શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

રાજા યુધિષ્ઠિરના અનુમતિથી, શ્રીકૃષ્ણ તેમના સંબંધીઓ સાથે, અર્જુન તથા યદુઓની સાથે દ્વારકા માટે પ્રસ્થાન કરે છે, હે બ્રાહ્મણ! એ સમયે વ્રજના બાળકોએ, હરીના બાળલીલાની, તેમના ભક્તને આપેલી મુક્તિની ઘટના, યુવાનીમાં પણ આશ્ચર્યથી યાદ કરી અને ચર્ચા કરી. એમા કોઈ નવાઈ નથી, કેમ કે સર્વોચ્ચ સર્જનહાર ભગવાન, મનુષ્ય સ્વરૂપે અવતરીને વિભિન્ન લીલાઓ કરે છે; અઘાસુર જેવો પાપી, ભગવાનના સ્પર્શથી પાપમુક્ત થઈ, આત્માસમતા પ્રાપ્ત કરે છે, જે દુષ્ટ માટે અત્યંત દુર્લભ છે. જે વ્યક્તિએ માત્ર એકવાર ભગવાનનું રૂપ મનમાં સ્થાપિત કર્યું, તે શ્રેષ્ઠ ભક્તિમાર્ગને પ્રાપ્ત કરે છે; તો પછી જે વ્યક્તિ મોહમુક્ત રહી, સદા શાશ્વત આત્માનંદ અનુભવે છે, તેનો શું કહેવાય? સૂતજી કહે છે: હે દ્વિજ, યુધિષ્ઠિરે શ્રીકૃષ્ણની અદભૂત લીલાઓ સાંભળીને, મન પૂરે પૂરે એ પાવન વાર્તામાં લીન થઈ, ફરીથી શુકદેવજીને પ્રશ્ન કર્યો. રાજા પૂછે છે: હે બ્રાહ્મણ, શ્રીહરીએ બાળપણમાં જે કર્યું, તે વ્રજના યુવાનોએ કેવી રીતે ગાયું, જ્યારે એ ઘટનાનો સમય અલગ હતો? હે મહાયોગી, હે પૂજ્ય ગુરુ, કૃપા કરીને મને આ પરમ આશ્ચર્ય કહો; નિશ્ચયે, આ શ્રીહરીની માયાનું કાર્ય છે, બીજું કોઈ કારણ નથી. હે ગુરુ, અમે તો માત્ર નામના ક્ષત્રિય છીએ, છતાં વિશ્વમાં સૌથી સૌભાગ્યશાળી છીએ, કેમ કે તમારી પાસેથી સતત શ્રીકૃષ્ણની પાવન કથાનું અમૃત પીતા રહીએ છીએ. શ્રીસૂત કહે છે: આવા પ્રશ્ન પછી, બદરાયણપુત્ર શુકદેવજી, જેમનો મન અનંત હૃદયમાં લીન હતો, effortથી બહારની દૃષ્ટિ મેળવી, ધીમે ધીમે ભક્તશ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરને ઉત્તર આપ્યા. હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, તમે જે રીતે પ્રશ્ન કર્યો, એ પ્રમાણે મેં ભગવાનની રમણીય અવતાર અને લીલાઓ સંપૂર્ણ કહી છે. પડેલા, લથડેલા, distressed, કાપેલા, કે બેઉપાય, જે કોઈ ઉંચે અવાજે “હરીને નમસ્કાર” કહે છે, તે સર્વ પાપથી મુક્ત થઈ જાય છે. અનંત ભગવાનની મહિમા જયારે ગાઈ જાય છે, અને એ શક્તિ સાંભળવાથી અનુભવી શકાય છે, ત્યારે ભગવાન લોકોના હૃદયમાં પ્રવેશી, તેમનો દુ:ખ સંપૂર્ણ ધોઈ નાખે છે, જેમ સૂર્ય અને તીવ્ર પવન અંધકાર અને વાદળને દૂર કરે છે. જે વાતો અને કથાઓમાં પરમ ભગવાનની વાત નથી, એ ખોટી અને વ્યર્થ છે; સાચું, શુભ અને પાવન તો એ જ છે, જે ભગવાનના ગુણોને પ્રકાશિત કરે છે. ભગવાનની મહિમા જ્યારે ગાઈ જાય છે, ત્યારે એ જ હંમેશા આનંદદાયી, મોહક, તાજી અને નવી રહે છે; એ જ મનનો મહોત્સવ છે; એ જ લોકોના દુ:ખના સાગરને સુકાવી નાખે છે. જે ભાષા, ભલે કેટલાય સજાવટવાળી હોય, જો એ હરીની પવિત્ર કીર્તિ નથી ગાયતી, તો એ કાગડાની સ્નાનસ્થળ જેવી છે, જ્યા હંસો નથી જતા; જ્યાં અચ્યૂત છે, ત્યાં જ શુદ્ધ ભક્તો વસે છે. ભલે કથાની છંદમાં ખામી હોય, જો તેમાં અનંત ભગવાનના નામ અને મહિમા છે, તો એ લોકોના પાપ ધોઈ નાખે છે; સજ્જન એ સાંભળે, ગાય અને પઠન કરે છે. હે અચ્યૂત, નિરલ્પ્ષ કર્મ અને શુદ્ધ જ્ઞાન પણ, જો તમારી ભક્તિથી વિહોણા હોય, તો તેજ નથી ધરાવે; તો પછી શ્રેષ્ઠ કર્મો પણ, જો ભગવાનને અર્પિત ના હોય, સ્થાયી સુખ કેવી રીતે આપે? કુળ અને આશ્રમની ફરજ, તપ, અધ્યયન—સર્વ પ્રયત્નો, ફક્ત ત્યારે શ્રેષ્ઠ છે, જ્યારે એ શ્રીધરના કમળપદની અવિચલ સ્મૃતિ લાવે, અને હરીના ગુણોને શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળીને અને ગાઈને. કૃષ્ણના કમળપદની સ્મૃતિ સર્વ અશુભને નષ્ટ કરે છે અને કલ્યાણ આપે છે; મનને શુદ્ધ કરે છે, અંતર્યામી ભગવાનમાં શ્રેષ્ઠ ભક્તિ આપે છે, અને જ્ઞાન સાથે અનુભવ અને વૈરાગ્ય આપે છે. સાચે, તમે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ ખૂબ ધન્ય છો, કેમ કે તમે સતત નારાયણ, દેવોના દેવ, સર્વના શાસક, સર્વ જીવનો આત્મા, એને હૃદયમાં સ્થિર રાખીને પૂજા કરો છો. મને પણ, એ આત્મતત્વની સ્મૃતિ ફરીથી મળી છે, જે મેં ઘણાં વર્ષો પહેલાં, પરમ ઋષિ પાસેથી સાંભળેલી હતી, જ્યારે રાજા પરિક્ષિત ઉપવાસ કરતા હતા, અને મહાન ઋષિ-મુનિઓ હાજર હતા. હે બ્રાહ્મણો, મેં thus ભગવાનના મહાન કાર્યો અને મહિમા કહ્યા છે, જેની મહાનતા સર્વ દુ:ખને નષ્ટ કરે છે. જે કોઈ, અવિચલ મન અને શ્રદ્ધાથી, દરરોજ—even થોડા સમય માટે—આ કથા ગાય કે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળે, તે સ્વયં શુદ્ધ થઈ જાય છે. પક્ષીપક્ષના દ્વાદશી કે એકાદશી દિવસે આ સાંભળવાથી લાંબી આયુ મળે છે; આત્મસંયમ અને ઉપવાસથી પઠન કરવાથી પાપમુક્તિ મળે છે. જે વ્યક્તિ, આત્મસંયમ રાખીને, ઉપવાસ સાથે, પુષ્કર, મથુરા કે દ્વારકા ખાતે આ સંહિતા પઠન કરે છે, તે ભયમુક્ત થઈ જાય છે. જેની મહિમા ગાઈ અને સાંભળવાથી દેવો, ઋષિઓ, સિદ્ધો, પિતૃઓ, મનુઓ અને રાજાઓ ગાયન અને શ્રવણ કરનારને ઈચ્છિત ફળ આપે છે. દ્વિજ જે ઋગ, યજુર અને સામવેદનો અભ્યાસ કરે છે, તે મધ, ઘી અને દૂધના પ્રવાહના ફળને પામે છે. આ પુરાણ સંહિતાનો અભ્યાસ કરનાર ભક્ત દ્વિજ, ભગવાને કહેલાં પરમ ધામને પ્રાપ્ત કરે છે. અભ્યાસથી, બ્રાહ્મણ જ્ઞાન પામે છે, ક્ષત્રિય સમુદ્ર પર રાજ કરે છે, વૈશ્ય ધનના સ્વામી બને છે, અને શૂદ્ર પાપથી શુદ્ધ બને છે. બીજાં કયાંય, સર્વના સ્વામી હરિ, જે કલીના પાપના સમૂહને દગ्ध કરે છે, એની સતત કથા નથી ગવાતી; પણ અહીં, સર્વવ્યાપી ભગવાનની કથા, એક-એક શ્લોક દ્વારા, આ વાર્તાઓમાં પૂરેપૂરે ગવાઈ છે. હું તમને, અજ, અનંત, સત્ય સ્વરૂપ ભગવાનને નમન કરું છું, જેની શક્તિથી સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને લય થાય છે, અને જેમના સ્તવનને બ્રહ્મા, ઈન્દ્ર, શિવ જેવા દેવો પણ સમજી શકતા નથી—હે અચ્યૂત! શાશ્વત, દેવોમાં સર્વોચ્ચ ભગવાનને નમન, જેની પોતાની શક્તિથી સ્થિર અને ચળવળતા જગત રચાય છે, અને જેમનું ધામ માત્ર ધન્ય લોકો દ્વારા જ અનુભવી શકાય છે. હું વ્યાસપુત્રને નમન કરું છું, જેમનું મન પોતાના blissમાં લીન છે, બધાંથી મુક્ત છે, અને અવિજય ભગવાનની રમણીય લીલાએ તેમને આકર્ષ્યા છે, જેમણે કરુણા વશ, આ પુરાણ—સત્યનો દીવો, સર્વ પાપનો નાશક—પ્રગટ કર્યો. સૂતજી કહે છે: વિદુરજી, યાત્રા દરમિયાન, મહાત્મા મેથીયરે આત્મમાર્ગ વિશે શીખવી, જ્ઞાનની તૃપ્તિ મેળવી, હસ્તિનાપુર પરત ફર્યા. જ્યાં સુધી વિદુરે કૌસારવ ઋષિ પાસે પ્રશ્નો પૂછ્યા, ત્યાં સુધી ભગવાન ગોવિંદમાં અનન્ય ભક્તિ વધતી ગઈ, અને પછી એમણે પ્રશ્નો પુછવાનું બંધ કર્યું. તેમના સગા વિદુરને પરત આવતા જોઈ, ધર્મપુત્ર (યુધિષ્ઠિર) તેના ભાઈઓ, ધૃતરાષ્ટ્ર, યુયુત્સુ, સૂત, કૃપ, અને પૃથા, ગાંધારી, દ્રૌપદી, હે બ્રાહ્મણ, સુભદ્રા, ઉત્તરા, કૃપિ તથા પાંડુના અન્ય પત્નીઓ, તેમના પુત્રો અને સ્ત્રી સંબંધીઓ, સૌ આનંદથી ઊભા થઈ ગયા, જાણે જીવ પોતે શરીરમાં પાછા આવ્યા હોય, અને યોગ્ય રીતે, વિદુરને મળવા ગયા, તેમને બાહે પકડી, વંદન કર્યા. વિદુરજીના વિયોગથી ઉદભવેલી longingથી overcome થઈ, સૌ પ્રેમના આંસુ વહાવી રહ્યા હતા; રાજાએ તેમને સન્માન આપી, આસન આપી, અને આવકાર્યા. જ્યારે વિદુરે ભોજન કર્યું, આરામ કર્યો, અને સુખથી બેઠા, ત્યારે રાજા, વિનમ્રતાથી નમન કરી, સૌના સમક્ષ, વાત કરવા લાગ્યા.