શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પરીક્ષિત મહારાજ વિશે વિદ્વાન બ્રાહ્મણોએ જણાવ્યું કે તેઓ સિંહ જેવો પરાક્રમી, હિમાલય જેવો અડગ, પૃથ્વી જેવો ક્ષમાશીલ અને પોતાના માતા-પિતાની જેમ સહનશીલ રહેશે. પોતાના પિતામહની જેમ નિષ્પક્ષ, શિવજી જેવી કૃપાળુતા ધરાવનાર, સર્વ જીવો માટે આશ્રયદાતા અને ભગવાન જેમ લક્ષ્મીજી માટે આશ્રય છે એમ સર્વના આશ્રયરૂપ રહેશે. પરીક્ષિત ભગવાન કૃષ્ણના પરમ ભક્ત, સર્વ શુભ ગુણોથી યુક્ત અને મહાનતા ધરાવનાર હશે. દાનમાં રંતિદેવ અને ધર્મમાં યયાતિ સમાન, અડગતામાં બલી અને કૃષ્ણભક્તિમાં પ્રહલાદ જેવી સમકક્ષતા ધરાવશે. તેઓ અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરશે અને વડીલોની સેવા કરશે. પરીક્ષિત રાજઋષિઓના વંશજ અને પથભ્રષ્ટોને દંડ આપનાર, ધરમની રક્ષા માટે કલિયુગને સંયમમાં રાખનાર રહેશે. જ્યારે તેમને તક્ષકના ડંસવાથી મૃત્યુ થવાનું જાણવા મળશે—જે ઋષિપુત્ર દ્વારા મોકલવામાં આવ્યો હશે—ત્યારે તેઓ સર્વ સંબંધો ત્યજીને હરિધામ પામશે. સ્વરૂપના તત્ત્વને જાણવા માટે, તેઓ વ્યાસપુત્ર (શુકદેવજી) પાસેથી ગંગા કિનારે શ્રવણ કરશે અને નિર્ભયતાથી શરીર ત્યજીને સીધા ભગવાનના ધામમાં પહોંચશે. આ રીતે બધા વિદ્વાન બ્રાહ્મણોએ રાજાને ઉપદેશ આપી, પોતાની પોતાની વાસસ્થાને પધાર્યા. પરીક્ષિત નામે તેઓ જગતમાં પ્રસિદ્ધ થશે, કારણ કે પોતે જે જોયું હતું તેની યાદમાં લોકોની પરિક્ષા કરશે. તે રાજકુમાર પોતાના પિતાની સેવા અને સંભાળથી ચંદ્રના વધતા કળાઓ જેવી ઝડપથી વિકસવા લાગ્યા. પછી, પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિરે પોતાના સગાં સામે થયેલા અપકર્મના પ્રાયશ્ચિત માટે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરવાનો વિચાર કર્યો અને કર-દંડ સિવાયના અન્ય માર્ગે સંપત્તિ મેળવવાનું વિચાર્યું. તેમના મનનો આશય જાણી, તેમના ભાઈઓએ અચ્યૂતના પ્રેરણે ઉત્તર દિશામાંથી વિશાળ ધન લાવ્યું. આ રીતે એકત્રિત ધનથી, ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ત્રણ અશ્વમેઘ યજ્ઞો કરીને હરિનું ભય અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજન કર્યું. રાજાએ આમંત્રણ આપતા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે, બ્રાહ્મણોના હાથેથી રાજ્યાભિષેક કરાવ્યા પછી, પોતાના મિત્રો માટે કેટલાક મહિના ત્યાં વિતાવ્યા. પછી, રાજાની આજ્ઞાથી કૃષ્ણ, પોતાના કુટુંબીજનો સાથે, અર્જુન અને યાદવોની સાથે દ્વારકા તરફ પધાર્યા. વ્રજના બાળમિત્રોએ ભગવાનના બાળલિલાનો, ભક્તના ઉદ્ધારનો જે ચમત્કાર જોયો હતો, તે યુવાનીમાં પણ આશ્ચર્યથી ગાયું. આ આશ્ચર્યની વાત નથી, કારણ કે પરમકર્તા ભગવાન મનુષ્યરૂપે લીલારૂપે અવતરીને—even અઘાસુર જેવો પાપી પણ ભગવાનના સ્પર્શથી પવિત્ર બની આત્મસમાન સ્થિતિને પ્રાપ્ત થયો. જેમણે માત્ર એકવાર ભગવાનનું સ્મરણ કર્યું, તેમણે પરમભક્તિનો માર્ગ પામ્યો; તો જે ભગવાનના ચિંતનમાં સતત લીન રહે છે, તેને તો કયાંક વધુ મહિમા મળ્યો જ. સૂતજી કહે છે: હે દ્વિજજનો! યુધિષ્ઠિરે શ્રીકૃષ્ણના આશ્ચર્યજનક કાર્યો સાંભળીને, મન પૂર્ણપણે એ પવિત્ર કથામાં લીન કરીને, ફરી શુકદેવજીને પ્રશ્ન કર્યો: “હે બ્રાહ્મણ, જે હરિએ બાળાવસ્થામાં જે કાર્ય કર્યું, તે તો જુદી કાળની ઘટના છે—પછી એ વ્રજના યુવકો એ યુવાનીમાં કેવી રીતે ગાઈ શકે? હે મહાયોગી, હે પૂજ્ય ગુરુ, કૃપા કરીને મને આ પરમ આશ્ચર્ય કહો—આ હરિની માયા સિવાય બીજું શું હોઈ શકે?” “અમે તો માત્ર નામમાત્રના ક્ષત્રિય છીએ, છતાં વિશ્વના સૌથી ધન્ય છીએ, કેમ કે તમારી પાસેથી કૃષ્ણકથારૂપ અમૃત સતત પીધા કરીએ છીએ.” પછી સૂતજીએ કહ્યું: “શ્રોતાઓના શ્રેષ્ઠ, તમે જે રીતે પૂછ્યું, એ પ્રમાણે ભગવાનની લિલાઓ અને કાર્યો મેં વિગતે વર્ણવ્યા. જે કોઈ પડી જાય, દુઃખી હોય, કાપાઈ જાય, કે અશક્ત હોય—જે હરિના નામનું ઉચ્ચારણ કરે છે, તે સર્વ પાપથી મુક્ત થાય છે. જ્યારે અનંત ભગવાનનું ગુણગાન થાય છે, ત્યારે શ્રવણથી જ તેમનો પરાક્રમ હૃદયમાં પ્રવેશે છે અને લોકોના દુઃખને સંપૂર્ણપણે દૂર કરે છે—જેમ પ્રખર પવન અને સૂર્ય અંધકાર અને વાદળોને દૂર કરે છે. જે વાણીમાં પરમેશ્વરનું વર્ણન નથી, તે ખોટી અને નિષ્ફળ છે; સાચું, શુભ અને પવિત્ર એ જ છે જે ભગવાનના ગુણોને પ્રગટ કરે. ભગવાનની કીર્તિ જ હંમેશા આનંદદાયી, મોહક, નવિન અને મનને મહોત્સવરૂપ છે; એ જ મનુષ્યના દુઃખસાગરને સૂકવી નાખે છે. જે વાણી હરિના યશને ઉચ્ચારે છે, તે—even જો છંદમાં અપૂર્ણ હોય—પાપોને ધોઈ નાખે છે; સાધુજન તેને શ્રવણ, ગાન અને પઠન કરે છે. ભગવાન વિના—even નિષ્કામ કર્મ અને શુદ્ધ જ્ઞાન પણ પ્રકાશમાન થતું નથી; તો સર્વ શ્રેષ્ઠ કર્મો પણ જો ભગવાનને અર્પિત ન હોય તો કશું સુખદાયી નથી. જાતિ, આશ્રમ, તપ, અધ્યયન વગેરેના પ્રયત્નો ત્યાગી, જ્યારે ભક્તિથી શ્રીધરના ચરણ સ્મરણમાં સ્થિર થાય છે, ત્યારે જ સર્વ શ્રેષ્ઠ છે. કૃષ્ણના ચરણસ્મરણથી સર્વ અશુભતા નષ્ટ થાય છે, કલ્યાણ મળે છે, મન શુદ્ધ થાય છે, અંતર્યામીમાં પરમ ભક્તિ અને જ્ઞાન-વૈરાગ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. દ્વિજજનો, તમે અત્યંત ધન્ય છો, કેમ કે તમે સતત નારાયણનું ભજન કરો છો—જે સર્વના આત્મા, દેવોના દેવ અને સર્વના સ્વામી છે. મને પણ એ પરમાત્માનો તત્વ જ્ઞાન ફરીથી યાદ આવ્યું છે, જે મેં પૂર્વે મહર્ષિ પાસેથી સાંભળ્યું હતું—જ્યારે રાજા પરીક્ષિત ઉપવાસ કરીને શ્રવણ કરી રહ્યા હતા, અને મહર્ષિઓની સભામાં બેઠા હતા. હું તમને ભગવાનના પરાક્રમ અને મહિમાની કથા કહી, જે સર્વ દુઃખનો નાશ કરે છે. જે કોઈ સ્થિર મન અને શ્રદ્ધાથી રોજ—even થોડો સમય પણ—આ કથા સાંભળે કે કહેશે, તે શુદ્ધ થાય છે. તિથિદિવસે (દ્વાદશી, એકાદશી) સાંભળવાથી આયુષ્ય વધે છે; ઉપવાસ અને આત્મસંયમથી પઠન કરવાથી પાપ નાશ પામે છે. જે ઉપવાસ અને આત્મસંયમથી પુષ્કર, મથુરા કે દ્વારકામાં આ કથાનું પઠન કરે છે, તે ભયથી મુક્ત થાય છે. ભગવાનના ગુણગાન અને શ્રવણથી દેવો, ઋષિઓ, પિતૃઓ, મનુઓ અને રાજાઓ પણ શ્રોતાઓને આશીર્વાદ આપે છે. આ રીતે, ભગવાનની કથા શ્રવણ અને સ્મરણ કરવાથી સર્વેને કલ્યાણ મળે છે.