શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

નનામ કૃષ્ણં રામં ચ સ તૈરપ્યભિવાદિતઃ । પૂજયામાસ વિધિવત્ કૃતાસનપરિગ્રહાન્

અક્રૂરે કૃષ્ણ અને બલરામને વંદન કર્યું, અને તેઓએ પણ તેને અભિવાદન કર્યું; પછી, તેઓએ આસન ગ્રહણ કર્યા પછી, અક્રૂરે વિધિપૂર્વક તેમની પૂજા કરી.

પાદાવનેજનીરાપો ધારયન્ શિરસા નૃપ । અર્હણેનામ્બરૈર્દિવ્યૈઃ ગન્ધસ્રગ્ ભૂષણોત્તમૈઃ

અક્રૂરે તેમના પગ ધોવા માટેનું પાણી પોતાના માથા પર ધારણ કર્યું, અને તેમને દિવ્ય વસ્ત્રો, સુગંધિત ફૂલોની માળા અને શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી સન્માન આપ્યો.

અર્ચિત્વા શિરસાનમ્ય પાદાવઙ્‌કગતૌ મૃજન્ । પ્રશ્રયાવનતોઽક્રૂરઃ કૃષ્ણરામાવભાષત

પૂજા કરીને, માથું નમાવી, હાથથી તેમના પગ ધોઈ, અક્રૂર વિનમ્રતાથી કૃષ્ણ અને બલરામને બોલ્યા.

દિષ્ટ્યા પાપો હતઃ કંસઃ સાનુગો વામિદં કુલમ્ । ભવદ્ભ્યામુદ્‌ધૃતં કૃચ્છ્રાદ્ દુરન્તાચ્ચ સમેધિતમ્

સૌભાગ્યથી દુષ્ટ કંસ અને તેના સાથીઓનો નાશ થયો છે, અને આ કુળને તમે બંને ભારે દુઃખમાંથી બચાવીને પુનઃ સ્થાપિત કર્યું છે.

યુવાં પ્રધાનપુરુષૌ જગદ્‌ધેતૂ જગન્મયૌ । ભવદ્ભ્યાં ન વિના કિઞ્ચિત્ પરમસ્તિ ન ચાપરમ્

તમે બંને સર્વોચ્ચ પુરુષો છો, જગતના કારણ અને સ્વરૂપ છો; તમારાથી વિના કંઈ ઊંચું કે નીચું નથી.

આત્મસૃષ્ટમિદં વિશ્વં અન્વાવિશ્ય સ્વશક્તિભિઃ । ઈયતે બહુધા બ્રહ્મન્ શ્રુતપ્રત્યક્ષગોચરમ્

આ જગત, જે તમે જ સર્જ્યું છે, તેમાં તમે પોતાની શક્તિથી પ્રવેશો છો અને અનેક રીતે પ્રગટ થાઓ છો, હે બ્રહ્મન, જે શ્રવણ અને અનુભવથી જાણાય છે.

( મિશ્ર ) યથા હિ ભૂતેષુ ચરાચરેષુ મહ્યાદયો યોનિષુ ભાન્તિ નાના । એવં ભવાન્કેવલ આત્મયોનિષુ આત્માત્મતન્ત્રો બહુધા વિભાતિ

જેમ સર્વ જીવોમાં, ચલ અને અચલમાં, મારા જેવા ગર્ભોમાં અનેક રૂપો દેખાય છે, તેમ, હે પ્રભુ, તમે જ પોતાની જ સૃષ્ટિમાં સ્વતંત્ર રહીને અનેક રીતે પ્રગટ થાઓ છો.

સૃજસ્યથો લુમ્પસિ પાસિ વિશ્વં રજસ્તમઃસત્ત્વગુણૈઃ સ્વશક્તિભિઃ । ન બધ્યસે તદ્ગુણકર્મભિર્વા જ્ઞાનાત્મનસ્તે ક્વ ચ બન્ધહેતુઃ

તમે પોતાની જ રજ, તમસ અને સત્ત્વ ગુણથી જગતની રચના, સંહાર અને રક્ષા કરો છો; પણ એ ગુણો કે કર્મોથી તમે બંધાતા નથી, કેમ કે તમે જ્ઞાનરૂપ આત્મા છો—તમારે માટે બંધનનું કોઈ કારણ નથી.

દેહાદ્યુપાધેરનિરૂપિતત્વાદ્ ભવો ન સાક્ષાન્ન ભિદાત્મનઃ સ્યાત્ । અતો ન બન્ધસ્તવ નૈવ મોક્ષઃ સ્યાતાં નિકામસ્ત્વયિ નોઽવિવેકઃ

તમારી સત્તા દેહ કે અન્ય ઉપાધિથી નિર્ધારિત નથી, તેથી તમે સીધા ભેદથી પર છો; એટલે તમારે માટે બંધન કે મોક્ષ નથી—અમને તમારામાં કદી અવિવેક ન રહે.

ત્વયોદિતોઽયં જગતો હિતાય યદા યદા વેદપથઃ પુરાણઃ । બાધ્યેત પાષણ્ડપથૈરસદ્‌ભિઃ તદા ભવાન્ સન્સત્ત્વગુણં બિભર્તિ

જ્યારે જ્યારે પ્રાચીન વેદમાર્ગ અસત્ય અને પાખંડી માર્ગોથી અવરોધાય છે, ત્યારે તમે જગતના કલ્યાણ માટે સત્ત્વગુણથી યુક્ત સ્વરૂપે અવતરીને પ્રગટ થાઓ છો.

( વસંતતિલકા ) સ ત્વં પ્રભોઽદ્ય વસુદેવગૃહેઽવતીર્ણઃ સ્વાંશેન ભારમપનેતુમિહાસિ ભૂમેઃ । અક્ષૌહિણીશતવધેન સુરેતરાંશ રાજ્ઞામમુષ્ય ચ કુલસ્ય યશો વિતન્વન્

અત્યારે, હે પ્રભુ, તમે વસુદેવના ઘરમાં અવતરી આવ્યા છો, પૃથ્વીનો ભાર હટાવવા, દુશ્મન રાજાઓની સેના નાશ કરવા અને આ કુળનું યશ ફેલાવવા.

અદ્યેશ નો વસતયઃ ખલુ ભૂરિભાગા યઃ સર્વદેવપિતૃભૂતનૃદેવમૂર્તિઃ । યત્પાદશૌચસલિલં ત્રિજગય્ પુનાતિ સ ત્વં જગદ્ગુરુરધોક્ષજ યાઃ પ્રવિષ્ટઃ

આજે, હે પ્રભુ, અમારા ઘરો સાચે ધન્ય થયા, કેમ કે તમે સર્વ દેવ, પિતૃ, ભૂત અને મનુષ્ય સ્વરૂપ છો, જેમના પગ ધોવાના જળથી ત્રણેય લોક પવિત્ર થાય છે, એવા જગતગુરુ અધોક્ષજ, તમે અહીં પધાર્યા છો.

કઃ પણ્ડિતસ્ત્વદપરં શરણં સમીયાદ્ ભક્તપ્રિયાદૃતગિરઃ સુહૃદઃ કૃતજ્ઞાત્ । સર્વાન્ દદાતિ સુહૃદો ભજતોઽભિકામાન્ આત્માનમપ્યુપચયાપચયૌ ન યસ્ય

કયો વિદ્વાન તમારી સિવાય બીજું આશ્રય લે? તમે ભક્તપ્રિય, સત્યવચન, સર્વના મિત્ર અને કૃતજ્ઞ છો; ભક્તોને સર્વ ઇચ્છિત ફળ આપો છો, અને તમને માટે લાભ કે નુકસાનનું કોઈ અર્થ નથી.

દિષ્ટ્યા જનાર્દન ભવાનિહ નઃ પ્રતીતો યોગેશ્વરૈરપિ દુરાપગતિઃ સુરેશૈઃ । છિન્ધ્યાશુ નઃ સુતકલત્રધનાપ્તગેહ દેહાદિમોહરશનાં ભવદીયમાયામ્

સૌભાગ્યથી, હે જનાર્દન, તમે અહીં અમને દર્શન આપ્યા, જ્યારે યોગેશ્વરો અને દેવતાઓને પણ તમને મેળવવું અઘરું છે; કૃપા કરીને અમારું સંતાન, પત્ની, ધન, સગાં, ઘર, દેહ વગેરેમાં જે મોહ છે, એ તમારી માયાની દોરી છે, તેને ઝડપથી કાપી નાખો.

( અનુષ્ટુપ્ ) ઇત્યર્ચિતઃ સંસ્તુતશ્ચ ભક્તેન ભગવાન્હરિઃ । અક્રૂરં સસ્મિતં પ્રાહ ગીર્ભિઃ સમ્મોહયન્નિવ

ભક્તિપૂર્વક પૂજ્યા અને સ્તુતિ થયેલા ભગવાન હરિએ, અક્રૂરને સ્મિતભરી વાણીથી બોલ્યા, એમ જાણે તેમના શબ્દોથી અક્રૂર મોહિત થઈ જાય.

શ્રીભગવાનુવાચ । ત્વં નો ગુરુઃ પિતૃવ્યશ્ચ શ્લાઘ્યો બન્ધુશ્ચ નિત્યદા । વયં તુ રક્ષ્યાઃ પોષ્યાશ્ચ અનુકમ્પ્યાઃ પ્રજા હિ વઃ

ભગવાને કહ્યું: તમે અમારા ગુરુ, પિતરાઈ કાકા અને હંમેશાં માનનીય સગા છો; અમારે તો તમારી તરફથી રક્ષા, પાલન અને દયા મળવી જોઈએ, કેમ કે અમે તો તમારા આધારિત છીએ.

ભવદ્વિધા મહાભાગા નિષેવ્યા અર્હસત્તમાઃ । શ્રેયસ્કામૈર્નૃભિર્નિત્યં દેવાઃ સ્વાર્થા ન સાધવઃ

તમારા જેવા મહાન અને શ્રેષ્ઠ લોકોની સેવા હંમેશાં પોતાના કલ્યાણ ઇચ્છનારોએ કરવી જોઈએ; દેવતાઓ તો પોતાનાં હિત માટે જ કરે છે, પણ સારા લોકો એવા નથી.

ન હ્યમ્મયાનિ તીર્થાનિ ન દેવા મૃચ્છિલામયાઃ । તે પુનન્ત્યુરુકાલેન દર્શનાદેવ સાધવઃ

તીર્થો માત્ર પાણીથી પવિત્ર થતાં નથી અને દેવતાઓ પણ માટી-પથ્થરની મૂર્તિમાં જ નથી; સારા માણસોનું દર્શન જ ક્ષણમાં પવિત્ર કરી દે છે.

સ ભવાન્સુહૃદાં વૈ નઃ શ્રેયાન્ શ્રેયશ્ચિકીર્ષયા । જિજ્ઞાસાર્થં પાણ્ડવાનાં ગચ્છસ્વ ત્વં ગજાહ્વયમ્

તમે અમારા સારા ઇચ્છક છો અને અમારા હિત માટે શ્રેષ્ઠ છો; એટલે પાંડવોની ખબર લેવા માટે હવે હસ્તિનાપુર જાઓ.

પિતર્યુપરતે બાલાઃ સહ માત્રા સુદુઃખિતાઃ । આનીતાઃ સ્વપુરં રાજ્ઞા વસન્ત ઇતિ શુશ્રુમ

અમે સાંભળ્યું છે કે પિતાના અવસાન પછી, બાળકો અને તેમની માતા રાજાએ પોતાના શહેરમાં લાવીને રાખ્યા છે અને તેઓ ખૂબ દુ:ખી છે.

તેષુ રાજામ્બિકાપુત્રો ભ્રાતૃપુત્રેષુ દીનધીઃ । સમો ન વર્તતે નૂનં દુષ્પુત્રવશગોઽન્ધદૃક્

એમાં અંબિકા પુત્ર રાજા પોતાના ભાઈના પુત્રો પ્રત્યે સમાન વર્તન કરતા નથી; ખરેખર, પોતાના દુષ્ટ પુત્રના વશમાં રહીને તેમની દૃષ્ટિ અંધ બની ગઈ છે.

ગચ્છ જાનીહિ તદ્‌વૃત્તં અધુના સાધ્વસાધુ વા । વિજ્ઞાય તદ્ વિધાસ્યામો યથા શં સુહૃદાં ભવેત્

તમે જાઓ અને હવે તેમનું વર્તમાન હાલત સારી છે કે ખરાબ, એ જાણો; પછી સમજ્યા પછી અમે એવું કરશું કે અમારા મિત્રોને કલ્યાણ મળે.

ઇત્યક્રૂરં સમાદિશ્ય ભગવાન્ હરિરીશ્વરઃ । સઙ્‌કર્ષણોદ્ધવાભ્યાં વૈ તતઃ સ્વભવનં યયૌ

આ રીતે અક્રૂરને આજ્ઞા આપીને ભગવાન હરિ સંકર્ષણ અને ઉદ્ધવ સાથે પોતાના ઘેર ગયા.

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે પૂર્વાર્ધે અષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ ભાગનો અડતાલીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.

અક્રૂરસ્ય હસ્તિનાપુરે ગમનં; કુન્ત્યાઃ કરુણોદ્‌ગારઃ; અક્રૂરધૃતરાષ્ટ સંવાદઃ; અક્રૂરસ્ય પુનર્યદુપૂર્યામાગમનંચ - શ્રીશુક ઉવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) સ ગત્વા હાસ્તિનપુરં પૌરવેન્દ્રયશોઽઙ્‌કિતમ્ । દદર્શ તત્રામ્બિકેયં સભીષ્મં વિદુરં પૃથામ્

શુકદેવજી બોલ્યા: અક્રૂર હસ્તિનાપુર પહોંચ્યા, જે પૌરવ વંશના રાજાઓમાં પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાં તેમણે અંબિકા પુત્ર, ભીષ્મ, વિદુર અને પૃથાને જોયા.

સહપુત્રં ચ બાહ્લીકં ભારદ્વાજં સગૌતમમ્ । કર્ણં સુયોધનં દ્રૌણિં પાણ્ડવાન્સુહૃદોઽપરાન્

તેમણે બાહ્લિક અને તેનો પુત્ર, ભારદ્વાજ અને ગૌતમ, કર્ણ, દુર્યોધન, અશ્વત્થામા, પાંડવો અને અન્ય મિત્રો પણ જોયા.

યથાવદ્ ઉપસઙ્‌ગમ્ય બન્ધુભિર્ગાન્દિનીસુતઃ । સમ્પૃષ્ટસ્તૈઃ સુહૃદ્વાર્તાં સ્વયં ચાપૃચ્છદવ્યયમ્

ગાંદિનીપુત્રે યોગ્ય રીતે દરેક સગાને મળ્યા, તેઓએ મિત્રોની ખબર પૂછીને અક્રૂર પણ સૌની સુખ-શાંતિ પૂછ્યા.

ઉવાસ કતિચિન્માસાન્ રાજ્ઞો વૃત્તવિવિત્સયા । દુષ્પ્રજસ્યાલ્પસારસ્ય ખલચ્છન્દાનુવર્તિનઃ

તેમણે થોડા મહિના ત્યાં વિતાવ્યા, રાજાની વૃત્તિ જાણવા માટે, જે દુર્વિવેકી, નિરસ અને દુષ્ટોની ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલતો હતો.

તેજ ઓજો બલં વીર્યં પ્રશ્રયાદીંશ્ચ સદ્ગુણાન્ । પ્રજાનુરાગં પાર્થેષુ ન સહદ્‌ભિશ્ચિકીર્ષિતમ્

તેમણે જોયું કે રાજા પૃથાપુત્રોમાં તેજ, બળ, પરાક્રમ, વિનમ્રતા અને અન્ય સારા ગુણો કે પ્રજાનો પ્રેમ જોવા ઇચ્છતો નહોતો.