શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તવ રામ યદિ શ્રદ્ધા યુધ્યસ્વ ધૈર્યમુદ્વહ। હિત્વા વા મચ્છરૈશ્છિન્નં દેહં સ્વર્યાહિ માં જહિ

'રામ, જો તને હિંમત હોય તો યુદ્ધ કર અને પોતાનું શૌર્ય બતાવ. મારા બાણોથી મારાઈને શરીર છોડ અને સ્વર્ગે જા, અથવા તો મને મારી નાખ.'

શ્રીભગવાનુવાચ। ન વૈ શૂરા વિકત્થન્તે દર્શયન્ત્યેવ પૌરુષમ્। ન ગૃહ્ણીમો વચો રાજન્નાતુરસ્ય મુમૂર્ષતઃ

ભગવાને કહ્યું: 'સાચા વીર ક્યારેય ડંકો નથી વગાડતા, તેઓ તો પોતાનું શૌર્ય બતાવે છે. રાજા, મૃત્યુ પામવા તૈયાર માણસના શબ્દો આપણે માનતા નથી.'

શ્રીશુક ઉવાચ। જરાસુતસ્તાવભિસૃત્ય માધવૌ મહાબલૌઘેન બલીયસાઽઽવૃણોત્। સસૈન્યયાનધ્વજવાજિસારથી સૂર્યાનલૌ વાયુરિવાભ્રરેણુભિઃ

શુકદેવજી કહે છે: પછી જરાસંધનો પુત્ર બંને માધવો પર ભારે સેના, રથ, હાથી, ઘોડા અને ધ્વજાઓ સાથે તૂટી પડ્યો, જેમ કે પવન ધૂળના વાદળોથી સૂર્ય અને અગ્નિને ઢાંકી દે છે.

સુપર્ણતાલધ્વજચિહ્નિતૌ રથાવ્। અલક્ષયન્ત્યો હરિરામયોર્મૃધે। સ્ત્રિયઃ પુરાટ્ટાલકહર્મ્યગોપુરં। સમાશ્રિતાઃ સમ્મુમુહુઃ શુચાર્દિતઃ

હરિ અને રામના રથો પર સુપર્ણ અને તાળના ચિહ્નો જોઈને, સ્ત્રીઓ જૂના મકાન, મહેલો અને દરવાજાઓમાં છુપાઈ ગઈ અને દુઃખથી મૂર્છિત થઈ ગઈ.

હરિઃ પરાનીકપયોમુચાં મુહુઃ શિલીમુખાત્યુલ્બણવર્ષપીડિતમ્। સ્વસૈન્યમાલોક્ય સુરાસુરાર્ચિતં વ્યસ્ફૂર્જયચ્છાર્ઙ્ગશરાસનોત્તમમ્

હરિએ જોયું કે દેવો અને દાનવો દ્વારા પૂજિત પોતાની સેના દુશ્મનના ભયાનક બાણવર્ષાથી વારંવાર પીડાઈ રહી છે, ત્યારે તેણે પોતાના શ્રેષ્ઠ શારંગ ધનુષ્યને ગર્જના સાથે તાણ્યું.

ગૃહ્ણન્નિશઙ્ગાદથ સન્દધચ્છરાન્। વિકૃષ્ય મુઞ્ચન્શિતબાણપૂગાન્। નિઘ્નન્રથાન્કુઞ્જરવાજિપત્તીન્। નિરન્તરં યદ્વદલાતચક્રમ્

પછી તેણે તૂણામાંથી બાણ કાઢી, ધનુષ્ય પર ચઢાવી, તીવ્ર બાણોના ઝાડા છોડ્યા અને રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતીઓને માર્યા, જ્યારે ચક્ર સતત તેના હાથમાં ફરતું રહ્યું.

નિર્ભિન્નકુમ્ભાઃ કરિણો નિપેતુરનેકશોઽશ્વાઃ શરવૃક્ણકન્ધરાઃ। રથા હતાશ્વધ્વજસૂતનાયકાઃ પદાયતશ્છિન્નભુજોરુકન્ધરાઃ

ભાંગેલા દાંતવાળા હાથીઓ અનેક સંખ્યામાં પડી ગયા; બાણથી કપાયેલા ઘોડા ઢળી પડ્યા; ઘોડા, ધ્વજ, રથચાલક અને નેતાઓ મરેલા એવા રથો અને કપાયેલા હાથ, જાંઘ અને ગળાવાળા પદાતી અહીં-ત્યાં પડેલા હતા.

સઞ્છિદ્યમાનદ્વિપદેભવાજિનામઙ્ગપ્રસૂતાઃ શતશોઽસૃગાપગાઃ। ભુજાહયઃ પૂરુષશીર્ષકચ્છપા હતદ્વિપદ્વીપહય ગ્રહાકુલાઃ

હાથી, ઘોડા અને માણસોના અંગો કપાતા, રક્તની નદીઓ સેકડો જગ્યાએ વહેતી, જેમાં હાથ, ઘોડાના માથા, માનવીના કંકાલ અને કાચબાની જેમ શરીરો, તથા મરેલા હાથી, ઘોડા અને યોદ્ધાઓના મૃતદેહો વહેતા હતા.

કરોરુમીના નરકેશશૈવલા ધનુસ્તરઙ્ગાયુધગુલ્મસઙ્કુલાઃ। અચ્છૂરિકાવર્તભયાનકા મહા મણિપ્રવેકાભરણાશ્મશર્કરાઃ

આ નદીઓમાં હાથોની લહેરો, વાળની જળજંતુઓ, ધનુષ્યની તરંગો અને શસ્ત્રોના ઝુંડ ભરેલા હતા; ભયાનક ઘૂંટણીઓ છરીઓથી બની હતી અને તેમાં મણિ, મુક્તા, આભૂષણો અને પથ્થરો ચમકી રહ્યા હતા.

પ્રવર્તિતા ભીરુભયાવહા મૃધે મનસ્વિનાં હર્ષકરીઃ પરસ્પરમ્। વિનિઘ્નતારીન્મુષલેન દુર્મદાન્સઙ્કર્ષણેનાપરીમેયતેજસા

આ યુદ્ધમાં અનંત તેજવાળા સંકર્ષણે પોતાનાં ગદાથી અહંકારવાળા દુશ્મનોને માર્યા, ભયભીતોને ડર લાગ્યો અને વીરોને આનંદ થયો, કારણ કે યોદ્ધાઓ પરસ્પર લડી રહ્યા હતા.

બલં તદઙ્ગાર્ણવદુર્ગભૈરવં દુરન્તપારં મગધેન્દ્ર પાલિતમ્। ક્ષયં પ્રણીતં વસુદેવપુત્રયોર્વિક્રીડિતં તજ્જગદીશયોઃ પરમ્

માગધના રાજા દ્વારા રક્ષાતું, અગ્નિસમ દરિયાની જેમ ભયાનક અને અપરંપાર તે સેના, વસુદેવના પુત્રોએ, જેમનું વિહાર જગતમાં સર્વોપરી છે, સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરી નાખી.

સ્થિત્યુદ્ભવાન્તં ભુવનત્રયસ્ય યઃ। સમીહિતેઽનન્તગુણઃ સ્વલીલયા। ન તસ્ય ચિત્રં પરપક્ષનિગ્રહસ્। તથાપિ મર્ત્યાનુવિધસ્ય વર્ણ્યતે

જેની અનંત શક્તિથી ત્રણેય લોકનું સર્જન, પાલન અને વિનાશ માત્ર રમતમાં થાય છે, એના માટે દુશ્મનને હરાવવું કંઈ વિશેષ નથી; છતાં મનુષ્યો માટે એનું વર્ણન થાય છે.

જગ્રાહ વિરથં રામો જરાસન્ધં મહાબલમ્। હતાનીકાવશિષ્ટાસું સિંહઃ સિંહમિવૌજસા

રામે, જ્યારે જરાસંધનો રથ તૂટી ગયો અને તેની સેના મરી ગઈ, ત્યારે તેને જોરથી પકડી લીધો, જેમ સિંહ બીજા સિંહને પોતાની તાકાતથી દબોચે છે.

બધ્યમાનં હતારાતિં પાશૈર્વારુણમાનુષૈઃ। વારયામાસ ગોવિન્દસ્તેન કાર્યચિકીર્ષયા

શત્રુઓના વિનાશ પછી, જ્યારે માનવ અને વારુણ દોરડાંથી બાંધવામાં આવતો હતો, ત્યારે ગોવિંદએ પોતાના કાર્ય માટે તેને રોકી દીધો.

સા મુક્તો લોકનાથાભ્યાં વ્રીડિતો વીરસમ્મતઃ। તપસે કૃતસઙ્કલ્પો વારિતઃ પથિ રાજભિઃ

લોકોના સ્વામીદ્વારા મુક્ત થયેલા, વીરોમાં માન્ય તે રાજા શરમાઈ ગયો; તપ માટે મનમાં નક્કી કરીને, રસ્તામાં રાજાઓએ તેને અટકાવ્યો.

વાક્યૈઃ પવિત્રાર્થપદૈર્નયનૈઃ પ્રાકૃતૈરપિ। સ્વકર્મબન્ધપ્રાપ્તોઽયં યદુભિસ્તે પરાભવઃ

પવિત્ર અર્થવાળા વચનો અને સામાન્ય નજરથી પણ, પોતાના કર્મના બંધનથી, યદુઓ દ્વારા તેને આ હારનો સામનો કરવો પડ્યો.

હતેષુ સર્વાનીકેષુ નૃપો બાર્હદ્રથસ્તદા। ઉપેક્ષિતો ભગવતા મગધાન્દુર્મના યયૌ

જ્યારે તેની આખી સેના નાશ પામી, ત્યારે બાર્હદ્રથ વંશનો રાજા ભગવાન દ્વારા અવગણાયો અને મનમાં દુ:ખી થઈ મગધ તરફ ગયો.

મુકુન્દોઽપ્યક્ષતબલો નિસ્તીર્ણારિબલાર્ણવઃ। વિકીર્યમાણઃ કુસુમૈસ્ત્રીદશૈરનુમોદિતઃ

મુકુન્દ, અખંડિત શક્તિ સાથે અને દુશ્મન સેના સમુદ્રને પાર કરીને, દેવતાઓ દ્વારા પુષ્પવર્ષા અને સ્તુતિથી સન્માનિત થયો.

માથુરૈરુપસઙ્ગમ્ય વિજ્વરૈર્મુદિતાત્મભિઃ। ઉપગીયમાનવિજયઃ સૂતમાગધબન્દિભિઃ

મથુરાના લોકોએ, દુ:ખમુક્ત અને આનંદિત હૃદયથી, તેમની નજીક જઈને, રથચાલકો, ગાયક અને ભાટો દ્વારા વિજયગાન સાંભળ્યો.

શઙ્ખદુન્દુભયો નેદુર્ભેરીતૂર્યાણ્યનેકશઃ। વીણાવેણુમૃદઙ્ગાનિ પુરં પ્રવિશતિ પ્રભૌ

શંખ અને દુન્દુભીઓ ગુંજી ઉઠી, અનેક ભેરી અને તૂરી વગાડવામાં આવી, જ્યારે પ્રભુ વીણા, વાંસળી અને મૃદંગ સાથે શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

સિક્તમાર્ગાં હૃષ્ટજનાં પતાકાભિરભ્યલઙ્કૃતામ્। નિર્ઘુષ્ટાં બ્રહ્મઘોષેણ કૌતુકાબદ્ધતોરણામ્

છાંટેલા રસ્તા, આનંદિત જનસમુદાય, ધ્વજોથી શોભાયમાન, વેદઘોષથી ગુંજતા અને શોભાયમાન તોરણોથી સજ્જ એવા હતા.

નિચીયમાનો નારીભિર્માલ્યદધ્યક્ષતાઙ્કુરૈઃ। નિરીક્ષ્યમાણઃ સસ્નેહં પ્રીત્યુત્કલિતલોચનૈઃ

સ્ત્રીઓએ ફૂલોની વેણી, દહીં અને અક્ષતાથી તેમનું સન્માન કર્યું અને પ્રેમભરી ઉત્સુક નજરે તેમને નિહાળ્યા.

આયોધનગતં વિત્તમનન્તં વીરભૂષણમ્। યદુરાજાય તત્સર્વમાહૃતં પ્રાદિશત્પ્રભુઃ

યુદ્ધમાં પ્રાપ્ત થયેલું, અનંત અને વીરભૂષણોથી શોભિત ધન, ભગવાને યદુરાજને લાવી અર્પણ કર્યું.

એવં સપ્તદશકૃત્વસ્તાવત્યક્ષૌહિણીબલઃ। યુયુધે માગધો રાજા યદુભિઃ કૃષ્ણપાલિતૈઃ

આ રીતે, સત્તર વખત મહાન સેના સાથે મગધના રાજાએ કૃષ્ણ દ્વારા રક્ષિત યદુઓ સાથે યુદ્ધ કર્યું.

અક્ષિણ્વંસ્તદ્બલં સર્વં વૃષ્ણયઃ કૃષ્ણતેજસા। હતેષુ સ્વેષ્વનીકેષુ ત્યક્તોઽગાદરિભિર્નૃપઃ

વૃષ્ણિઓએ કૃષ્ણની તેજથી તેની આખી સેના નાશ પામી; પોતાની સેના નાશ પામતાં, રાજાને મિત્રોએ છોડીને દુર જવું પડ્યું.

અષ્ટાદશમ સઙ્ગ્રામ આગામિનિ તદન્તરા। નારદપ્રેષિતો વીરો યવનઃ પ્રત્યદૃશ્યત

અઢારમું યુદ્ધ આવતાં, એ વચ્ચે નારદ દ્વારા મોકલાયેલો યવન વીર દેખાયો.

રુરોધ મથુરામેત્ય તિસૃભિર્મ્લેચ્છકોટિભિઃ। નૃલોકે ચાપ્રતિદ્વન્દ્વો વૃષ્ણીન્શ્રુત્વાત્મસમ્મિતાન્

એ વિદેશીએ ત્રણ કરોડ મ્લેચ્છ સૈનિકો સાથે મથુરાને ઘેરી લીધી; મનુષ્યલોકમાં તે અપ્રતિમ હતો, વૃષ્ણિઓ વિશે સાંભળી પોતાને સમાન માનતો હતો.

તં દૃષ્ટ્વાચિન્તયત્કૃષ્ણઃ સઙ્કર્ષણ સહાયવાન્। અહો યદૂનાં વૃજિનં પ્રાપ્તં હ્યુભયતો મહત્

તેને જોઈને, સંકર્ષણ સાથે કૃષ્ણએ વિચાર્યું: 'અરે! યદુઓ પર બંને તરફથી મોટું સંકટ આવી પડ્યું છે.'

યવનોઽયં નિરુન્ધેઽસ્માનદ્ય તાવન્મહાબલઃ। માગધોઽપ્યદ્ય વા શ્વો વા પરશ્વો વાગમિષ્યતિ

આ યવન આજે અમને ઘેરી રહ્યો છે અને બહુ શક્તિશાળી છે; મગધનો રાજા પણ આજે, કાલે કે પરમદિને આવી પહોંચશે.