શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

આસાદ્ય દેવીસદનં ધૌતપાદકરામ્બુજા। ઉપસ્પૃશ્ય શુચિઃ શાન્તા પ્રવિવેશામ્બિકાન્તિકમ્

દેવીના મંદિરે પહોંચી, પગ અને હાથ ધોઈ, શુદ્ધ અને શાંત થઈ, તે અંબિકાની પાસે પ્રવેશી.

તાં વૈ પ્રવયસો બાલાં વિધિજ્ઞા વિપ્રયોષિતઃ। ભવાનીં વન્દયાંચક્રુર્ભવપત્નીં ભવાન્વિતામ્

વયસ્ક અને વિધિ જાણતી બ્રાહ્મણ સ્ત્રીઓએ ભવાની સાથે ભવપત્ની, સમૃદ્ધિથી ભરપૂર, તેની પૂજા કરી.

નમસ્યે ત્વામ્બિકેઽભીક્ષ્ણં સ્વસન્તાનયુતાં શિવામ્। ભૂયાત્પતિર્મે ભગવાન્કૃષ્ણસ્તદનુમોદતામ્

હું તને, અંબિકા, વારંવાર વંદન કરું છું, તારા સંતાનો સાથે, શુભદાયિ; મારા પતિ ભગવાન કૃષ્ણ થાય, તું આથી પ્રસન્ન થા.

અદ્ભિર્ગન્ધાક્ષતૈર્ધૂપૈર્વાસઃસ્રઙ્માલ્ય ભૂષણૈઃ। નાનોપહારબલિભિઃ પ્રદીપાવલિભિઃ પૃથક્

સુગંધિત વસ્તુઓ, અખંડિત ચોખા, ધૂપ, વસ્ત્રો, ફૂલોની વણાવેલી માળાઓ, ગહનો, વિવિધ ભેટો અને ભોજન, તેમજ અલગ અલગ દીવટીઓથી પૂજા કરવામાં આવી.

વિપ્રસ્ત્રિયઃ પતિમતીસ્તથા તૈઃ સમપૂજયત્। લવણાપૂપતામ્બૂલ કણ્ઠસૂત્રફલેક્ષુભિઃ

બ્રાહ્મણ સ્ત્રીઓએ પોતાના પતિઓ સાથે મળીને, લવણ, પૌઆ, પાન, ગળાની દોરી, ફળ અને ઈખ સાથે તેની પૂજા કરી.

તસ્યૈ સ્ત્રિયસ્તાઃ પ્રદદુઃ શેષાં યુયુજુરાશિષઃ। તાભ્યો દેવ્યૈ નમશ્ચક્રે શેષાં ચ જગૃહે વધૂઃ

તે સ્ત્રીઓએ બચેલા પ્રસાદ અને આશીર્વાદ તેને આપ્યા; વધૂએ તેમને નમન કર્યું અને બાકીની વસ્તુઓ સ્વીકારી.

મુનિવ્રતમથ ત્યક્ત્વા નિશ્ચક્રામામ્બિકાગૃહાત્। પ્રગૃહ્ય પાણિના ભૃત્યાં રત્નમુદ્રોપશોભિના

પછી, એમણે મૌનવ્રત ત્યજીને, અંબિકા માતાના ઘરમાંથી બહાર નીકળી, પોતાની દાસીને હાથમાં પકડી, અને હાથમાં ઝગમગતું રત્નવાળો વળયો પહેરીને ચાલી.

તાં દેવમાયામિવ ધીરમોહિનીં સુમધ્યમાં કુણ્ડલમણ્ડિતાનનામ્। શ્યામાં નિતમ્બાર્પિતરત્નમેખલાં વ્યઞ્જત્સ્તનીં કુન્તલશઙ્કિતેક્ષણામ્

સુસંયમિત કમરવાળી, કાનમાં કુંડળ અને ચહેરા પર ઝગમગતા રત્નોથી સજ્જ, શ્યામવર્ણ, કમરે રત્નમય કમરપટ્ટો, ઉન્નત સ્તનવાળી, વાળની લટોમાંથી નજર છુપાવતી, એવી તે સ્ત્રી દેવમાયા જેવી ધીર અને મોહક લાગતી હતી.

શુચિસ્મિતાં બિમ્બફલાધરદ્યુતિ શોણાયમાનદ્વિજકુન્દકુડ્મલામ્। પદા ચલન્તીં કલહંસગામિનીં સિઞ્જત્કલાનૂપુરધામશોભિના

પવિત્ર સ્મિતવાળી, બિમ્બફળ જેવી લાલ ઓઠવાળી, દાંત કુંદ ફૂલો જેવા, હંસની જેમ મૃદુ પગલાં ચાલતી, અને પાયલના મીઠા ઝણકારથી તેજસ્વી લાગતી હતી.

વિલોક્ય વીરા મુમુહુઃ સમાગતા યશસ્વિનસ્તત્કૃતહૃચ્છયાર્દિતાઃ। યાં વીક્ષ્ય તે નૃપતયસ્તદુદારહાસ વ્રીડાવલોકહૃતચેતસ ઉજ્ઝિતાસ્ત્રાઃ

તેને જોઈને એકઠા થયેલા વિરો, જે તેના પ્રેમમાં મગ્ન અને પ્રસિદ્ધ હતા, બેભાન થઈ ગયા; રાજાઓ પણ તેના ઉદાર સ્મિત અને લજ્જાવાન નજરથી મોહિત થઈ, પોતાના શસ્ત્રો પાડી દીધા.

પેતુઃ ક્ષિતૌ ગજરથાશ્વગતા વિમૂઢા યાત્રાચ્છલેન હરયેઽર્પયતીં સ્વશોભામ્। સૈવં શનૈશ્ચલયતી ચલપદ્મકોશૌ પ્રાપ્તિં તદા ભગવતઃ પ્રસમીક્ષમાણા

હાથી, રથ અને ઘોડા પર બેઠેલા તે પ્રસિદ્ધ રાજાઓ, મોહમાં પડી જમીન પર પડી ગયા; અને તે કન્યાએ યાત્રાના બહાને પોતાની કાંતિ હરિને અર્પણ કરી, ધીમે ધીમે ચાલતી, કમળ જેવા પગલાં મૂકી, ભગવાનના આવવાની રાહ જોઈ રહી હતી.

ઉત્સાર્ય વામકરજૈરલકાનપઙ્ગૈઃ પ્રાપ્તાન્હ્રિયૈક્ષત નૃપાન્દદૃશેઽચ્યુતં ચ। તાં રાજકન્યાં રથમારુરક્ષતીં જહાર કૃષ્ણો દ્વિષતાં સમીક્ષતામ્

ડાબા હાથની આંગળીઓથી વાળ દૂર કરી, કાંઈક લજ્જાવાન નજરે રાજાઓ તરફ જોઈ, અને પછી અચ્યુતને જોયો; જ્યારે રાજકન્યા રથ પર ચઢી રહી હતી, ત્યારે કૃષ્ણે તેના દુશ્મનોની આંખ સામે તેને પકડી લીધી.

રથં સમારોપ્ય સુપર્ણલક્ષણં રાજન્યચક્રં પરિભૂય માધવઃ। તતો યયૌ રામપુરોગમઃ શનૈઃ શૃગાલમધ્યાદિવ ભાગહૃદ્ધરિઃ

ગરૂડ ચિહ્નિત રથ પર તેને બેસાડીને, માધવે રાજાઓની સભ્યતાની પરવા કર્યા વિના, રામજીની આગેવાનીમાં ધીમે ધીમે ચાલ્યા, જેમ સિંહ સવારીઓ વચ્ચેથી પોતાના શિકારને લઈ જાય છે.

તં માનિનઃ સ્વાભિભવં યશઃક્ષયં। પરે જરાસન્ધમુખા ન સેહિરે। અહો ધિગસ્માન્યશ આત્તધન્વનાં। ગોપૈર્હૃતં કેશરિણાં મૃગૈરિવ

મહાન અહંકાર ધરાવતા તે રાજાઓ, ખાસ કરીને જરાસંધ અને તેના સાથીઓ, પોતાની હાર અને યશના નુકસાનને સહન કરી શક્યા નહીં; તેઓ બોલ્યા: 'અરે, અમને શરમ આવે છે! શસ્ત્રો ધરાવતા હોવા છતાં, ગોપાળોએ અમને લૂંટી લીધા, જેમ સિંહ અન્ય પ્રાણીઓમાંથી હરણને લઈ જાય છે.'

અથ ચતુઃપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ 10.54 શ્રીશુક ઉવાચ। ઇતિ સર્વે સુસંરબ્ધા વાહાનારુહ્ય દંશિતાઃ। સ્વૈઃ સ્વૈર્બલૈઃ પરિક્રાન્તા અન્વીયુર્ધૃતકાર્મુકાઃ

શ્રીશુકદેવે કહ્યું: આ રીતે બધા રાજાઓ ખૂબ ગુસ્સે થઈ, પોતાના વાહનો પર ચઢી, શસ્ત્રો ધારણ કરી, અને પોતાની પોતાની સેના સાથે ધનુષ્ય તાણીને પીછો કર્યો.

તાનાપતત આલોક્ય યાદવાનીકયૂથપાઃ। તસ્થુસ્તત્સમ્મુખા રાજન્વિસ્ફૂર્જ્ય સ્વધનૂંષિ તે

રાજા, તેમને આગળ આવતાં જોઈ, યાદવ સેના ના મુખ્યોએ પોતાનાં ધનુષ્ય તાણી, અવાજ કરતાં, તેમનો સામનો કર્યો.

અશ્વપૃષ્ઠે ગજસ્કન્ધે રથોપસ્થેઽસ્ત્ર કોવિદાઃ। મુમુચુઃ શરવર્ષાણિ મેઘા અદ્રિષ્વપો યથા

ઘોડા, હાથી અને રથ પર ઊભેલા, શસ્ત્રકુશળ યોદ્ધાઓએ, જેમ વાદળો પર્વતો પર વરસાદ વરસાવે છે તેમ, તીરોની વરસાદ વરસાવી.

પત્યુર્બલં શરાસારૈશ્છન્નં વીક્ષ્ય સુમધ્યમા। સવ્રીડમૈક્ષત્તદ્વક્ત્રં ભયવિહ્વલલોચના

પતિની સેના તીરોની ઝપાટાથી ઢંકાઈ ગઈ જોઈ, સુસંયમિત કમરવાળી વધૂ લજ્જા અને ભયથી પલકાવટભરી નજરે પતિના ચહેરા તરફ જોઈ.

પ્રહસ્ય ભગવાનાહ મા સ્મ ભૈર્વામલોચને। વિનઙ્ક્ષ્યત્યધુનૈવૈતત્તાવકૈઃ શાત્રવં બલમ્

ભગવાન હસીને બોલ્યા: 'કમળની આંખવાળી, ડરતી નહીં; હવે તારા પોતાના જ લોકો દ્વારા આ દુશ્મન સેના નાશ પામશે.'

તેષાં તદ્વિક્રમં વીરા ગદસઙ્કર્ષણાદયઃ। અમૃષ્યમાણા નારાચૈર્જઘ્નુર્હયગજાન્રથાન્

તેમની વિક્રમ સહન ન કરી શકતાં, ગદ, સંકર્ષણ અને બીજા વીરોએ, લોખંડના તીરો વડે ઘોડા, હાથી અને રથોને ઘાયલ કર્યા.

પેતુઃ શિરાંસિ રથિનામશ્વિનાં ગજિનાં ભુવિ। સકુણ્ડલકિરીટાનિ સોષ્ણીષાણિ ચ કોટિશઃ

રથચાલકો, ઘોડેસવાર અને હાથીસવારોના, કુંડળ, મુગટ અને પાગડીથી શોભતા માથા હજારોની સંખ્યામાં જમીન પર પડ્યા.

હસ્તાઃ સાસિગદેષ્વાસાઃ કરભા ઊરવોઽઙ્ઘ્રયઃ। અશ્વાશ્વતરનાગોષ્ટ્ર ખરમર્ત્યશિરાંસિ ચ

હાથોમાં તલવાર, ગદા અને ધનુષ ધરાવનારા, હાથી, જાંઘ, પગ, ઘોડા, ખચ્ચર, ઊંટ, બળદ, ગધેડાં અને મનુષ્યોના માથાં—

હન્યમાનબલાનીકા વૃષ્ણિભિર્જયકાઙ્ક્ષિભિઃ। રાજાનો વિમુખા જગ્મુર્જરાસન્ધપુરઃસરાઃ

વૃષ્ણિઓના વિજયની ઈચ્છાથી તેમની સેના નાશ પામી રહી હતી, ત્યારે જરાસંધને આગેવાન બનાવી રાજાઓ પીઠ ફેરવીને ચાલ્યા ગયા.

શિશુપાલં સમભ્યેત્ય હૃતદારમિવાતુરમ્। નષ્ટત્વિષં ગતોત્સાહં શુષ્યદ્વદનમબ્રુવન્

શિશુપાલ પાસે જઈને, જે પત્ની છીનવાઈ ગયેલા દુઃખી માણસ જેવો હતો, તેજ ગુમાવી બેઠો, ઉત્સાહ ખોવાઈ ગયો, મોઢું સુકાઈ ગયું હતું, તેને તેઓએ કહ્યું—

ભો ભોઃ પુરુષશાર્દૂલ દૌર્મનસ્યમિદં ત્યજ। ન પ્રિયાપ્રિયયો રાજન્નિષ્ઠા દેહિષુ દૃશ્યતે

'અરે પુરુષશારદૂલ, આ દુઃખ છોડ દે! રાજા, શરીરધારી જીવોમાં કોઈને સુખ કે દુઃખ કાયમ રહેતું નથી.'

યથા દારુમયી યોષિત્નૃત્યતે કુહકેચ્છયા। એવમીશ્વરતન્ત્રોઽયમીહતે સુખદુઃખયોઃ

'જેમ લાકડાની ગૂડી જાદુગરની ઈચ્છાએ નાચે છે, એમ ભગવાનના વશમાં રહેલા માણસ સુખ-દુઃખમાં એમના ઈશારે જ વર્તે છે.'

શૌરેઃ સપ્તદશાહં વૈ સંયુગાનિ પરાજિતઃ। ત્રયોવિંશતિભિઃ સૈન્યૈર્જિગ્યે એકમહં પરમ્

'શૌરી સાથે સત્તર દિવસ યુદ્ધમાં હું હાર્યો હતો, પણ અઢારમા દિવસે ત્રેવીસ સૈન્ય સાથે મેં તેને જીત્યો હતો.'

તથાપ્યહં ન શોચામિ ન પ્રહૃષ્યામિ કર્હિચિત્। કાલેન દૈવયુક્તેન જાનન્વિદ્રાવિતં જગત્

'છતાં પણ હું કદી દુઃખી થતો નથી કે ખૂબ ખુશ થતો નથી, કેમ કે જાણું છું કે જગત કાળ અને ભાગ્યના વશમાં ચાલે છે.'

અધુનાપિ વયં સર્વે વીરયૂથપયૂથપાઃ। પરાજિતાઃ ફલ્ગુતન્ત્રૈર્યદુભિઃ કૃષ્ણપાલિતૈઃ

'આજે પણ આપણે બધા વીર યુધ્ધના નેતાઓ યદુઓ દ્વારા, કૃષ્ણના રક્ષણ હેઠળ, તેમની ચાલાકીઓથી હરાઈ ગયા છીએ.'