શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તથા ચ વ્યદધુઃ સર્વં યથાઽઽહ મધુસૂદનઃ । વાચયિત્વા સ્વસ્ત્યયનં તદ્ દ્રવ્યેણ ગિરિદ્વિજાન્

અને પછી બધાએ મધુસૂદન જે રીતે કહ્યુ હતું એ પ્રમાણે બધું કર્યું; બ્રાહ્મણો પાસેથી શુભ આશીર્વાદ લેવડાવ્યા અને એ સામાન પર્વત અને બ્રાહ્મણોને અર્પણ કર્યું.

ઉપહૃત્ય બલીન્ સમ્યગ્ સર્વાન્ આદૃતા યવસં ગવામ્ । ગોધનાનિ પુરસ્કૃત્ય ગિરિં ચક્રુઃ પ્રદક્ષિણમ્

બધા દાન યોગ્ય રીતે આપી, ગાયોને આદરપૂર્વક જવાર આપ્યા, અને ગાયોની ટોળીને આગળ રાખીને પર્વતની પરિક્રમા કરી.

અનાંસ્યનડુદ્યુક્તાનિ તે ચારુહ્ય સ્વલઙ્‌કૃતાઃ । ગોપ્યશ્ચ કૃષ્ણવીર્યાણિ ગાયન્ત્યઃ સદ્વિજાશિષઃ

તેઓએ બળદ જોડેલા, સુંદર રીતે શણગારેલા રથ પર ચડી, ગોપીઓ કૃષ્ણના પરાક્રમો ગાતા, અને સારા બ્રાહ્મણો પાસેથી આશીર્વાદ લેતા.

કૃષ્ણસ્ત્વન્યતમં રૂપં ગોપવિશ્રમ્ભણં ગતઃ । શૈલોઽસ્મીતિ બ્રુવન્ ભૂરિ બલિમાદદ્ બૃહદ્વપુઃ

કૃષ્ણે ગોપાળોને વિશ્વાસ આપવા માટે બીજું રૂપ ધારણ કર્યું અને કહ્યું, 'હું જ પર્વત છું'; અને વિશાળ રૂપે ઘણા દાન સ્વીકાર્યા.

તસ્મૈ નમો વ્રજજનૈઃ સહ ચક્રેઽઽત્મનાઽઽત્મને । અહો પશ્યત શૈલોઽસૌ રૂપી નોઽનુગ્રહં વ્યધાત્

કૃષ્ણે વ્રજવાસીઓ સાથે મળીને એ પર્વતને નમસ્કાર કર્યા, અને કહ્યું, 'જુઓ, આ પર્વત સ્વરૂપે પ્રગટ થયો છે અને આપણું કલ્યાણ કર્યું છે.'

એષોઽવજાનતો મર્ત્યાન્ કામરૂપી વનૌકસઃ । હન્તિ હ્યસ્મૈ નમસ્યામઃ શર્મણે આત્મનો ગવામ્

આ દેવ મનગમતી રુપે વનમાં રહે છે અને જે મનુષ્યો તેને અવગણે છે, તેમને નાશ કરે છે. તેથી, આપણાં અને આપણા ગાયો માટેની સુરક્ષાની خاطر, આપણે તેને વંદન કરીએ છીએ.

ઇત્યદ્રિગોદ્વિજમખં વાસુદેવપ્રચોદિતાઃ । યથા વિધાય તે ગોપા સહકૃષ્ણા વ્રજં યયુઃ

વાસુદેવના પ્રેરણા મુજબ, ગોપો અને કૃષ્ણએ પર્વત, ગાયો, બ્રાહ્મણો અને યજ્ઞ માટે જે વિધિ કહેવામાં આવી હતી તે પ્રમાણે પૂરી કરી અને પછી વ્રજમાં પાછા ફર્યા.

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતે મહાપુરાણે પારમહંસ્યાં સંહિતાયાં દશમસ્કન્ધે પૂર્વાર્ધે ચતુર્વિંશોઽધ્યાયઃ

આ રીતે શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ ભાગના ચોવીસમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.

મામાત્માનં સ્વયંજ્યોતિઃ સર્વભૂતગુહાશયમ્ । આત્મન્યેવાત્મના વીક્ષ્ય વિશોકોઽભયમૃચ્છસિ

મને, સર્વના હૃદયમાં રહેલા અને પોતે પ્રકાશમાન એવા આત્માને, જ્યારે તું પોતાના અંદર પોતાના જ દ્રારા અનુભવીશ, ત્યારે તને કોઈ શોક કે ભય રહેશે નહીં.

માત્ર આધ્યાત્મિકીં વિદ્યાં શમનીં સર્વકર્મણામ્ । વિતરિષ્યે યયા ચાસૌ ભયં ચાતિતરિષ્યતિ

માતા, હું તને એવી આત્મવિદ્યાની દાન આપિશ, જે સર્વ કર્મોને શાંત કરે છે; એથી તું ભયને પાર કરી શકીશ.

મૈત્રેય ઉવાચ - એવં સમુદિતસ્તેન કપિલેન પ્રજાપતિઃ । દક્ષિણીકૃત્ય તં પ્રીતો વનમેવ જગામ હ

મૈત્રેય કહે છે: કપિલદેવના આ શબ્દો સાંભળીને, પ્રજાપતિ પ્રસન્ન થઈ, તેમની પરિક્રમા કરી અને વનમાં ગયા.

વ્રતં સ આસ્થિતો મૌનં આત્મૈકશરણો મુનિઃ । નિઃસઙ્ગો વ્યચરત્ ક્ષોણીં અનગ્નિરનિકેતનઃ

તેમણે મૌનવ્રત ધારણ કર્યું, માત્ર આત્મામાં આશ્રય લીધો, કોઈ પણ વસ્તુથી અલગ રહી, ધરતી પર નિર્વિકાર ફર્યા, અગ્નિ અને ઘર વગર.

મનો બ્રહ્મણિ યુઞ્જાનો યત્તત્ સદસતઃ પરમ્ । ગુણાવભાસે વિગુણ એકભક્ત્યાનુભાવિતે

તેમણે મનને બ્રહ્મમાં એકાગ્ર કર્યું, જે સદાસતથી પર છે, ગુણોમાં દેખાય છે પણ સ્વયં ગુણરહિત છે, અને એકમાત્ર ભક્તિથી જ અનુભવાય છે.

નિરહઙ્કૃતિર્નિર્મમશ્ચ નિર્દ્વન્દ્વઃ સમદૃક્ સ્વદૃક્ । પ્રત્યક્પ્રશાન્તધીર્ધીરઃ પ્રશાન્તોર્મિરિવોદધિઃ

એમણે હુંપણું અને મમત્વ છોડ્યું, દ્વંદ્વથી પર રહ્યા, સર્વેમાં સમદૃષ્ટિ રાખી, પોતાના આત્માને ઓળખી, અંદરથી શાંત અને સ્થિર મનવાળા, જેમ શાંત સાગર હોય તેમ.

વાસુદેવે ભગવતિ સર્વજ્ઞે પ્રત્યગાત્મનિ । પરેણ ભક્તિભાવેન લબ્ધાત્મા મુક્તબન્ધનઃ

વાસુદેવ ભગવાન, સર્વજ્ઞ અને અંતર્યામીમાં, પરમ ભક્તિથી પોતાનું સ્વરૂપ જાણ્યું અને બંધનમાંથી મુક્ત થયા.

આત્માનં સર્વભૂતેષુ ભગવન્તં અવસ્થિતમ્ । અપશ્યત્સર્વભૂતાનિ ભગવત્યપિ ચાત્મનિ

તેમણે સર્વ જીવોમાં ભગવાનને પોતાના આત્મા રૂપે જોયા અને પોતાના અંદર પણ સર્વ જીવોને ભગવાનમાં સ્થિત જોયા.

ઇચ્છાદ્વેષવિહીનેન સર્વત્ર સમચેતસા । ભગવદ્ભક્તિયુક્તેન પ્રાપ્તા ભાગવતી ગતિઃ

ઇચ્છા અને દ્વેષથી મુક્ત, સર્વેમાં સમાન ચિત્તવાળા અને ભગવાનની ભક્તિથી યુક્ત રહી, તેમણે ભગવાનના ભક્તની અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી.

સ્ફુરત્કિરીટવલય હારનૂપુરમેખલમ્ । શઙ્‌ખચક્રગદાપદ્મ માલામણ્યુત્તમર્દ્ધિમત્

તેમના શિર્ષ પર તેજસ્વી મુગટ, હાથમાં કાંકડા, ગળામાં હાર, પગમાં પાયલ અને કમર પર કટિબંધ છે; શંખ, ચક્ર, ગદા, પદ્મ, ફૂલમાળા અને ઉત્તમ રત્નોથી શોભાયમાન છે.

સિંહસ્કન્ધત્વિષો બિભ્રત્ સૌભગ ગ્રીવકૌસ્તુભમ્ । શ્રિયાનપાયિન્યા ક્ષિપ્ત નિકષાશ્મોરસોલ્લસત્

સિંહ જેવી ભુજાઓ, સુંદર કૌસ્તુભ રત્નથી શોભતી ગળા, અવિનાશી લાવણ્યથી ભરપૂર, જેમ નિખાલસ પથ્થર ઝગમગે તેમ તેમનું રૂપ પ્રકાશે છે.

પૂરરેચકસંવિગ્ન વલિવલ્ગુદલોદરમ્ । પ્રતિસઙ્‌ક્રામયદ્ વિશ્વં નાભ્યાવર્તગભીરયા

તેમના પેટ પર ત્રણ રેખાઓ છે, શ્વાસ લેતાં અને છોડતાં એ રેખાઓ હલનચલન કરે છે, જાણે ઊંડા નાભિચક્રથી આખું જગત ખેંચાઈ અને છોડાઈ રહ્યું હોય.

શ્યામશ્રોણ્યધિરોચિષ્ણુ દુકૂલસ્વર્ણમેખલમ્ । સમચાર્વઙ્‌ઘ્રિજઙ્‌ઘોરુ નિમ્નજાનુસુદર્શનમ્

તેમના શ્યામ કટિ પર તેજસ્વી પીળું વસ્ત્ર અને સુવર્ણ કમરપટ્ટો છે; તેમનાં જાંઘ, ઘૂંટણ અને પગની હાડકીઓ સરસ અને મનોહર છે.

પદા શરત્પદ્મપલાશરોચિષા નખદ્યુભિર્નોઽન્તરઘં વિધુન્વતા । પ્રદર્શય સ્વીયમપાસ્તસાધ્વસં પદં ગુરો માર્ગગુરુસ્તમોજુષામ્

તેમના પગ શરદના કમળ જેવી કાંતિ ધરાવે છે, નખોમાંથી પ્રકાશ ફૂટે છે, જે અંદરના અંધકારને દૂર કરે છે; હે ગુરુ, જે અજ્ઞાનના અંધકારને પાર કરવા માગે છે, તેમને તું પોતાના પદ દર્શા.

(અનુષ્ટુપ્) એતદ્ રૂપમનુધ્યેયં આત્મશુદ્ધિમભીપ્સતામ્ । યદ્ભક્તિયોગોઽભયદઃ સ્વધર્મમનુતિષ્ઠતામ્

આ રૂપનું ધ્યાન તે લોકોને કરવું જોઈએ, જે આત્માની શુદ્ધિ ઇચ્છે છે; આ રૂપની ભક્તિથી પોતાના ધર્મનું પાલન કરતા ભયથી મુક્ત થાય છે.

ભવાન્ ભક્તિમતા લભ્યો દુર્લભઃ સર્વદેહિનામ્ । સ્વારાજ્યસ્યાપ્યભિમત એકાન્તેનાત્મવિદ્ગતિઃ

પ્રભુ, તમે ભક્તિથી જ પ્રાપ્ત થાઓ છો, બધા શરીરધારીઓ માટે તો અતિ દુર્લભ છો. એકાંતિક ભક્તિથી મળતી આત્મજ્ઞાનની અવસ્થા તો પોતાનું રાજ્ય પણ પાછળ પડે એવી છે.

તં દુરારાધ્યમારાધ્ય સતામપિ દુરાપયા । એકાન્તભક્ત્યા કો વાઞ્છેત્ પાદમૂલં વિના બહિઃ

જેને સત્પુરુષો માટે પણ મેળવવો અઘરો છે, એવા ભગવાનને એકાંતિક ભક્તિથી પામ્યા પછી, તેમના ચરણો સિવાય બીજું કશું ઈચ્છે એ કોણ?

યત્ર નિર્વિષ્ટમરણં કૃતાન્તો નાભિમન્યતે । વિશ્વં વિધ્વંસયન્ વીર્ય શૌર્યવિસ્ફૂર્જિતભ્રુવા

જ્યાં મૃત્યુ પોતે પણ નિરાસ થઈને નજીક આવતો નથી, ભલે તે પોતાના બળથી આખું જગત નાશ પામે, એવી જગ્યા તો તમારી છે.

ક્ષણાર્ધેનાપિ તુલયે ન સ્વર્ગં નાપુનર્ભવમ્ । ભગવત્ સઙ્‌ગિસઙ્‌ગસ્ય મર્ત્યાનાં કિમુતાશિષઃ

મૃત્યો માટે ભગવાનના ભક્તોનો અડધો ક્ષણનો સંગ પણ સ્વર્ગ કે મોક્ષથી તોલી શકાય એવો નથી, તો પછી બીજાં કોઈ આશીર્વાદનું શું મૂલ્ય?

અથાનઘાઙ્‌ઘ્રેસ્તવ કીર્તિતીર્થયોઃ અન્તર્બહિઃસ્નાનવિધૂતપાપ્મનામ્ । ભૂતેષ્વનુક્રોશસુસત્ત્વશીલિનાં સ્યાત્સઙ્‌ગમોઽનુગ્રહ એષ નસ્તવ

હે પાપરહિત ભગવાન! તમારી કીર્તિરૂપ તીર્થમાં અંદર અને બહારથી સ્નાન કરીને જેમના પાપ ધોવાઈ ગયા છે, અને જે બધા પ્રાણીઓ પર દયાળુ અને શુદ્ધ સ્વભાવ ધરાવે છે, એવા ભક્તોનો સંગ અમને મળે — એ જ તમારી કૃપા છે.

ન યસ્ય ચિત્તં બહિરર્થવિભ્રમં તમોગુહાયાં ચ વિશુદ્ધમાવિશત્ । યદ્ભક્તિયોગાનુગૃહીતમઞ્જસા મુનિર્વિચષ્ટે નનુ તત્ર તે ગતિમ્

જેનું મન બહારની વસ્તુઓમાં ભટકે નહીં, અજ્ઞાનના અંધકારમાં ફસાય નહીં, અને ભક્તિ-યોગથી શુદ્ધ થયેલું હોય, એવો મુનિ ચોક્કસપણે તમારો માર્ગ જોઈ શકે છે.