શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શ્વો ભાવિનિ ત્વમજિતોદ્વહને વિદર્ભાન્। ગુપ્તઃ સમેત્ય પૃતનાપતિભિઃ પરીતઃ। નિર્મથ્ય ચૈદ્યમગધેન્દ્ર બલં પ્રસહ્ય। માં રાક્ષસેન વિધિનોદ્વહ વીર્યશુલ્કામ્

હે અજિત, આવતી કાલે જ્યારે તમે વિદર્ભમાં લગ્ન માટે આવો, ત્યારે તમારી સેના સાથે ગુપ્ત રીતે આવીને ચેદી અને મગધના સૈન્યને હરાવી, રાક્ષસ વિધિ પ્રમાણે, વીર્યશુલ્કા તરીકે મને જીતો.

અન્તઃપુરાન્તરચરીમનિહત્ય બન્ધૂન્। ત્વામુદ્વહે કથમિતિ પ્રવદામ્યુપાયમ્। પૂર્વેદ્યુરસ્તિ મહતી કુલદેવયાત્રા। યસ્યાં બહિર્નવવધૂર્ગિરિજામુપેયાત્

તમે વિચારતા હોવ કે, પરિવારજનોના રક્ષણ હેઠળ રહેલી મને તમે કેવી રીતે વિવાહ કરી શકો, તો હું ઉપાય કહું છું: લગ્નના એક દિવસ પહેલા કુળદેવીની મોટી યાત્રા છે, જેમાં નવી વધૂ ગિરિજાની પૂજા માટે બહાર જાય છે.

યસ્યાઙ્ઘ્રિપઙ્કજરજઃસ્નપનં મહાન્તો। વાઞ્છન્ત્યુમાપતિરિવાત્મતમોઽપહત્યૈ। યર્હ્યમ્બુજાક્ષ ન લભેય ભવત્પ્રસાદં। જહ્યામસૂન્વ્રતકૃશાન્શતજન્મભિઃ સ્યાત્

જેઓના ચરણરજમાં મહાન પુરુષો સ્નાન કરવા ઇચ્છે છે, જેમ કે ઉમાપતિ પણ પોતાના અંધકારને દૂર કરવા માટે કરે છે, હે કમળનેત્ર, જો તમારો પ્રસાદ મને ન મળે, તો હું વ્રતથી ક્ષીણ થયેલા આ પ્રાણોને અનેક જન્મ સુધી ત્યાગી દઉં.

બ્રાહ્મણ ઉવાચ। ઇત્યેતે ગુહ્યસન્દેશા યદુદેવ મયા હૃતાઃ। વિમૃશ્ય કર્તું યચ્ચાત્ર ક્રિયતાં તદનન્તરમ્

બ્રાહ્મણે કહ્યું: આ રીતે, યદુકુળની કન્યાના ગુપ્ત સંદેશો હું લઈને આવ્યો છું. હવે તમે વિચારો અને જે યોગ્ય હોય તે કરો.

અથ ત્રિપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ 10.53 શ્રીશુક ઉવાચ। વૈદર્ભ્યાઃ સ તુ સન્દેશં નિશમ્ય યદુનન્દનઃ। પ્રગૃહ્ય પાણિના પાણિં પ્રહસન્નિદમબ્રવીત્

શુકદેવજી કહે છે: વિદર્ભની રાજકુમારીનો સંદેશ સાંભળીને, યદુનંદન શ્રીકૃષ્ણે બ્રાહ્મણનો હાથ પકડી સ્મિત સાથે કહ્યું.

શ્રીભગવાનુવાચ। તથાહમપિ તચ્ચિત્તો નિદ્રાં ચ ન લભે નિશિ। વેદાહમ્રુક્મિણા દ્વેષાન્મમોદ્વાહો નિવારિતઃ

ભગવાને કહ્યું: હું પણ એના વિચારોમાં રાતે ઊંઘી શકતો નથી. હું જાણું છું કે રુક્મિણીના ભાઈએ દુશ્મનાવટથી મારું લગ્ન રોક્યું છે.

તામાનયિષ્ય ઉન્મથ્ય રાજન્યાપસદાન્મૃધે। મત્પરામનવદ્યાઙ્ગી મેધસોઽગ્નિશિખામિવ

મારે તો એ નિર્દોષ અને મારી ભક્તિથી ભરેલી રુક્મિણીને, રાજાઓની સભામાંથી યુદ્ધ કરીને, અગ્નિશિખા જેવી તેજસ્વી કન્યાને અહીં લાવવી છે.

શ્રીશુક ઉવાચ। ઉદ્વાહર્ક્ષં ચ વિજ્ઞાય રુક્મિણ્યા મધુસૂદનઃ। રથઃ સંયુજ્યતામાશુ દારુકેત્યાહ સારથિમ્

શુકદેવજી કહે છે: રુક્મિણીના લગ્નનો શુભ મુહૂર્ત જાણી, મધુસૂદને પોતાના સારથીને કહ્યું: 'દારુક, તરત રથ તૈયાર કરો.'

સ ચાશ્વૈઃ શૈબ્યસુગ્રીવ મેઘપુષ્પબલાહકૈઃ। યુક્તં રથમુપાનીય તસ્થૌ પ્રાઞ્જલિરગ્રતઃ

સારથીએ શૈબ્ય, સુગ્રીવ, મેઘપુષ્પ અને બલાહક નામના ઘોડાઓ જોડીને રથ લાવ્યો અને હાથ જોડીને આગળ ઊભો રહ્યો.

આરુહ્ય સ્યન્દનં શૌરિર્દ્વિજમારોપ્ય તૂર્ણગૈઃ। આનર્તાદેકરાત્રેણ વિદર્ભાનગમદ્ધયૈઃ

શૌરીએ રથ પર ચડીને બ્રાહ્મણને પણ બેસાડ્યો અને ઝડપી દોડતા ઘોડાઓથી એક જ રાત્રે આનાર્તથી વિદર્ભ પહોંચી ગયા.

રાજા સ કુણ્ડિનપતિઃ પુત્રસ્નેહવશાનુગઃ। શિશુપાલાય સ્વાં કન્યાં દાસ્યન્કર્માણ્યકારયત્

કુંડિનાના રાજાએ પુત્રપ્રેમથી પોતાની પુત્રીનું લગ્ન શિશુપાલ સાથે કરાવવા માટે તૈયારીઓ શરૂ કરી.

પુરં સમ્મૃષ્ટસંસિક્ત માર્ગરથ્યાચતુષ્પથમ્। ચિત્રધ્વજપતાકાભિસ્તોરણૈઃ સમલઙ્કૃતમ્

શહેરનાં રસ્તા, ગલીઓ અને ચોરાહા સારી રીતે સાફ કરી પાણીથી પવિત્ર કરવામાં આવ્યા હતા અને રંગબેરંગી ધ્વજ, પટાકા અને તોરણોથી શોભાયમાન બન્યા હતા.

સ્રગ્ગન્ધમાલ્યાભરણૈર્વિરજોઽમ્બરભૂષિતૈઃ। જુષ્ટં સ્ત્રીપુરુષૈઃ શ્રીમદ્ ગૃહૈરગુરુધૂપિતૈઃ

શહેરમાં સ્ત્રી-પુરુષો શુદ્ધ વસ્ત્રો પહેરી, ફૂલોની વણાવેલી માળા અને ગંધિત આભૂષણોથી સજ્જ હતા, ઘરો સુગંધિત ધૂપથી મહેકી રહ્યા હતા.

પિતૄન્દેવાન્સમભ્યર્ચ્ય વિપ્રાંશ્ચ વિધિવન્નૃપ। ભોજયિત્વા યથાન્યાયં વાચયામાસ મઙ્ગલમ્

રાજાએ પિતૃઓ, દેવતાઓ અને બ્રાહ્મણોની વિધિપૂર્વક પૂજા કરી, તેમને યથાવિધી ભોજન કરાવ્યું અને શુભ મંગલાચાર પણ કરાવ્યા.

સુસ્નાતાં સુદતીં કન્યાં કૃતકૌતુકમઙ્ગલામ્। આહતાંશુકયુગ્મેન ભૂષિતાં ભૂષણોત્તમૈઃ

સુંદર દાંતવાળી કન્યા તાજી સ્નાન કરી, શુભ મંગળ માટે શણગારેલી હતી. finest કપડાં પહેરાવ્યા હતા અને શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી સજ્જ હતી.

ચક્રુઃ સામર્ગ્યજુર્મન્ત્રૈર્વધ્વા રક્ષાં દ્વિજોત્તમાઃ। પુરોહિતોઽથર્વવિદ્વૈ જુહાવ ગ્રહશાન્તયે

શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ સામ, ઋગ્વેદ અને યજુરમંત્રો દ્વારા વધૂની રક્ષા માટે વિધિ કરી; મુખ્ય પુરોહિતે, અથર્વવેદ જાણનારા, ગ્રહશાંતિ માટે હવન કર્યો.

હિરણ્યરૂપ્ય વાસાંસિ તિલાંશ્ચ ગુડમિશ્રિતાન્। પ્રાદાદ્ધેનૂશ્ચ વિપ્રેભ્યો રાજા વિધિવિદાં વરઃ

વિધિ જાણનારા શ્રેષ્ઠ રાજાએ બ્રાહ્મણોને સોનાં, ચાંદી, કપડાં, ગોળ સાથે તલ અને ગાયો આપ્યાં.

એવં ચેદિપતી રાજા દમઘોષઃ સુતાય વૈ। કારયામાસ મન્ત્રજ્ઞૈઃ સર્વમભ્યુદયોચિતમ્

એ રીતે ચેદિ દેશના રાજા દમઘોષે પોતાના પુત્ર માટે મંત્રજ્ઞો દ્વારા સર્વ શુભ વ્યવસ્થા કરાવી.

મદચ્યુદ્ભિર્ગજાનીકૈઃ સ્યન્દનૈર્હેમમાલિભિઃ। પત્ત્યશ્વસઙ્કુલૈઃ સૈન્યૈઃ પરીતઃ કુણ્ડિનં યયૌ

મદમાં ચડેલા હાથીઓ, સોનાથી શોભતા રથો અને પગદળ તથા ઘોડાવાળી સેના સાથે રાજા કુણ્ડિનપુર તરફ નીકળ્યા.

તં વૈ વિદર્ભાધિપતિઃ સમભ્યેત્યાભિપૂજ્ય ચ। નિવેશયામાસ મુદા કલ્પિતાન્યનિવેશને

વિદર્ભના રાજાએ તેમને મળીને સન્માન આપ્યો અને આનંદપૂર્વક તૈયાર કરેલા નિવાસસ્થાને ઉતાર્યા.

તત્ર શાલ્વો જરાસન્ધો દન્તવક્ત્રો વિદૂરથઃ। આજગ્મુશ્ચૈદ્યપક્ષીયાઃ પૌણ્ડ્રકાદ્યાઃ સહસ્રશઃ

ત્યાં શાલ્વ, જરાસંધ, દંતવક્ત્ર, વિદૂરથ અને હજારો ચેદિ તથા પૌંડ્ર દેશના સાથીઓ આવ્યા.

કૃષ્ણરામદ્વિષો યત્તાઃ કન્યાં ચૈદ્યાય સાધિતુમ્। યદ્યાગત્ય હરેત્કૃષ્ણો રામાદ્યૈર્યદુભિર્વૃતઃ

કૃષ્ણ અને રામના દુશ્મનો, ચેદિરાજના માટે કન્યા મેળવવા દૃઢ નિશ્ચયથી એકઠા થયા, કે જો કૃષ્ણ યાદવો સાથે આવશે તો યુદ્ધ કરશે.

યોત્સ્યામઃ સંહતાસ્તેન ઇતિ નિશ્ચિતમાનસાઃ। આજગ્મુર્ભૂભુજઃ સર્વે સમગ્રબલવાહનાઃ

બધા રાજાઓ પોતાની સમગ્ર સેના અને વાહનો સાથે એકઠા થયા અને મનમાં યુદ્ધનો પક્કો નિશ્ચય કર્યો.

શ્રુત્વૈતદ્ભગવાન્રામો વિપક્ષીય નૃપોદ્યમમ્। કૃષ્ણં ચૈકં ગતં હર્તું કન્યાં કલહશઙ્કિતઃ

વિપક્ષી રાજાઓના આ પ્રયાસની વાત સાંભળી, ભગવાન રામ ચિંતિત થયા અને જાણ્યું કે કૃષ્ણ એકલા કન્યાને લેવા ગયા છે.

બલેન મહતા સાર્ધં ભ્રાતૃસ્નેહપરિપ્લુતઃ। ત્વરિતઃ કુણ્ડિનં પ્રાગાદ્ગજાશ્વરથપત્તિભિઃ

ભાઈ માટે પ્રેમથી ભરાઈને, રામજી મોટી સેના સાથે, હાથીઓ, ઘોડા, રથ અને પગદળ લઈને ઝડપથી કુણ્ડિનપુર ગયા.

ભીષ્મકન્યા વરારોહા કાઙ્ક્ષન્ત્યાગમનં હરેઃ। પ્રત્યાપત્તિમપશ્યન્તી દ્વિજસ્યાચિન્તયત્તદા

ભીષ્મકની સુંદર કન્યા, હરિની રાહ જોઈ રહી હતી, પણ કોઈ સંકેત ન દેખાઈ, એટલે બ્રાહ્મણના શબ્દોનું મનમાં વિચારી રહી.

અહો ત્રિયામાન્તરિત ઉદ્વાહો મેઽલ્પરાધસઃ। નાગચ્છત્યરવિન્દાક્ષો નાહં વેદ્મ્યત્ર કારણમ્। સોઽપિ નાવર્તતેઽદ્યાપિ મત્સન્દેશહરો દ્વિજઃ

હાય! લગ્નને ત્રણ રાત વીતી ગઈ, છતાં હું નિર્દોષ છું; કમળની આંખોવાળો આવ્યો નથી, કારણ પણ ખબર નથી. મારો સંદેશો લઈ ગયેલો બ્રાહ્મણ પણ હજુ આવ્યો નથી.

અપિ મય્યનવદ્યાત્મા દૃષ્ટ્વા કિઞ્ચિજ્જુગુપ્સિતમ્। મત્પાણિગ્રહણે નૂનં નાયાતિ હિ કૃતોદ્યમઃ

કદાચ, મારા માં કોઈ ખોટ જોઈને, નિર્દોષ શ્રીકૃષ્ણ હવે મારા હાથ પકડવા સંકોચી રહ્યા છે, ભલે તેમણે નિર્ણય કર્યો હતો.

દુર્ભગાયા ન મે ધાતા નાનુકૂલો મહેશ્વરઃ। દેવી વા વિમુખી ગૌરી રુદ્રાણી ગિરિજા સતી

મારો ભાગ્ય ખરાબ છે; સર્જનહાર મારી તરફેણમાં નથી, મહાદેવ પણ સહાય નથી, અને દેવીઓ ગૌરી, રુદ્રાણી, ગિરિજા કે સતી પણ મારો સાથ નથી આપતી.