન્તા દુરવગ્રહાઃ। એતૈર્ભગ્નાઃ સુબહવો ભિન્નગાત્રા નૃપાત્મજાઃ

હે વિર, આ સાત બળદો ખૂબ જ ઉગ્ર અને અડેલ છે. ઘણા રાજકુમારો એના કારણે પરાજિત અને ઘાયલ થયા છે.

યદિમે નિગૃહીતાઃ સ્યુસ્ત્વયૈવ યદુનન્દન। વરો ભવાનભિમતો દુહિતુર્મે શ્રિયઃપતે

હે યદુવંશના આનંદ, જો તમે એકલા જ એ બળદોને વશ કરી શકો તો, હે શ્રીપતિ, મારી દીકરી માટે તમારો જ પસંદગીનો વર બનશો.

એવં સમયમાકર્ણ્ય બદ્ધ્વા પરિકરં પ્રભુઃ। આત્માનં સપ્તધા કૃત્વા ન્યગૃહ્ણાલ્લીલયૈવ તાન્

આવો સંકલ્પ સાંભળી, પ્રભુએ પોતાનું વસ્ત્ર બાંધીને પોતે સાત રૂપ ધારણ કર્યા અને રમતમાં જ એ બધાં બળદોને વશ કરી લીધા.

બદ્ધ્વા તાન્દામભિઃ શૌરિર્ભગ્નદર્પાન્હતૌજસઃ। વ્યકર્ષલ્લીલયા બદ્ધાન્બાલો દારુમયાન્યથા

શૌરીએ દોરીથી એ બળદોને બાંધી દીધા, એમની દાદાગીરી અને બળ તોડી નાખ્યું અને બાળક લાકડાના રમકડાં ખેંચે એમ સહેલાઈથી તેમને ખેંચી લીધા.

તતઃ પ્રીતઃ સુતાં રાજા દદૌ કૃષ્ણાય વિસ્મિતઃ। તાં પ્રત્યગૃહ્ણાદ્ભગવાન્વિધિવત્સદૃશીં પ્રભુઃ

પછી રાજાએ આનંદ અને આશ્ચર્યથી પોતાની દીકરી કૃષ્ણને આપી દીધી. ભગવાને પણ વિધિ પ્રમાણે પોતાની સમાન પાત્રા તરીકે તેણીને સ્વીકારી.

રાજપત્ન્યશ્ચ દુહિતુઃ કૃષ્ણં લબ્ધ્વા પ્રિયં પતિમ્। લેભિરે પરમાનન્દં જાતશ્ચ પરમોત્સવઃ

રાજાની પત્નીઓએ, કૃષ્ણને પોતાના જમાઈ તરીકે પામી, પરમ આનંદ અનુભવ્યો અને ત્યાં મહાન ઉત્સવ ઉજવાયો.

શઙ્ખભેર્યાનકા નેદુર્ગીતવાદ્યદ્વિજાશિષઃ। નરા નાર્યઃ પ્રમુદિતાઃ સુવાસઃસ્રગલઙ્કૃતાઃ

શંખ, ભેરી અને નકારા વગાડાયા, ગીતો અને વાદ્યો વાગ્યા, બ્રાહ્મણોએ આશીર્વાદ આપ્યા, અને પુરુષો-સ્ત્રીઓ સુંદર વસ્ત્રો, ફૂલોની માળા અને આભૂષણોથી શોભાયમાન થઈ આનંદથી ઝૂમી ઉઠ્યા.

દશધેનુસહસ્રાણિ પારિબર્હમદાદ્વિભુઃ। યુવતીનાં ત્રિસાહસ્રં નિષ્કગ્રીવસુવાસસમ્

પ્રભુએ દહ હજાર ગાયો અને ત્રણ હજાર ગળામાં હાર અને સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલી યુવતીઓ દેહેજમાં આપી.

નવનાગસહસ્રાણિ નાગાચ્છતગુણાન્રથાન્। રથાચ્છતગુણાનશ્વાનશ્વાચ્છતગુણાન્નરાન્

નવ હજાર હાથી, હાથી કરતાં સો ગણી રથો, રથ કરતાં સો ગણા ઘોડા અને ઘોડા કરતાં સો ગણા માણસો પણ આપ્યા.

દમ્પતી રથમારોપ્ય મહત્યા સેનયા વૃતૌ। સ્નેહપ્રક્લિન્નહૃદયો યાપયામાસ કોશલઃ

દંપતીને રથ પર બેસાડી, વિશાળ સેના સાથે, કોશલના રાજાએ પ્રેમથી ભીંજાયેલા હૃદયથી તેમને વિદાય આપી.

શ્રુત્વૈતદ્રુરુધુર્ભૂપા નયન્તં પથિ કન્યકામ્। ભગ્નવીર્યાઃ સુદુર્મર્ષા યદુભિર્ગોવૃષૈઃ પુરા

આ સાંભળી, જેમની શક્તિ યદુઓ અને બળદો દ્વારા તૂટી ગઈ હતી એવા રાજાઓ એ કન્યાને લઈ જતી વેળાએ રસ્તામાં અવરોધ કરવા આવ્યા.

તાનસ્યતઃ શરવ્રાતાન્બન્ધુપ્રિયકૃદર્જુનઃ। ગાણ્ડીવી કાલયામાસ સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગાનિવ

ત્યારે અર્જુને, ગાંડીવધારી અને સ્નેહી, તેમના તીરોની વર્ષા છોડી, સિંહ જેવો નાનાં પ્રાણીઓનો નાશ કરે તેમ, તેમને પરાજિત કર્યા.

પારિબર્હમુપાગૃહ્ય દ્વારકામેત્ય સત્યયા। રેમે યદૂનામૃષભો ભગવાન્દેવકીસુતઃ

દેહેજ મેળવી, યદુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા દેવકીપુત્ર ભગવાને દ્વારકામાં સત્યાસહીત સુખપૂર્વક નિવાસ કર્યો.

શ્રુતકીર્તેઃ સુતાં ભદ્રાં ઉપયેમે પિતૃષ્વસુઃ। કૈકેયીં ભ્રાતૃભિર્દત્તાં કૃષ્ણઃ સન્તર્દનાદિભિઃ

કૃષ્ણે શ્રુતિકીર્તિના પુત્રી, પોતાના પિતૃપક્ષની ભદ્રા, કૈકેય દેશની રાજકન્યા, જેને સંતર્દન અને તેના ભાઈઓએ આપી, તેને પણ પરણાવી.

સુતાં ચ મદ્રાધિપતેર્લક્ષ્મણાં લક્ષણૈર્યુતામ્। સ્વયંવરે જહારૈકઃ સ સુપર્ણઃ સુધામિવ

મદ્ર દેશના રાજાની પુત્રી, શુભ લક્ષણોથી યુક્ત લક્ષ્મણાને પણ, સ્વયંવરમાંથી એકલાએ જ, સુપર્ણે અમૃત લઈ જાય તેમ, હરણ કરી લીધી.

અન્યાશ્ચૈવંવિધા ભાર્યાઃ કૃષ્ણસ્યાસન્સહસ્રશઃ। ભૌમં હત્વા તન્નિરોધાદાહૃતાશ્ચારુદર્શનાઃ

આ રીતે, ભૌમને મારી અને કેદમાંથી મુક્ત કરેલી હજારો સુંદર સ્ત્રીઓ પણ કૃષ્ણની પત્નીઓ બની.

મુરવધઃ ભૌમાસુરવધઃ, ભૂમિકૃતા ભગવત્સ્તુતિઃ ભૌમાહૃતષોડશસહસ્રરાજકન્યાનાં પરિણયનં, પારિજાતહરણં ચ શ્રીરાજોવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) યથા હતો ભગવતા ભૌમો યેને ચ તાઃ સ્ત્રિયઃ । નિરુદ્ધા એતદાચક્ષ્વ વિક્રમં શાર્ઙ્ગધન્વનઃ

રાજાએ પૂછ્યું: હે મુનિ, ભગવાને ભૌમાસુરને કેવી રીતે મારો અને એ કેદમાં રહેલી સ્ત્રીઓને શારંગધારી ભગવાને કેવી રીતે મુક્ત કરી, એ કૃપા કરીને કહો.

શ્રીશુક ઉવાચ - ઇન્દ્રેણ હૃતછત્રેણ હૃતકુણ્ડલબન્ધુના । હૃતામરાદ્રિસ્થાનેન જ્ઞાપિતો ભૌમચેષ્ટિતમ્ । સભાર્યો ગરુડારૂઢઃ પ્રાગ્જ્યોતિષપુરં યયૌ

શ્રીશુકદેવજી બોલ્યા: ઇન્દ્રે છત્રી, કુંડળ અને સાથીઓ છીનવી લીધા, દેવપર્વત પરની જગ્યા પણ લઈ લીધી, અને પૃથ્વીપુત્રના કાર્યોની જાણ થઈ, ત્યારે ભગવાન પોતાની પત્ની સાથે ગરુડ પર ચડીને પ્રાગજ્યોતિષપુર ગયા.

ગિરિદુર્ગૈઃ શસ્ત્રદુર્ગૈઃ જલાગ્ન્યનિલદુર્ગમમ્ । મુરપાશાયુતૈર્ઘોરૈઃ દૃઢૈઃ સર્વત આવૃતમ્

તે શહેર ચારેય બાજુથી ભયાનક પર્વતો, શસ્ત્રોથી બનેલા કિલ્લા, પાણી, અગ્નિ અને પવનના કિલ્લાઓ અને મુરાના ભયાનક અને મજબૂત ફાંસાંથી ઘેરાયેલું હતું.

ગદયા નિર્બિભેદાદ્રીન્ શસ્ત્રદુર્ગાણિ સાયકૈઃ । ચક્રેણાગ્નિં જલં વાયું મુરપાશાંસ્તથાસિના

ભગવાને ગદાથી પર્વતો તોડી નાખ્યા, બાણોથી શસ્ત્રકિલ્લા ફોડી નાખ્યા, ચક્રથી અગ્નિ, પાણી અને પવનને જીત્યા અને તલવારથી મુરાના બંધન કાપી નાખ્યા.

શઙ્ખનાદેન યન્ત્રાણિ હૃદયાનિ મનસ્વિનામ્ । પ્રાકારં ગદયા ગુર્વ્યા નિર્બિભેદ ગદાધરઃ

શંખના નાદથી ભગવાને યંત્રો અને દંભી લોકોના હૃદય ભાંગી નાખ્યા, અને પોતાની ભારે ગદાથી કિલ્લાની દીવાલ તોડી નાખી.

પાઞ્ચજન્યધ્વનિં શ્રુત્વા યુગાન્તશનિભીષણમ્ । મુરઃ શયાન ઉત્તસ્થૌ દૈત્યઃ પઞ્ચશિરા જલાત્

પાંજરણ્યના ભયાનક ધ્વનિ, જે યુગના અંતના વીજળી જેવી ડરામણી હતી, સાંભળીને પાંચ મોઢાવાળો દૈત્ય મુર પાણીમાંથી ઊઠી આવ્યો.

( મિશ્ર ) ત્રિશૂલમુદ્યમ્ય સુદુર્નિરીક્ષણો યુગાન્તસૂર્યાનલરોચિરુલ્બણઃ । ગ્રસંસ્ત્રિલોકીમિવ પઞ્ચભિર્મુખૈઃ અભ્યદ્રવત્તાર્ક્ષ્યસુતં યથોરગઃ

મુરે ત્રિશૂલ ઉંચક્યું, તેનું રૂપ જોઈને ડર લાગે એવું હતું, તે યુગના અંતના સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી જ્વાળાથી પ્રજ્વલિત હતો. પાંચ મોઢાંથી તાડક્યપુત્ર પર એ રીતે તૂટી પડ્યો જેમ સાપ હુમલો કરે.

આવિધ્ય શૂલં તરસા ગરુત્મતે નિરસ્ય વક્ત્રૈર્વ્યનદત્ સ પઞ્ચભિઃ । સ રોદસી સર્વદિશોઽન્તરં મહાન્ આપૂરયન્ અણ્ડકટાહમાવૃણોત્

મુરે ઝડપથી ત્રિશૂલ ફેંક્યું અને પાંચેય મોઢાંથી ગર્જના કરી. એ ભયાનક અવાજે આખું આકાશ, દિશાઓ અને જગતનું અંતરાળ ભરાઈ ગયું, જાણે આખું બ્રહ્માંડ ઢંકાઈ ગયું હોય.