શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

યદા યાતાસ્તટં તે તુ તદા કોલાહલોઽપ્યભૂત્ । ભૂર્લોકે દેવલોકે ચ બ્રહ્મલોકે તથૈવ ચ

જ્યારે તેઓ કિનારે પહોંચ્યા, ત્યારે ભૂલોકમાં, દેવલોકમાં અને બ્રહ્મલોકમાં પણ મોટો હોબાળો મચાયો.

શ્રીભાગવતપીયૂષ પાનાય રસલમ્પટાઃ । ધાવન્તોઽપ્યાયયુઃ સર્વે પ્રથમં યે ચ વૈષ્ણવાઃ

શ્રીભાગવતના અમૃતને પીવા ઉત્સુક બધા ત્યાં દોડી આવ્યા, અને વૈષ્ણવો સૌ પ્રથમ પહોંચી ગયા.

(વંશસ્થ) ભૃગુર્વસિષ્ઠશ્ચ્યવનશ્ચ ગૌતમો મેધાતિથિર્દેવલદેવરાતૌ । રામસ્તથા ગાધિસુતશ્ચ શાકલો મૃકણ્ડુપુત્રાત્રિજપિપ્પલાદાઃ

ભૃગુ, વસિષ્ઠ, ચ્યવન, ગૌતમ, મેધાતિથિ, દેવલ, દેવરાત, રામ, ગાધિપુત્ર, શાકલ, મૃકંડુપુત્ર, અત્રિ અને પિપ્પલાદ પણ આવ્યા.

(ઇંદ્રવજ્રા) યોગેશ્વરૌ વ્યાસપરાશરૌ ચ છાયાશુકો જાજલિજહ્નુમુખ્યાઃ । સર્વેઽપ્યમી મુનિગણાઃ સહપુત્રશિષ્યાઃ સ્વસ્ત્રીભિરાયયુરતિપ્રણયેન યુક્તાઃ

યોગના મહાનુભાવો, વ્યાસ અને પરાશર, છાયા, શુક, જાજલિ, જહ્નુ અને તેમના મુખ્ય શિષ્યો—આ બધા ઋષિગણ પોતાના પુત્રો, શિષ્યો અને પત્નીઓ સાથે ખૂબ પ્રેમથી આવ્યા.

(અનુષ્ટુપ્) વેદાન્તાનિ ચ વેદાશ્ચ મન્ત્રાસ્તન્ત્રાઃ સમૂર્તયઃ । દશસપ્તપુરાણાનિ ષટ્શાસ્ત્રાણિ તથાઽઽયયુઃ

વેદાંત, વેદ, મંત્રો, તંત્રો, તેમનાં સ્વરૂપો, દસ અને સાત પુરાણો અને છ શાસ્ત્રો પણ ત્યાં આવ્યા.

ગંગાદ્યા સરિતસ્તત્ર પુષ્કરાદિસરાંસિ ચ । ક્ષેત્રાણિ ચ દિશઃ સર્વા દણ્ડકાદિ વનાનિ ચ

ત્યાં ગંગા વગેરે નદીઓ, પુષ્કર વગેરે સરોવર, તીર્થો, બધી દિશાઓ અને દંડકાદિ વનો પણ આવ્યા.

નગાદયો યયુસ્તત્ર દેવગન્ધર્વદાનવાઃ । ગુરુત્વાત્તત્ર નાયાતાન્ ભૃગુઃ સમ્બોધ્ય ચાનયત્

પર્વતો અને અન્ય પણ ત્યાં આવ્યા, દેવો, ગંધર્વો અને દાનવો પણ આવ્યા; પણ તેમની ભારેતા કારણે, ભૃગુએ સમજાવીને તેમને પણ લાવ્યા.

દીક્ષિતા નારદેનાથ દત્તં આસનમુત્તમમ્ । કુમારા વન્દિતાઃ સર્વૈઃ નિષેદુઃ કૃષ્ણતત્પરાઃ

નારદે દીક્ષા આપી અને શ્રેષ્ઠ આસન આપ્યું, ત્યારે બધા દ્વારા વંદિત થયેલા કુમારો કૃષ્ણમાં તલ્લીન થઈને બેઠા.

વૈષ્ણવાશ્ચ વિરક્તાશ્ચ ન્યાસિનો બ્રહ્મચારિણઃ । મુખભાગે સ્થિતાસ્તે ચ તદગ્રે નારદઃ સ્થિતઃ

વૈષ્ણવો, વૈરાગી, સંન્યાસી અને બ્રહ્મચારી સૌ આગળ ઊભા રહ્યા, અને તેમના આગળ નારદ ઊભા રહ્યા.

એકભાગે ઋષિગણાઃ તદ્ અન્યત્ર દિવૌકસઃ । વેદોપનિષદો અન્યત્ર તીર્થાન્ યત્ર સ્ત્રિયોઽન્યતઃ

એક બાજુ ઋષિગણ હતા, બીજે દેવતાઓ, ત્રીજી બાજુ વેદ અને ઉપનિષદો, ચોથી બાજુ તીર્થો અને બીજી બાજુ સ્ત્રીઓ હતી.

જયશબ્દો નમઃશબ્દોઃ શંખશબ્દસ્તથૈવ ચ । ચૂર્ણલાજા પ્રસૂનાનાં નિક્ષેપઃ સુમહાન્ અભૂત્

જયના ઉલ્લાસ, નમનના અવાજ અને શંખના ધ્વનિ સાથે, ભજીયા અને ફૂલોનો મહાન વિસર્જન થયો.

વિમાનાનિ સમારુહ્ય કિયન્તો દેવનાયકાઃ । કલ્પવૃક્ષ પ્રસૂનૈસ્તાન્ સર્વાન્ તત્ર સમાકિરન્

વિમાન પર ચડીને અનેક દેવતાઓના નેતાઓએ કલ્પવૃક્ષના ફૂલો વડે ત્યાં આવેલા સૌ પર પુષ્પવર્ષા કરી.

સૂત ઉવાચ - એવં તેષ્વકચિત્તેષુ શ્રીમદ્‌ભાગવસ્ય ચ । માહાત્મ્યં ઊચિરે સ્પષ્ટં નારદાય મહાત્મને

સૂતજી બોલ્યા: એમ કરીને, એકાગ્ર મનવાળા સૌની વચ્ચે, તેમણે શ્રીમદભાગવતનું મહાત્મ્ય મહાન આત્મા નારદને સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું.

કુમારા ઊચુઃ - અથ તે વર્ણ્યતેઽસ્માભિઃ મહિમા શુકશાસ્ત્રજઃ । યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ મુક્તિઃ કરતલે સ્થિતા

કુમારો બોલ્યા: હવે અમે એ મહિમા વર્ણવીશું, જે શુકમુનિના શાસ્ત્રમાંથી જન્મેલો છે અને જેના માત્ર શ્રવણથી મુક્તિ હાથમાં આવી જાય છે.

સદા સેવ્યા સદા સેવ્યા શ્રીમદ્‌ભાગવતી કથા । યસ્યાઃ શ્રવણમાત્રેણ હરિશ્ચિત્તં સમાશ્રયેત્

શ્રીમદ્ ભાગવતની કથા હંમેશા સાંભળવી અને સેવવી જોઈએ; માત્ર તેના શ્રવણથી જ હરિનું વાસ મનમાં થવા લાગે છે.

ગ્રન્થોઽષ્ટાદશસાહસ્ત્રો દ્વાદશસ્કન્ધસમ્મિતઃ । પરીક્ષિત્ શુકસંવાદઃ શ્રૃણુ ભાગવતં ચ તત્

આ ગ્રંથ અઢાર હજાર શ્લોકો અને બાર સ્કંધોથી બનેલો છે; પારિક્ષિત અને શુકદેવજી વચ્ચે સંવાદ છે—આ ભાગવતને ધ્યાનથી સાંભળ.

તાત સંસારચક્રેઽસ્મિન્ ભ્રમતેઽજ્ઞાનતઃ પુમાન્ । યાવત્ કર્ણગતા નાસ્તિ શુકશાસ્ત્રકથા ક્ષણમ્

પુત્ર, આ સંસારના ચક્રમાં મનુષ્ય અજ્ઞાનથી ભટકતો રહે છે, જેટલાં સમય સુધી—even એક ક્ષણ માટે પણ—શુકદેવજીના શાસ્ત્રની વાત તેના કાન સુધી પહોંચી નથી.

કિં શ્રુતૈબહુભિઃ શાસ્ત્રૈઃ પુરાણૈશ્ચ ભ્રમાવહૈઃ । એકં ભાગવતં શાસ્ત્રં મુક્તિદાનેન ગર્જતિ

ઘણા શાસ્ત્રો અને પુરાણો સાંભળવાથી શું ફાયદો, જો એ માત્ર ભ્રમ જ પેદા કરે? એકમાત્ર ભાગવત શાસ્ત્ર જ મુક્તિ આપનાર તરીકે ગર્જના કરે છે.

કથા ભાગવતસ્યાપિ નિત્યં ભવતિ યદ્‌ગૃહે । તદ્‌ગૃહં તીર્થરૂપં હિ વસતાં પાપનાશનમ્

જે ઘરમાં રોજ ભાગવતની કથા થાય છે, એ ઘર સાચું તીર્થ બની જાય છે અને ત્યાં રહેતાં લોકોના પાપો નાશ પામે છે.

અશ્વમેધસહસ્રાણિ વાજપેયશતાનિ ચ । શુકશાસ્ત્રકથાયાશ્ચ કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

હજારો અશ્વમેઘ યજ્ઞો અને સો વાજપેય યજ્ઞો—even એ બધું પણ—શુકદેવજીના શાસ્ત્રની કથાના સોળમાથી એક ભાગ જેટલું પણ ફળ આપી શકતા નથી.

તાવત્ પાપાનિ દેહેસ્મિન્ નિવસન્તિ તપોધનાઃ । યાવત્ ન શ્રૂયતે સમ્યક્ શ્રીમદ્‌ભાગવતં નરૈઃ

હે તપસ્વીઓ, જેટલાં સમય સુધી મનુષ્યો શ્રીમદ્ ભાગવતને યોગ્ય રીતે સાંભળતા નથી, તેટલાં સમય સુધી પાપો આ શરીરમાં રહે છે.

ન ગંગા ન ગયા કાશી પુષ્કરં ન પ્રયાગકમ્ । શુકશાસ્ત્રકથાયાશ્ચ ફલેન સમતાં નયેત્

ગંગા, ગયા, કાશી, પુષ્કર કે પ્રયાગ—આમાંથી કશું પણ—શુકદેવજીના શાસ્ત્રની કથાના ફળની બરાબરી કરી શકતું નથી.

શ્લોકાર્ધં શ્લોકપાદં વા નિત્યં ભાગવતોદ્‌ભવમ્ । પઠસ્વ સ્વમુખેનૈવ યદીચ્છસિ પરાં ગતિમ્

જો તું પરમ ગતિ ઈચ્છે છે તો રોજ પોતાના મોઢેથી—even અડધો શ્લોક કે ચોથો ભાગ પણ—ભાગવતમાંથી વાંચ.

વેદાદિઃ વેદમાતા ચ પૌરુષં સૂક્તમેવ ચ । ત્રયી ભાગવતં ચૈવ દ્વાદશાક્ષર એવ ચ

વેદ, વેદમાતા, પુરુષસૂક્ત, ત્રણેય વેદ, ભાગવત અને બાર અક્ષરવાળો મંત્ર—

દ્વાદશાત્મા પ્રયાગશ્ચ કાલં સંવત્સરાત્મકઃ । બ્રાહ્મણાશ્ચાગ્નિહોત્રં ચ સુરભિર્દ્વાદશી તથા

બાર સ્વરૂપ, પ્રયાગ, વર્ષરૂપ સમય, બ્રાહ્મણો, અગ્નિહોત્ર, કામધેનુ ગાય અને બારમું તિથિ—

તુલસી ચ વસન્તશ્ચ પુરુષોત્તમ એવ ચ । એતેષાં તત્ત્વતઃ પ્રાજ્ઞૈઃ ન પૃથ્ગ્ભાવ ઇષ્યતે

તુલસી, વસંત ઋતુ અને પુરુષોત્તમ—જાણકાર લોકો આ બધામાં કોઈ ફરક માનતા નથી.

યશ્ચ ભાગવતં શાસ્ત્રં વાચયેત્ અર્થતોઽનિશમ્ । જન્મકોટિકૃતં પાપં નશ્યતે નાત્ર સંશયઃ

જે મનુષ્ય અર્થ સાથે દિવસ-રાત ભાગવત શાસ્ત્રનું પઠન કરે છે, તેના કરોડો જન્મના પાપો નાશ પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

શ્લોકાર્ધં શ્લોકપાદં વા પઠેત્ ભાગવતં ચ યઃ । નિત્યં પુણ્યં અવાપ્નોતિ રાજસૂયાશ્વમેધયોઃ

જે મનુષ્ય રોજ ભાગવતનો અડધો કે ચોથો શ્લોક પણ વાંચે છે, તે રાજસૂય અને અશ્વમેઘ યજ્ઞ જેટલું પુણ્ય મેળવે છે.

ઉક્તં ભાગવતં નિત્યં કૃતં ચ હરિચિન્તનમ્ । તુલસીપોષણં ચૈવ ધેનૂનાં સેવનં સમમ્

રોજ ભાગવતનું પઠન, હરિનું સ્મરણ, તુલસીનું પાલન અને ગાયોની સેવા—આ બધું સમાન ગણાય છે.