શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

વિપ્રલબ્ધો મહિષ્યૈવં સર્વપ્રકૃતિવઞ્ચિતઃ । નેચ્છન્ અનુકરોત્યજ્ઞઃ ક્લૈબ્યાત્ ક્રીડામૃગો યથા

આ રીતે પત્ની અને એની દરેક રીતથી છેતરાઈને, ઇચ્છા ન હોવા છતાં, એ અજ્ઞાની પુરુષ કમજોરતાથી એનું અનુસરણ કરે છે, જાણે રમકડું હોય તેમ.

શ્રીકૃષ્ણસ્ય અલૌકિકં પ્રભાવં દૃષ્ટ્વા ચકિતાન્ ગોપાન પ્રતિ નન્દસ્ય ગર્ગોક્તિકથનમ્ શ્રીશુક ઉવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) એવંવિધાનિ કર્માણિ ગોપાઃ કૃષ્ણસ્ય વીક્ષ્ય તે । અતદ્વીર્યવિદઃ પ્રોચુઃ સમભ્યેત્ય સુવિસ્મિતાઃ

શ્રીશુકદેવ કહે છે: શ્રીકૃષ્ણના એવા અદભૂત પરાક્રમ જોઈને, ગોપો એના સાચા શક્તિથી અજાણ અને આશ્ચર્યચકિત થઈને, ગર્ગમુનિના શબ્દોને યાદ કરી, નંદબાબા પાસે ગયા અને એમણે વાત કરી.

બાલકસ્ય યદેતાનિ કર્માણિ અતિ અદ્ભુતાનિ વૈ । કથમર્હત્યસૌ જન્મ ગ્રામ્યેષ્વાત્મજુગુપ્સિતમ્

એમણે કહ્યું: આ બાળકના કાર્યો ખરેખર અદભૂત છે; આવા ગામડામાં, જ્યાં સંતાનોને સામાન્ય રીતે નાપસંદ કરવામાં આવે છે, ત્યાં એનો જન્મ કેવી રીતે થયો હશે?

યઃ સપ્તહાયનો બાલઃ કરેણૈકેન લીલયા । કથં બિભ્રદ્ ગિરિવરં પુષ્કરં ગજરાડિવ

આ સાત દિવસનો નાનો બાળક, એક હાથથી રમતાં રમતાં કેવી રીતે મોટો પર્વત ઉંચે રાખી શકે? એ તો એવું છે, જેમ હાથીનો રાજા સરળતાથી કમળ ઉંચકે.

તોકેનામીલિતાક્ષેણ પૂતનાયા મહૌજસઃ । પીતઃ સ્તનઃ સહ પ્રાણૈઃ કાલેનેવ વયસ્તનોઃ

નાનપણમાં અડધા ઊંઘેલા ને અડધા ખુલ્લા નેત્રો સાથે, એ કૃષ્ણે પૂતનાના દુધ સાથે એની જિંદગી પણ પી લીધી, જેમ સમય બધાનું આયુષ્ય લઈ જાય છે.

હિન્વતોઽધઃ શયાનસ્ય માસ્યસ્ય ચરણાવુદક્ । અનોઽપતદ્ વિપર્યસ્તં રુદતઃ પ્રપદાહતમ્

નાનું બાળક નીચે પડેલું હતું, રડતું અને પગથી લાત મારતાં, એની લાતથી રથનું ચક્ર ઉંધું પડી ગયું.

એકહાયન આસીનો હ્રિયમાણો વિહાયસા । દૈત્યેન યસ્તૃણાવર્ત મહન્ કણ્ઠગ્રહાતુરમ્

એક વર્ષના બાળક તરીકે બેઠેલા કૃષ્ણને, દૈત્ય તૃણાવર્ત એના ગળે પકડીને આકાશમાં લઈ ગયો, પણ એ કૃષ્ણે એ મોટું દુઃખ સહન કરી લીધું.

ક્વચિદ્ હૈયઙ્‌ગવસ્તૈન્યે માત્રા બદ્ધ ઉલૂખલે । ગચ્છન્ અર્જુનયોર્મધ્યે બાહુભ્યાં તાવપાતયત્

ક્યારેક, માએ મકખણ ચોરીના દંડ તરીકે કૃષ્ણને ઓખળે બાંધ્યો હતો. એ વખતે એ બે અર્જુન વૃક્ષો વચ્ચે ગયો અને પોતાના હાથથી બંને વૃક્ષો પાડી દીધા.

વને સઞ્ચારયન્ વત્સાન્ સરામો બાલકૈર્વૃતઃ । હન્તુકામં બકં દોર્ભ્યાં મુખતોઽરિમપાટયત્

વનમાં, વાછરડાં ચરાવતાં અને બીજા બાળકો સાથે રમતાં, બકાસુરે એને મારવાનો ઈરાદો કર્યો, પણ કૃષ્ણે પોતાના હાથથી બકાસુરનું મોઢું ફાડી નાખ્યું.

વત્સેષુ વત્સરૂપેણ પ્રવિશન્તં જિઘાંસયા । હત્વા ન્યપાતયત્તેન કપિત્થાનિ ચ લીલયા

જ્યારે દૈત્ય વાછરડાનું રૂપ લઈને વાછરડાંમાં ઘૂસ્યો અને કૃષ્ણને મારવા આવ્યો, ત્યારે કૃષ્ણે એને મારી નાખ્યો અને રમતાં રમતાં કપિથ ફળ પણ પાડી દીધાં.

હત્વા રાસભદૈતેયં તદ્બન્ધૂંશ્ચ બલાન્વિતઃ । ચક્રે તાલવનં ક્ષેમં પરિપક્વ ફલાન્વિતમ્

કૃષ્ણે ગધેડા રૂપ દૈત્ય અને એના શક્તિશાળી સાથીઓને મારી નાખ્યા અને તાળવનને સુરક્ષિત અને પક્વ ફળોથી ભરપૂર કરી દીધું.

પ્રલમ્બં ઘાતયિત્વોગ્રં બલેન બલશાલિના । અમોચયદ્ વ્રજપશૂન્ ગોપાંશ્ચારણ્યવહ્નિતઃ

કૃષ્ણે પોતાની તાકાતથી ભયાનક પ્રલંબ દૈત્યને મારી નાખ્યો અને વનાગ્નિમાંથી ગાયો અને ગોપોને બચાવ્યા.

આશીવિષતમાહીન્દ્રં દમિત્વા વિમદં હ્રદાત્ । પ્રસહ્યોદ્વાસ્ય યમુનાં ચક્રેઽસૌ નિર્વિષોદકામ્

કૃષ્ણે મહા સાપ રાજાને, જે ઘમંડથી ભરેલો હતો, વશ કરી, એને તળાવમાંથી કાઢી નાખ્યો અને યમુના નદીનું પાણી ઝેરમુક્ત કરી દીધું.

દુસ્ત્યજશ્ચાનુરાગોઽસ્મિન્ સર્વેષાં નો વ્રજૌકસામ્ । નન્દ તે તનયેઽસ્માસુ તસ્યાપ્યૌત્પત્તિકઃ કથમ્

વ્રજના બધા લોકોમાં કૃષ્ણ માટે એવો પ્રેમ છે કે જે છોડવો મુશ્કેલ છે. નંદા, તમારા પુત્ર માટે આપણામાં આવો સહજ પ્રેમ કેમ જન્મ્યો?

ક્વ સપ્તહાયનો બાલઃ ક્વ મહાદ્રિવિધારણમ્ । તતો નો જાયતે શઙ્‌કા વ્રજનાથ તવાત્મજે

સાત દિવસના બાળક અને મોટો પર્વત ઉંચકવાનો કૃત્ય—આ બંને ક્યાં મળે? એથી, વ્રજના સ્વામી, તમારા પુત્ર વિશે અમને શંકા થાય છે.

શ્રીનન્દ ઉવાચ - શ્રૂયતાં મે વચો ગોપા વ્યેતુ શઙ્‌કા ચ વોઽર્ભકે । એનં કુમારમુદ્દિશ્ય ગર્ગો મે યદુવાચ હ

શ્રી નંદે કહ્યું: ગોપો, મારા વચન સાંભળો અને બાળક વિષે તમારી શંકા દૂર થવા દો. આ બાળક વિશે યદુ વંશના ગર્ગ ઋષિએ મને કહ્યું છે.

વર્ણાસ્ત્રયઃ કિલાસ્યાસન્ ગૃહ્ણતોઽનુયુગં તનૂઃ । શુક્લો રક્તસ્તથા પીત ઇદાનીં કૃષ્ણતાં ગતઃ

આPreviously, this illustrious one was born as the son of Vasudeva; now, he is your son. The wise call him Vāsudeva. બાળકે દરેક યુગમાં અલગ-અલગ રંગ ધારણ કર્યા છે—ક્યારેક સફેદ, ક્યારેક લાલ, ક્યારેક પીળો; હવે એ કાળો રંગ ધારણ કર્યો છે.

પ્રાગયં વસુદેવસ્ય ક્વચિત્ જાતઃ તવાત્મજઃ । વાસુદેવ ઇતિ શ્રીમાન્ અભિજ્ઞાઃ સમ્પ્રચક્ષતે

પહેલાં એ વસુદેવના પુત્ર તરીકે જન્મ્યો હતો; હવે એ તમારો પુત્ર છે. જ્ઞાની લોકો એને વાસુદેવ કહે છે.

બહૂનિ સન્તિ નામાનિ રૂપાણિ ચ સુતસ્ય તે । ગુણ કર્માનુરૂપાણિ તાન્યહં વેદ નો જનાઃ

તમારા પુત્રના ઘણા નામો અને રૂપો છે, જે એના ગુણ અને કાર્યો અનુસાર છે. એ બધું હું જાણું છું, પણ સામાન્ય લોકો જાણતા નથી.

એષ વઃ શ્રેય આધાસ્યદ્ ગોપગોકુલનન્દનઃ । અનેન સર્વદુર્ગાણિ યૂયમઞ્જસ્તરિષ્યથ

આ ગોપ અને ગોકુલના આનંદદાતા તમને સર્વેને કલ્યાણ આપશે; એના કારણે તમે બધા મુશ્કેલીઓ સહેલાઈથી પાર કરી શકશો.

પુરાનેન વ્રજપતે સાધવો દસ્યુપીડિતાઃ । અરાજકે રક્ષ્યમાણા જિગ્યુર્દસ્યૂન્સમેધિતાઃ

વ્રજપતિ, પ્રાચીન સમયમાં જ્યારે રાજા નહોતો અને સાધુઓ દસ્યુઓથી પીડાતા હતા, ત્યારે એ કૃષ્ણે એમને રક્ષા કરી અને બધા મળીને દસ્યુઓને હરાવ્યા.

ય એતસ્મિન્ મહાભાગાઃ પ્રીતિં કુર્વન્તિ માનવાઃ । નારયોઽભિભવન્ત્યેતાન્ વિષ્ણુપક્ષાનિવાસુરાઃ

જે મનુષ્યોને આમાં પ્રેમ થાય છે, એવા ભાગ્યશાળી લોકો પર દુઃખો ક્યારેય હાવી થતું નથી; જેમ કે, વિષ્ણુના આશ્રયમાં રહેનારા પર અસુરો કદી જીત મેળવી શકતા નથી.

તસ્માન્ નન્દ કુમારોઽયં નારાયણસમો ગુણૈઃ । શ્રિયા કીર્ત્યાનુભાવેન તત્કર્મસુ ન વિસ્મયઃ

આથી, નંદજીનો આ દીકરો ગુણોમાં, વૈભવમાં, કીર્તિમાં અને પ્રભાવમાં નારાયણ જેવો છે; એટલે એના કાર્યોમાં કોઈને આશ્ચર્ય થવું જ નહીં.

ઇત્યદ્ધા માં સમાદિશ્ય ગર્ગે ચ સ્વગૃહં ગતે । મન્યે નારાયણસ્યાંશં કૃષ્ણં અક્લિષ્ટકારિણમ્

આ રીતે ગર્ગજીએ મને સ્પષ્ટ રીતે કહેલું અને પછી પોતાનાં ઘરે ગયા, ત્યારે હું કૃષ્ણને, જે સહેલાઈથી બધું કરી લે છે, નારાયણનો અંશ માનું છું.

ઇતિ નન્દવચઃ શ્રુત્વા ગર્ગગીતં વ્રજૌકસઃ । દૃષ્ટશ્રુતાનુભાવાસ્તે કૃષ્ણસ્યામિતતેજસઃ । મુદિતા નન્દમાનર્ચુઃ કૃષ્ણં ચ ગતવિસ્મયાઃ

નંદજીના વચનો અને ગર્ગજીએ ગાયેલું ગીત સાંભળી, અને કૃષ્ણના અપરિમિત તેજને જોઈ અને સાંભળી, વ્રજવાસીઓ આનંદથી નંદજી અને કૃષ્ણની પૂજા કરવા લાગ્યા, અને હવે તેમને કોઈ આશ્ચર્ય રહ્યું નહોતું.

( શાર્દૂલવિક્રીડિત ) દેવે વર્ષતિ યજ્ઞવિપ્લવરુષા વજ્રાસ્મવર્ષાનિલૈઃ । સીદત્પાલપશુસ્ત્રિ આત્મશરણં દૃષ્ટ્વાનુકમ્પ્યુત્સ્મયન્ । ઉત્પાટ્યૈકકરેણ શૈલમબલો લીલોચ્છિલીન્ધ્રં યથા । બિભ્રદ્ ગોષ્ઠમપાન્મહેન્દ્રમદભિત્ પ્રીયાન્ન ઇન્દ્રો ગવામ્

જ્યારે ઇન્દ્રદેવ યજ્ઞમાં વિઘ્ન પડતાં ગુસ્સે થઈને ભારે વરસાદ, ગોળા અને પવન વરસાવ્યા, ત્યારે ગોપો અને ગાયો ખૂબ પરેશાન થયા. ત્યારે કૃષ્ણ, જે સૌના આશ્રય છે, દયાભાવથી સ્મિત કરીને, એક હાથથી પર્વત ઉપાડી લીધો, જેમ બાળક રમકડું ઉઠાવે, અને આખા ગોપગામને બચાવ્યું. આમ, ગાયો માટે ગર્વીલા ઇન્દ્રને આનંદ મળ્યો નહીં.

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે પૂર્વાર્ધે ષડ્‌વિંશોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ ભાગના છવીસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.

સન્તોઽનપેક્ષા મચ્ચિત્તાઃ પ્રશાન્તાઃ સમદર્શિનઃ । નિર્મમા નિરહઙ્કારા નિર્દ્વન્દ્વા નિષ્પરિગ્રહાઃ

સંતો કોઈની અપેક્ષા રાખતા નથી, મનથી મારા પર સ્થિર છે, શાંત છે, સર્વેમાં સમાન દૃષ્ટિ રાખે છે, પોતાપણું અને અહંકાર છોડ્યા છે, સુખ-દુઃખના ભેદથી ઉપર છે અને કોઈ લાલચ નથી.

તેષુ નિત્યં મહાભાગ મહાભાગેષુ મત્કથાઃ । સમ્ભવન્તિ હિતા નૃણાં જુષતાં પ્રપુનન્ત્યઘમ્

હે મહાભાગ્યશાળી, એવા મહાન સંતોમાં મારી કથાઓ હંમેશા થાય છે; જે લોકો પ્રેમથી એને સાંભળે છે, એના પાપ દૂર થાય છે.