શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મદ્ભયાદ્ વાતિ વાતોઽયં સૂર્યસ્તપતિ મદ્ભયાત્ । વર્ષતીન્દ્રો દહત્યગ્નિઃ મૃત્યુશ્ચરતિ મદ્ભયાત્

મારા ભયથી પવન ફૂંકાય છે, સૂર્ય તેજ આપે છે, ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે છે, અગ્નિ દહન કરે છે અને મૃત્યુ પણ મારા ભયથી ફરતો રહે છે.

જ્ઞાનવૈરાગ્યયુક્તેન ભક્તિયોગેન યોગિનઃ । ક્ષેમાય પાદમૂલં મે પ્રવિશન્તિ અકુતોભયમ્

જેઓ જ્ઞાન અને વૈરાગ્યથી યુક્ત છે, તે યોગીઓ ભક્તિયોગ દ્વારા મારા નિર્ભય ચરણોમાં પ્રવેશી કલ્યાણ પામે છે.

એતાવાન્ એવ લોકેઽસ્મિન્ પુંસાં નિઃશ્રેયસોદયઃ । તીવ્રેણ ભક્તિયોગેન મનો મય્યર્પિતં સ્થિરમ્

આ જ જગતમાં મનુષ્ય માટે સર્વોત્તમ કલ્યાણ એ છે કે, તીવ્ર ભક્તિથી મનને મારે સ્થિર રાખવું.

સપ્તોપરિ કૃતા દ્વારઃ પુરસ્તસ્યાસ્તુ દ્વે અધઃ । પૃથગ્ વિષયગત્યર્થં તસ્યાં યઃ કશ્ચનેશ્વરઃ

સાત દ્વાર ઉપર, બે આગળ અને બે નીચે છે; દરેક ઇન્દ્રિયોના પ્રવેશ માટે છે, અને તેમાં એક સ્વામી વસે છે, હે રાજા.

પઞ્ચ દ્વારસ્તુ પૌરસ્ત્યા દક્ષિણૈકા તથોત્તરા । પશ્ચિમે દ્વે અમૂષાં તે નામાનિ નૃપ વર્ણયે

આમાંથી, પાંચ દ્વાર પૂર્વ તરફ, એક દક્ષિણ તરફ, એક ઉત્તર તરફ અને બે પશ્ચિમ તરફ છે; હવે હું તેમના નામો કહું છું, હે રાજા.

ખદ્યોતાઽઽવિર્મુખી ચ પ્રાગ્ દ્વારાવેકત્ર નિર્મિતે । વિભ્રાજિતં જનપદં યાતિ તાભ્યાં દ્યુમત્સખઃ

પૂર્વ દિશામાં એકસાથે બે દરવાજા બનાવવામાં આવ્યા હતા, જે જ્યોત્સ્ના જેવી ઝગમગતી હતી; એમાંથી દ્યુમત્સખ આખા પ્રદેશને પ્રકાશિત કરતા પસાર થાય છે.

નલિની નાલિની ચ પ્રાગ્ દ્વારૌ એકત્ર નિર્મિતે । અવધૂતસખસ્તાભ્યાં વિષયં યાતિ સૌરભમ્

પૂર્વ બાજુએ નલિની અને નાલિની નામના બે દરવાજા એકસાથે બનાવાયા હતા; એમાંથી અવધૂતસખ સુગંધિત પ્રદેશમાં પ્રવેશે છે.

મુખ્યા નામ પુરસ્તાદ્ દ્વાઃ તયાઽઽપણબહૂદનૌ । વિષયૌ યાતિ પુરરાડ્ રસજ્ઞવિપણાન્વિતઃ

આગળ મુખ્યા નામનું દરવાજું છે, જ્યાં અનેક દુકાનો અને ખાવાની નાવો છે; એમાંથી શહેરનો રાજા સ્વાદ જાણનારા વેપારીઓ સાથે અંદર જાય છે.

પિતૃહૂર્નૃપ પુર્યા દ્વાઃ દક્ષિણેન પુરઞ્જનઃ । રાષ્ટ્રં દક્ષિણપઞ્ચાલં યાતિ શ્રુતધરાન્વિતઃ

રાજા, દક્ષિણ બાજુએ પિતૃહૂ નામના દરવાજાથી પુરંજન દક્ષિણ પંચાલ પ્રદેશમાં જાય છે, અને એ સાથે જ્ઞાન ધરાવનારા લોકો હોય છે.

દેવહૂર્નામ પુર્યા દ્વા ઉત્તરેણ પુરઞ્જનઃ । રાષ્ટ્રં ઉત્તરપઞ્ચાલં યાતિ શ્રુતધરાન્વિતઃ

ઉત્તર બાજુએ દેવહૂ નામના દરવાજાથી પુરંજન ઉત્તર પંચાલ પ્રદેશમાં જાય છે, અને એ સાથે જ્ઞાન ધરાવનારા લોકો હોય છે.

આસુરી નામ પશ્ચાદ્ દ્વાઃ તયા યાતિ પુરઞ્જનઃ । ગ્રામકં નામ વિષયં દુર્મદેન સમન્વિતઃ

પશ્ચિમ બાજુએ આસુરી નામના દરવાજાથી પુરંજન ગ્રામક નામના પ્રદેશમાં જાય છે, અને એ arrogance સાથે હોય છે.

નિર્‌ઋતિર્નામ પશ્ચાદ્ દ્વાઃ તયા યાતિ પુરઞ્જનઃ । વૈશસં નામ વિષયં લુબ્ધકેન સમન્વિતઃ

પશ્ચિમ બાજુએ નિરૃતિ નામના દરવાજાથી પુરંજન વૈશસ નામના પ્રદેશમાં જાય છે, અને એ લોભ સાથે હોય છે.

અન્ધાવમીષાં પૌરાણાં નિર્વાક્ પેશસ્કૃતાવુભૌ । અક્ષણ્વતામધિપતિઃ તાભ્યાં યાતિ કરોતિ ચ

અંધ અને અવમીષા નામના શહેરના બે દરવાજા શાંત અને કુશળ છે; તેમની માલિકી ધરાવનાર, જે જોઈ શકે છે, એમાંથી પસાર થાય છે અને કાર્ય કરે છે.

સ યર્હ્યન્તઃપુરગતો વિષૂચીનસમન્વિતઃ । મોહં પ્રસાદં હર્ષં વા યાતિ જાયાત્મજોદ્ભવમ્

જ્યારે એ અંદરના મહેલમાં જાય છે અને વિષૂચી સાથે હોય છે, ત્યારે પત્ની અને સંતાનથી ઉપજતા મોહ, આનંદ કે પ્રસન્નતા અનુભવે છે.

એવં કર્મસુ સંસક્તઃ કામાત્મા વઞ્ચિતોઽબુધઃ । મહિષી યદ્ યદ્ ઈહેત તત્તદ્ એવાન્વવર્તત

આ રીતે કર્મોમાં ફસાઈને, ઇચ્છાઓથી ભરપૂર અને મૂર્ખ બની, જે પણ તેની રાણી ઈચ્છે છે, એ જ એ અનુસરે છે.

ક્વચિત્પિબન્ત્યાં પિબતિ મદિરાં મદવિહ્વલઃ । અશ્નન્ત્યાં ક્વચિદશ્નાતિ જક્ષત્યાં સહ જક્ષિતિ

ક્યારેક, જ્યારે પત્ની પીવે છે ત્યારે એ પણ મદિરા પીવે છે અને મસ્ત થઈ જાય છે; જ્યારે એ ખાય છે ત્યારે એ પણ ખાય છે, અને જ્યારે એ આનંદ માણે છે ત્યારે એ પણ એ સાથે આનંદ કરે છે.

ક્વચિદ્ગાયતિ ગાયન્ત્યાં રુદત્યાં રુદતિ ક્વચિત્ । ક્વચિદ્ હસન્ત્યાં હસતિ જલ્પન્ત્યામનુ જલ્પતિ

ક્યારેક, જ્યારે એ ગાય છે ત્યારે એ પણ ગાય છે; જ્યારે એ રડે છે ત્યારે એ પણ રડે છે; ક્યારેક, જ્યારે એ હસે છે ત્યારે એ પણ હસે છે, અને જ્યારે એ બોલે છે ત્યારે એ પણ બોલે છે.

ક્વચિદ્ ધાવતિ ધાવન્ત્યાં તિષ્ઠન્ત્યામનુ તિષ્ઠતિ । અનુ શેતે શયાનાયાં અન્વાસ્તે ક્વચિદાસતીમ્

ક્યારેક, જ્યારે એ દોડે છે ત્યારે એ પણ દોડે છે; જ્યારે એ ઊભી રહે છે ત્યારે એ પણ ઊભો રહે છે; જ્યારે એ સુવે છે ત્યારે એ પણ એની બાજુમાં સુવે છે, અને ક્યારેક એ સાથે બેસે છે.

ક્વચિત્ શ્રૃણોતિ શ્રૃણ્વન્ત્યાં પશ્યન્ત્યામનુ પશ્યતિ । ક્વચિત્ જિઘ્રતિ જિઘ્રન્ત્યાં સ્પૃશન્ત્યાં સ્પૃશતિ ક્વચિત્

ક્યારેક, જ્યારે એ સાંભળે છે ત્યારે એ પણ સાંભળે છે; જ્યારે એ જુએ છે ત્યારે એ પણ જુએ છે; ક્યારેક, જ્યારે એ સુઘે છે ત્યારે એ પણ સુઘે છે, અને જ્યારે એ સ્પર્શ કરે છે ત્યારે એ પણ સ્પર્શ કરે છે.

ક્વચિચ્ચ શોચતીં જાયાં અનુ શોચતિ દીનવત્ । અનુ હૃષ્યતિ હૃષ્યન્ત્યાં મુદિતામનુ મોદતે

ક્યારેક, જ્યારે પત્ની દુઃખી થાય છે ત્યારે એ પણ દુઃખી થાય છે; અને જ્યારે એ ખુશ થાય છે ત્યારે એ પણ ખુશી અનુભવે છે.

વિપ્રલબ્ધો મહિષ્યૈવં સર્વપ્રકૃતિવઞ્ચિતઃ । નેચ્છન્ અનુકરોત્યજ્ઞઃ ક્લૈબ્યાત્ ક્રીડામૃગો યથા

આ રીતે પત્ની અને એની દરેક રીતથી છેતરાઈને, ઇચ્છા ન હોવા છતાં, એ અજ્ઞાની પુરુષ કમજોરતાથી એનું અનુસરણ કરે છે, જાણે રમકડું હોય તેમ.

શ્રીકૃષ્ણસ્ય અલૌકિકં પ્રભાવં દૃષ્ટ્વા ચકિતાન્ ગોપાન પ્રતિ નન્દસ્ય ગર્ગોક્તિકથનમ્ શ્રીશુક ઉવાચ - ( અનુષ્ટુપ્ ) એવંવિધાનિ કર્માણિ ગોપાઃ કૃષ્ણસ્ય વીક્ષ્ય તે । અતદ્વીર્યવિદઃ પ્રોચુઃ સમભ્યેત્ય સુવિસ્મિતાઃ

શ્રીશુકદેવ કહે છે: શ્રીકૃષ્ણના એવા અદભૂત પરાક્રમ જોઈને, ગોપો એના સાચા શક્તિથી અજાણ અને આશ્ચર્યચકિત થઈને, ગર્ગમુનિના શબ્દોને યાદ કરી, નંદબાબા પાસે ગયા અને એમણે વાત કરી.

બાલકસ્ય યદેતાનિ કર્માણિ અતિ અદ્ભુતાનિ વૈ । કથમર્હત્યસૌ જન્મ ગ્રામ્યેષ્વાત્મજુગુપ્સિતમ્

એમણે કહ્યું: આ બાળકના કાર્યો ખરેખર અદભૂત છે; આવા ગામડામાં, જ્યાં સંતાનોને સામાન્ય રીતે નાપસંદ કરવામાં આવે છે, ત્યાં એનો જન્મ કેવી રીતે થયો હશે?

યઃ સપ્તહાયનો બાલઃ કરેણૈકેન લીલયા । કથં બિભ્રદ્ ગિરિવરં પુષ્કરં ગજરાડિવ

આ સાત દિવસનો નાનો બાળક, એક હાથથી રમતાં રમતાં કેવી રીતે મોટો પર્વત ઉંચે રાખી શકે? એ તો એવું છે, જેમ હાથીનો રાજા સરળતાથી કમળ ઉંચકે.

તોકેનામીલિતાક્ષેણ પૂતનાયા મહૌજસઃ । પીતઃ સ્તનઃ સહ પ્રાણૈઃ કાલેનેવ વયસ્તનોઃ

નાનપણમાં અડધા ઊંઘેલા ને અડધા ખુલ્લા નેત્રો સાથે, એ કૃષ્ણે પૂતનાના દુધ સાથે એની જિંદગી પણ પી લીધી, જેમ સમય બધાનું આયુષ્ય લઈ જાય છે.

હિન્વતોઽધઃ શયાનસ્ય માસ્યસ્ય ચરણાવુદક્ । અનોઽપતદ્ વિપર્યસ્તં રુદતઃ પ્રપદાહતમ્

નાનું બાળક નીચે પડેલું હતું, રડતું અને પગથી લાત મારતાં, એની લાતથી રથનું ચક્ર ઉંધું પડી ગયું.

એકહાયન આસીનો હ્રિયમાણો વિહાયસા । દૈત્યેન યસ્તૃણાવર્ત મહન્ કણ્ઠગ્રહાતુરમ્

એક વર્ષના બાળક તરીકે બેઠેલા કૃષ્ણને, દૈત્ય તૃણાવર્ત એના ગળે પકડીને આકાશમાં લઈ ગયો, પણ એ કૃષ્ણે એ મોટું દુઃખ સહન કરી લીધું.

ક્વચિદ્ હૈયઙ્‌ગવસ્તૈન્યે માત્રા બદ્ધ ઉલૂખલે । ગચ્છન્ અર્જુનયોર્મધ્યે બાહુભ્યાં તાવપાતયત્

ક્યારેક, માએ મકખણ ચોરીના દંડ તરીકે કૃષ્ણને ઓખળે બાંધ્યો હતો. એ વખતે એ બે અર્જુન વૃક્ષો વચ્ચે ગયો અને પોતાના હાથથી બંને વૃક્ષો પાડી દીધા.

વને સઞ્ચારયન્ વત્સાન્ સરામો બાલકૈર્વૃતઃ । હન્તુકામં બકં દોર્ભ્યાં મુખતોઽરિમપાટયત્

વનમાં, વાછરડાં ચરાવતાં અને બીજા બાળકો સાથે રમતાં, બકાસુરે એને મારવાનો ઈરાદો કર્યો, પણ કૃષ્ણે પોતાના હાથથી બકાસુરનું મોઢું ફાડી નાખ્યું.