શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

અદૃષ્ટ્વા નિર્ગમં શૌરેઃ પ્રવિષ્ટસ્ય બિલં જનાઃ। પ્રતીક્ષ્ય દ્વાદશાહાનિ દુઃખિતાઃ સ્વપુરં યયુઃ

જ્યારે લોકોએ શૌરીને ગુફામાં પ્રવેશ્યા પછી બહાર આવતો ન જોયો, ત્યારે તેઓ દુઃખી થઈને બાર દિવસ રાહ જોઈ અને પછી પોતાના શહેર તરફ પાછા ફર્યા.

નિશમ્ય દેવકી દેવી રુક્મિણ્યાનકદુન્દુભિઃ। સુહૃદો જ્ઞાતયોઽશોચન્બિલાત્કૃષ્ણમનિર્ગતમ્

કૃષ્ણ ગુફામાંથી બહાર ન આવ્યો એ સાંભળીને દેવકી રાણી, રૂક્મિણી, અનકદુંદુભિ, મિત્રો અને સગાં-સંબંધી સૌ દુઃખી થયા.

સત્રાજિતં શપન્તસ્તે દુઃખિતા દ્વારકૌકસઃ। ઉપતસ્થુશ્ચન્દ્ર ભાગાં દુર્ગાં કૃષ્ણોપલબ્ધયે

દ્વારકાનાં દુઃખી નાગરિકોએ સત્રાજિતને શાપ આપ્યો અને કૃષ્ણની ખબર મેળવવા ચંદ્રભાગા દેવી દુર્ગાના શરણે ગયા.

તેષાં તુ દેવ્યુપસ્થાનાત્પ્રત્યાદિષ્ટાશિષા સ ચ। પ્રાદુર્બભૂવ સિદ્ધાર્થઃ સદારો હર્ષયન્હરિઃ

તેમના દેવીની ઉપાસનાથી, દેવીએ આશીર્વાદ આપ્યો અને પછી હરિ પોતાની પત્ની સાથે, ઈચ્છિત કાર્ય પૂર્ણ કરીને, સૌને આનંદ આપતો પ્રગટ થયો.

ઉપલભ્ય હૃષીકેશં મૃતં પુનરિવાગતમ્। સહ પત્ન્યા મણિગ્રીવં સર્વે જાતમહોત્સવાઃ

હૃષીકેશને, ગળામાં મણિ અને પત્ની સાથે, જાણે મૃત્યુમાંથી પાછા ફર્યા હોય તેમ જોઈને, સૌમાં મહાન ઉત્સવનો માહોલ છવાઈ ગયો.

સત્રાજિતં સમાહૂય સભાયાં રાજસન્નિધૌ। પ્રાપ્તિં ચાખ્યાય ભગવાન્મણિં તસ્મૈ ન્યવેદયત્

સત્રાજિતને સભામાં, રાજાની હાજરીમાં બોલાવી, ભગવાને મણિ મળવાની વાત કહી અને મણિ તેને આપી દીધી.

સ ચાતિવ્રીડિતો રત્નં ગૃહીત્વાવાઙ્મુખસ્તતઃ। અનુતપ્યમાનો ભવનમગમત્સ્વેન પાપ્મના

સત્રાજિત ખૂબ શરમાઈને, મણિ લઈ, માથું નીચે કરી પોતાના પાપથી પીડાતો ઘેર પરત ગયો.

સોઽનુધ્યાયંસ્તદેવાઘં બલવદ્વિગ્રહાકુલઃ। કથં મૃજામ્યાત્મરજઃ પ્રસીદેદ્વાચ્યુતઃ કથમ્

મજબૂત પસ્તાવા અને મનમાટેના ઝઘડાથી વ્યાકુળ થઈ, તેણે વિચારીને કહ્યું: 'હું આ પાપ કેવી રીતે ધોઈ શકું? અચ્યૂત કેવી રીતે પ્રસન્ન થાય?'

કિં કૃત્વા સાધુ મહ્યં સ્યાન્ન શપેદ્વા જનો યથા। અદીર્ઘદર્શનં ક્ષુદ્રં મૂઢં દ્રવિણલોલુપમ્

'હું શું કરું જેથી લોકો મને સારા માનશે અને મને ટૂંકી દૃષ્ટિ, નાનકડી બુદ્ધિ, મૂર્ખ અને ધનલોભી કહીને શાપ નહીં આપે?'

દાસ્યે દુહિતરં તસ્મૈ સ્ત્રીરત્નં રત્નમેવ ચ। ઉપાયોઽયં સમીચીનસ્તસ્ય શાન્તિર્ન ચાન્યથા

'હું મારી દીકરી, જે સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, અને મણિ પણ તેને આપી દઈશ. એ જ સાચો ઉપાય છે તેને પ્રસન્ન કરવાનો, બીજો કોઈ રસ્તો નથી.'

એવં વ્યવસિતો બુદ્ધ્યા સત્રાજિત્સ્વસુતાં શુભામ્। મણિં ચ સ્વયમુદ્યમ્ય કૃષ્ણાયોપજહાર હ

આ રીતે મનમાં નક્કી કરીને, સત્રાજિતે પોતાની શુભકામના ધરાવતી દીકરી અને મણિ લઈને, પોતે જ કૃષ્ણને અર્પણ કર્યા.

તાં સત્યભામાં ભગવાનુપયેમે યથાવિધિ। બહુભિર્યાચિતાં શીલ રૂપૌદાર્યગુણાન્વિતામ્

ભગવાને વિધિપૂર્વક સત્યભામાને લગ્ન કરીને અપનાવી, જેને અનેક લોકોએ તેના સ્વભાવ, રૂપ અને ઉદારતા માટે માંગેલી હતી.

ભગવાનાહ ન મણિં પ્રતીચ્છામો વયં નૃપ। તવાસ્તાં દેવભક્તસ્ય વયં ચ ફલભાગિનઃ

ભગવાને કહ્યું: 'હું મણિ સ્વીકારતો નથી, રાજા. એ તારી પાસે રહે, તું દેવભક્ત છે અને આપણે તો ફળમાં ભાગીદાર છીએ.'

કાલિન્દીમિત્રવિન્દાસત્યાભદ્રાલક્ષ્મણાદીનાં પાણિગ્રહણમ્। અથાષ્ટપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ 10.58 શ્રીશુક ઉવાચ। એકદા પાણ્ડવાન્દ્રષ્ટું પ્રતીતાન્પુરુષોત્તમઃ। ઇન્દ્રપ્રસ્થં ગતઃ શ્રીમાન્યુયુધાનાદિભિર્વૃતઃ

શ્રીશુકદેવજી કહે છે: એક વખત, પુરુષોત્તમ શ્રીકૃષ્ણ, યુયુધાન અને અન્ય સાથીઓ સાથે, પાંડવોને મળવા માટે ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયા.

દૃષ્ટ્વા તમાગતં પાર્થા મુકુન્દમખિલેશ્વરમ્। ઉત્તસ્થુર્યુગપદ્વીરાઃ પ્રાણા મુખ્યમિવાગતમ્

મુકુન્દ, સર્વના સ્વામી, ત્યાં આવ્યા ત્યારે પાંડવવીરો એકસાથે ઊભા થયા, જાણે જીવંતપણે જીવ પાછો આવ્યો હોય.

પરિષ્વજ્યાચ્યુતં વીરા અઙ્ગસઙ્ગહતૈનસઃ। સાનુરાગસ્મિતં વક્ત્રં વીક્ષ્ય તસ્ય મુદં યયુઃ

વીરોએ અચ્યુતને ભેટી, તેમના અંગસંપર્કથી બધો દુઃખ દૂર થયો અને તેમના પ્રેમભર્યા સ્મિતવાળા ચહેરા જોઈને આનંદિત થયા.

યુધિષ્ઠિરસ્ય ભીમસ્ય કૃત્વા પાદાભિવન્દનમ્। ફાલ્ગુનં પરિરભ્યાથ યમાભ્યાં ચાભિવન્દિતઃ

યુધિષ્ઠિર અને ભીમના પગે વંદન કરીને, કૃષ્ણે અર્જુનને ભેટી અને યમદ્વયે પણ તેમને વંદન કર્યા.

પરમાસન આસીનં કૃષ્ણા કૃષ્ણમનિન્દિતા। નવોઢા વ્રીડિતા કિઞ્ચિચ્છનૈરેત્યાભ્યવન્દત

મુખ્ય આસન પર બેઠેલા કૃષ્ણને, નવી વહુ અને થોડી લજ્જાશીલ દ્રૌપદી ધીમે ધીમે આવીને વંદન કરી.

તથૈવ સાત્યકિઃ પાર્થૈઃ પૂજિતશ્ચાભિવન્દિતઃ। નિષસાદાસનેઽન્યે ચ પૂજિતાઃ પર્યુપાસત

એ જ રીતે, સાત્યકી પાંડવો દ્વારા સન્માનિત અને આદરપૂર્વક મળીને, પોતાના આસન પર બેઠા. અન્ય મહેમાનો પણ સન્માન પામી, આસપાસ બેઠા.

પૃથામ્સમાગત્ય કૃતાભિવાદનસ્તયાતિહાર્દાર્દ્ર દૃશાભિરમ્ભિતઃ। આપૃષ્ટવાંસ્તાં કુશલં સહસ્નુષાં પિતૃષ્વસારમ્પરિપૃષ્ટબાન્ધવઃ

પછી સાત્યકી કુંતી પાસે ગયા, તેમને વંદન કર્યું અને કુંતીએ ખૂબ પ્રેમથી, આંખોમાં આંસુ સાથે તેમને ભેટી લીધા. પછી સાત્યકીએ તેમની, વહુઓની, બહેનની અને બધા સંબંધીઓની સુખ-સમાચાર પૂછ્યા.

તમાહ પ્રેમવૈક્લવ્ય રુદ્ધકણ્ઠાશ્રુલોચના। સ્મરન્તી તાન્બહૂન્ક્લેશાન્ક્લેશાપાયાત્મદર્શનમ્

કુંતી, અનેક દુઃખો અને પછી મળેલી આત્માની અનુભૂતિ યાદ કરીને, પ્રેમથી ગળું ભીનું થઈ ગયું અને આંખોમાં આંસુ આવી ગયા, એ રીતે બોલી.

તદૈવ કુશલં નોઽભૂત્સનાથાસ્તે કૃતા વયમ્। જ્ઞાતીન્નઃ સ્મરતા કૃષ્ણ ભ્રાતા મે પ્રેષિતસ્ત્વયા

જ્યારે અમને સાચવનાર મળ્યા, ત્યારે જ અમારું કલ્યાણ થયું. હે કૃષ્ણ, મારા ભાઈએ અમારા સંબંધીઓને યાદ કરીને તને મોકલ્યો છે.

ન તેઽસ્તિ સ્વપરભ્રાન્તિર્વિશ્વસ્ય સુહૃદાત્મનઃ। તથાપિ સ્મરતાં શશ્વત્ક્લેશાન્હંસિ હૃદિ સ્થિતઃ

તમે તો બધા જગતના મિત્ર અને આત્મા છો, તમને માટે 'આપણા-પરાયા'નો ભ્રમ નથી. છતાંય, હૃદયમાં વસીને, જે તમારો સ્મરણ કરે છે, તેમના દુઃખ હંમેશા દૂર કરો છો.

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ। કિં ન આચરિતં શ્રેયો ન વેદાહમધીશ્વર। યોગેશ્વરાણાં દુર્દર્શો યન્નો દૃષ્ટઃ કુમેધસામ્

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું: કયું શુભ કાર્ય છે જે અમારે બાકી રહ્યું છે? હે સ્વામી, હું જાણતો નથી, કેમ કે તમે તો યોગીઓ પણ દુર્લભ છો, અને અમને જે ઓછા બુદ્ધિ ધરાવીએ છીએ, અમને દર્શન મળ્યું છે.

ઇતિ વૈ વાર્ષિકાન્માસાન્રાજ્ઞા સોઽભ્યર્થિતઃ સુખમ્। જનયન્નયનાનન્દમિન્દ્રપ્રસ્થૌકસાં વિભુઃ

આ રીતે, રાજાએ વિનંતી કરતાં, ભગવાન ઘણા મહિના ત્યાં રહ્યા અને ઇન્દ્રપ્રસ્થના લોકોના નેત્રોને આનંદ આપતા રહ્યા.

એકદા રથમારુહ્ય વિજયો વાનરધ્વજમ્। ગાણ્ડીવં ધનુરાદાય તૂણૌ ચાક્ષયસાયકૌ

એક દિવસ, વિજયી અર્જુને વાનરધ્વજવાળું રથ ચઢ્યું, પોતાના ગાંડીવ ધનુષ્ય અને અક્ષય તૂણીઓ સાથે તૈયાર થયો.

સાકં કૃષ્ણેન સન્નદ્ધો વિહર્તું વિપિનં મહત્। બહુવ્યાલમૃગાકીર્ણં પ્રાવિશત્પરવીરહા

કૃષ્ણ સાથે, સંપૂર્ણ શસ્ત્રધારી બનીને, દુશ્મનોના વિનાશક અર્જુને અનેક જંગલી પ્રાણીઓથી ભરેલા વિશાળ જંગલમાં વિહાર કરવા પ્રવેશ કર્યો.

તત્રાવિધ્યચ્છરૈર્વ્યાઘ્રાન્શૂકરાન્મહિષાન્રુરૂન્। શરભાન્ગવયાન્ખડ્ગાન્હરિણાન્શશશલ્લકાન્

ત્યાં અર્જુને પોતાના બાણોથી વાઘ, જંગલી દૂધિયા દૂધિયા, ભેંસા, રુરૂ, શરભ, જંગલી ગાય, ખડગ, હરણ, સસલા અને સળિયા માર્યા.

તાન્નિન્યુઃ કિઙ્કરા રાજ્ઞે મેધ્યાન્પર્વણ્યુપાગતે। તૃટ્પરીતઃ પરિશ્રાન્તો બિભત્સુર્યમુનામગાત્

રાજાના સેવકોએ એ પવિત્ર પ્રાણીઓ તહેવાર નજીક આવતા રાજાને પહોંચાડ્યા. તરસથી તપેલા અને થાકેલા અર્જુન યમુના પાસે ગયા.