શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

રાજા યુધિષ્ઠિરે પોતાના મનમાં અતિ આનંદ અનુભવ્યો, કારણ કે તેમના વંશમાં એક પુત્રનો જન્મ થયો હતો. તેમણે ધૌમ્ય, કૃપાચાર્ય અને અન્ય વિદ્વાન બ્રાહ્મણોને બોલાવી બાળકનું જન્મકુંડળી બનાવડાવી અને શુભ સંસ્કારવિધિઓ કરાવ્યા. રાજા, જે ધર્મને જાણતા હતા, તેમણે જન્મસ્થળે બ્રાહ્મણોને સુવર્ણ, ગાયો, જમીન, ગામડાં, હાથી, ઘોડા અને ઉત્તમ ભોજન દાનમાં આપ્યાં. બ્રાહ્મણો આ અતિથ્યથી સંતુષ્ટ થયા અને નમ્ર રાજાને કહ્યુ: "હે પુરુ વંશના શ્રેષ્ઠ, તમારા વંશમાં જન્મેલો આ બાળક વિશેષ છે. જ્યારે કાળના અપરિહાર્ય સંકેત અનુસાર શ્વેત વાળ (પિતામહ) પૂર્ણ થાય છે, ત્યારે સર્વશક્તિમાન વિષ્ણુએ તમારા કલ્યાણ માટે આ બાળકને મોકલ્યો છે." "આથી, તે વિશ્વમાં 'વિષ્ણુરાત' તરીકે પ્રસિદ્ધ થશે—વિષ્ણુ દ્વારા રક્ષિત. કોઈ સંશય નથી કે તે મહાન ભક્ત અને મહાન આત્મા બનશે." યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું: "શું આ બાળક અમારા વંશના મહાન રાજર્ષિ—ધર્મનિષ્ઠ, વિખ્યાત અને વિદ્વાનો દ્વારા વખાણાયેલા—તેના માર્ગે ચાલશે?" બ્રાહ્મણોએ ઉત્તર આપ્યો: "હે પૃથાપુત્ર, એ પ્રજાનું સાચું રક્ષણ કરશે, મનુષ્યોમાં ઇક્ષ્વાકુ જેવો, બ્રાહ્મણપ્રેમી અને સત્યનિષ્ઠ, દશરથપુત્ર રામ જેવો. તે શિબિ રાજા જેવો દાનવીર અને આશ્રયદાતા રહેશે; યજ્ઞકર્તાઓમાં દુષ્યંતપુત્ર જેવો પોતાના વંશનું યશ ફેલાવશે. તે ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ, બંને અર્જુનોને સમાન, અગ્નિ જેવો અજેય અને સમુદ્ર જેવો અતિક્રમણ અશક્ય રહેશે." "પશુઓમાં સિંહ જેવો પરાક્રમી, હિમાલય જેવો અડગ, ધરતી જેવો સહનશીલ અને માતાપિતાની જેમ ક્ષમાશીલ રહેશે. પોતાના પિતામહ જેવો નિષ્પક્ષ, શિવ જેવો કૃપાળુ અને સર્વજીવો માટે આશ્રય—જેમ ભગવાન લક્ષ્મી માટે છે—એવો રહેશે." "કૃષ્ણભક્તિથી યુક્ત, સર્વ ગુણ અને મહત્તા ધરાવતો, રંતિદેવ જેવો દાનશીલ અને યયાતિ જેવો ધર્મનિષ્ઠ રહેશે. બલિ જેવો દૃઢનિશ્ચયી અને પ્રહલાદ જેવો કૃષ્ણભક્ત, તે અશ્વમેઘ યજ્ઞો કરશે અને વડીલોની સેવા કરશે." "તે રાજર્ષિઓનો વંશ વધારશે અને માર્ગવિમુખોને દંડ આપશે; ધર્મની રક્ષા માટે કલિયુગને સંયમમાં રાખશે. જ્યારે તક્ષક નામના સાપથી મૃત્યુના સમાચાર સાંભળશે, ત્યારે એ સર્વ બંધનો છોડી દેશે અને હરીનું ધામ પ્રાપ્ત કરશે." "સ્વરૂપના તત્વને જાણવા ઇચ્છશે ત્યારે એ વ્યાસપુત્ર શુકદેવ પાસેથી શ્રવણ કરશે અને ગંગા કિનારે શરીર ત્યાગી, નિર્ભયપણે સીધો પરમપદને પામશે." આ રીતે બ્રાહ્મણોએ રાજાને ઉપદેશ આપ્યા પછી, તેઓ સૌ સન્માન પામી પોતાના ઘર તરફ પરત ફર્યા. આ બાળક જગતમાં પરિક્ષિત તરીકે પ્રસિદ્ધ થશે, કારણ કે જે પહેલેથી જોયેલું હતું તેની સ્મૃતિથી તે જગતના લોકોને પરિક્ષા કરશે. એ રાજકુમાર ચંદ્રની જેમ ઝડપથી વધ્યો અને રોજ પિતા દ્વારા જેમ સમિધાઓથી ચંદ્ર વધે તેમ પોષાયો. યુધિષ્ઠિરે, પોતાના સગાંઓ પ્રત્યે થયેલા અપરાધના પ્રાયશ્ચિત્ત માટે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો, પણ કર અને દંડ સિવાય અન્ય માર્ગથી સંપત્તિ મેળવવાનો વિચાર કર્યો. આ ભાવના જાણીને, અચ્યুত (કૃષ્ણ) પ્રેરિત તેમના ભાઈઓએ ઉત્તર દિશાથી ઘણું ધન લાવ્યું. આ રીતે એકત્ર થયેલી સંપત્તિથી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ભય અને શ્રદ્ધાપૂર્વક ત્રણ અશ્વમેઘ યજ્ઞો કરીને હરીનું પૂજન કર્યું. રાજાના આમંત્રણથી ભગવાને બ્રાહ્મણો દ્વારા રાજાભિષેક કરાવી, મિત્રો પ્રત્યે પ્રેમથી કેટલાક મહિના ત્યાં વિતાવ્યા. પછી રાજાની પરવાનગીથી કૃષ્ણ પોતાના સગાંઓ, અર્જુન અને યાદવો સાથે દ્વારકા તરફ પ્રસ્થાન કર્યા. હરિએ બાળપણમાં પોતાના ભક્તનું જે રક્ષણ કર્યું હતું, તે કૃત્ય વૃજના છોકરાઓએ યુવાન અવસ્થામાં પણ જોયું અને આશ્ચર્યથી ચર્ચા કરી. આ કોઈ આશ્ચર્યની વાત નથી, કારણ કે સર્વશક્તિમાન ભગવાન મનુષ્યરૂપે અવતરણ કરીને લીલાઓ કરે છે; અઘાસુર જેવો પાપી પણ ભગવાનના સ્પર્શથી પાવન થઈ આત્મતુલ્ય ગતિને પામ્યો. જે એકવાર પણ ભગવાનનું સ્વરૂપ મનમાં ધારે છે, તે પરમભક્તિ પામે છે; તો જે મોહમુક્ત થઈ, શાશ્વત આત્માની આનંદમય અવસ્થામાં સ્થિત છે, તેનું શું કહેવું! સૂતજી કહે છે: "હે દ્વિજજનો, યુધિષ્ઠિરે ભગવાન કૃષ્ણના આ આશ્ચર્યજનક ચરિત્રો સાંભળી ફરીથી શ્રદ્ધાપૂર્વક શુકદેવજીને પૂછ્યું." રાજાએ પૂછ્યું: "હે બ્રાહ્મણ, હરિએ બાળપણમાં જે કૃત્ય કર્યું, તે છોકરાઓએ યુવાન અવસ્થામાં કેવી રીતે ગાયું, જ્યારે એ અલગ સમયની ઘટના છે?" "હે મહાયોગી, હે પૂજ્ય ગુરુ, કૃપા કરીને આ પરમ આશ્ચર્ય મને કહો; નિશ્ચિતપણે આ હરિની માયાનું કાર્ય છે—અન્ય કોઈ કારણ હોઈ શકે નહીં." "હે ગુરુ, અમે તો માત્ર નામમાત્ર ક્ષત્રિય છીએ છતાં જગતમાં સૌથી વધુ ધન્ય છીએ, કારણ કે કૃષ્ણકથારૂપ અમૃત તમારાથી સતત પી રહ્યા છીએ." સૂતજી કહે છે: "આ રીતે પ્રશ્ન થતાં, બદરાયણપુત્ર શુકદેવ, જેમના ઇન્દ્રિયો અનંત પરમાત્મામાં લીન હતી, તેમણે ધ્યાનમાંથી જાગી ધીરે ધીરે ભગવતભક્ત રાજાને ઉત્તર આપ્યો." "હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, તમે જે પૂછ્યું તે પ્રમાણે મેં ભગવાનની લીલાઓ અને અવતારો સંપૂર્ણ રીતે વર્ણવ્યા છે." "જે કોઈ પણ, પડ્યા હોય, લથડ્યા હોય, દુઃખી, કાપી નાખેલા કે નિરાશ્રય—even જો ઉંચે અવાજે 'હરિ'ને નમસ્કાર કરે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે." "જ્યારે અનંત ભગવાનનું ગાન થાય છે, જેમની શક્તિ શ્રવણથી અનુભવી શકાય છે, ત્યારે તેઓ મનુષ્યના હૃદયમાં પ્રવેશી, તેમનાં દુઃખને સંપૂર્ણપણે દૂર કરે છે, જેમ સૂર્ય અને પવન અંધકાર અને વાદળોને દૂર કરે છે." "જે વાણી પરમેશ્વરના ગુણગાન વિના ખાલી વાતો અને અસત્ય કથાઓ કરે છે, તે કહેવા યોગ્ય નથી; માત્ર એ જ સત્ય, શુભ અને પાવન છે, જેમાં ભગવાનના ગુણો પ્રગટ થાય છે." "માત્ર એ જ રસપ્રદ, મનોહર, હંમેશા તાજું અને નવું છે; એ જ મનનું અવિરત મહોત્સવ છે; એ જ લોકોના દુઃખના સમુદ્રને સુકવી નાખે છે—જ્યારે ભગવાનના યશગાન થાય છે." "જે ભાષા, ભલે તે અલંકારિક હોય, પણ જો તેમાં હરિનું યશ નથી, જે જગતને પાવન કરે છે, તો તે કાગડાઓના સ્નાનસ્થાન જેવી છે, હંસો ત્યાં નથી જતા; જ્યાં અચ્યુત છે, ત્યાં સાચા ભક્તો રહે છે." "ભલે તે છંદમાં ખોટ હોય, પણ જેમાં અનંત ભગવાનના નામ અને યશ છે, તે વાણી મનુષ્યોના પાપ ધોઈ નાખે છે; સત્પુરુષો તેને સાંભળે, ગાય અને વાંચે છે." "હે અચ્યુત, ભલે કર્મ નિષ્કામ હોય અને જ્ઞાન શુદ્ધ હોય, પણ જો તેમાં તમારી ભક્તિ નથી, તો તે પ્રકાશમાન થતું નથી; તો શ્રેષ્ઠ કર્મો પણ ભગવાનને અર્પિત ન હોય, તો ક્યારેય કાયમી કલ્યાણ આપતાં નથી.