શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

શુભ અને શુભકર ગુણો ઉદ્ભવ્યા, ગ્રહો અનુકૂળ થયા, ત્યારે પાંડુવંશના વારસદાર ફરી જન્મ્યા—પાંડુની જ શક્તિથી યુક્ત. રાજા યુધિષ્ઠિરના હૃદયમાં આનંદ છલકાયો; તેમણે બ્રાહ્મણો—ધૌમ્ય, કૃપ, અને અન્ય વિદ્વानों દ્વારા બાળકની જન્મકુંડળી બનાવાવી અને શુભવિધિઓ કરાવ્યા. રાજા, જે ધર્મને જાણતા હતા, જન્મસ્થળે બ્રાહ્મણોને સોનાં, ગાય, જમીન, ગામ, હાથી, ઘોડા અને ઉત્તમ ભોજન આપીને તેમનો સન્માન કર્યો. સંતોષ પામેલા બ્રાહ્મણોએ નમ્ર રાજાને કહ્યું: “પુરૂવંશમાં, હે સર્વોત્તમ, તમારા વંશમાં આ બાળક જ છે.” “વૈકુંઠના વિષ્ણુની અપરંપાર શક્તિથી, જ્યારે શ્વેત વાળ અંતે આવે છે, ત્યારે તમારા આશીર્વાદ માટે તેને મોકલવામાં આવ્યો છે.” “એથી, તે વિશ્વમાં ‘વિષ્ણુરાત’ તરીકે પ્રખ્યાત થશે—વિષ્ણુ દ્વારા રક્ષિત. તેમાં શંકા નથી; તે મહાન ભક્ત અને મહાન આત્મા રહેશે.” યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું: “શું આ બાળક આપણા વંશના રાજઋષિઓની, પ્રખ્યાત અને મહાન, સુજ્ઞ અને સદાચાર દ્વારા પ્રશંસિત, ધર્મમાર્ગે ચાલશે?” બ્રાહ્મણોએ ઉત્તર આપ્યો: “હે પૃથાપુત્ર, તે લોકોનો સાચો રક્ષક રહેશે, મનુષ્યોમાં ઇક્ષ્વાકુ જેવો, બ્રાહ્મણો માટે સમર્પિત અને સત્યવાચી, દશરથપુત્ર રામ જેવો.” “તે દાનમાં શિબી જેવો, આશ્રયદાતા, અને યજ્ઞકર્તાઓમાં દુષ્યંતપુત્ર જેવો પોતાના વંશની ખ્યાતિ ફેલાવશે.” “તે ધનુષ્યધારીઓમાં સર્વોત્તમ, બંને અર્જુન જેવો, અગ્નિ જેવો અપરાજિત અને સાગર જેવો અતિદુર્લભ.” “સિંહમાં જેવો પરાક્રમી, હિમાલય જેવો અડગ, ધરતી જેવો સહનશીલ, અને પોતાના માતાપિતાની જેમ સહનશક્તિ ધરાવનાર.” “પિતામહ જેવો નિષ્પક્ષ, શિવ જેવો દયાળુ, સર્વજીવો માટે આશ્રય—જેમ ભગવાન લક્ષ્મી માટે.” “તે કૃષ્ણભક્ત, સર્વ ગુણોથી યુક્ત, રંતિદેવ જેવો દાનવીર અને યયાતિ જેવો ધર્મનિષ્ઠ.” “બલિ જેવો અડગ, પ્રહલાદ જેવો કૃષ્ણભક્ત, અશ્વમેધ યજ્ઞ કરશે અને વડીલોની સેવા કરશે.” “તે રાજઋષિઓના વંશને આગળ વધારશે, ધર્મ માટે કલીને પૃથ્વી પર રોકશે, અને માર્ગભ્રષ્ટોને દંડ આપશે.” “તક્ષકના દ્વારા આવનારા મૃત્યુની વાત સાંભળીને, તે સર્વ આસક્તિ ત્યાગી હરીના ધામમાં પહોંચશે.” “આત્મતત્વ જાણવાની ઈચ્છાથી, તે વ્યાસપુત્ર શુકદેવજી પાસેથી સાંભળશે, અને ગંગા કિનારે શરીર ત્યાગી, નિર્ભય થઈ, સીધો હરીના ધામમાં જશે.” “આ રીતે, રાજાને શીખવીને, બધા બ્રાહ્મણો સન્માન પામી પોતાના ઘરમાં પાછા ગયા.” “તે બાળક ‘પરિક્ષિત’ તરીકે પ્રખ્યાત છે, કેમ કે તે અગાઉ જોયેલી ઘટનાઓનું ચિંતન કરીને, લોકોની પરિક્ષા કરશે.” “એ રાજકુમાર ચંદ્રની વધતી કળા જેવો ઝડપી વિકસ્યો, અને પિતા દ્વારા રોજે રોજ લાકડીના ટુકડા જેવો પોષાયો.” “પિતૃબંધુઓ સામેના અપમાનના પ્રાયશ્ચિત્ત માટે અશ્વમેધ યજ્ઞ કરવાની ઇચ્છા રાખી, રાજા યુધિષ્ઠિરે સંપત્તિ મેળવી, કર અને દંડ સિવાયના માર્ગોનું વિચાર કર્યું.” “યુધિષ્ઠિરની ઈચ્છા જાણી, અચ્યુતના પ્રેરણા વડે તેમના ભાઈઓએ ઉત્તર દિશાથી ઘણો ધન લાવ્યું.” “આ રીતે એકત્રિત થયેલી સંપત્તિથી, ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ત્રણ અશ્વમેધ યજ્ઞ કર્યા અને હરીની ભય અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરી.” “રાજાના આમંત્રણથી, ભગવાન કૃષ્ણ, બ્રાહ્મણો દ્વારા રાજાનો અભિષેક કરાવ્યા પછી, મિત્રો માટે પ્રેમથી થોડા મહિના સુધી રહ્યા.” “પછી, રાજાની પરવાનગી લઈને, કૃષ્ણ પોતાના કુટુંબ સાથે, અર્જુન અને યદુઓ સાથે, દ્વારકા માટે પ્રસ્થાન કર્યા.” “હરીના બાળલીલા—ભક્તની રક્ષા—વ્રજના બાળોએ યુવાન વયે જોઈ અને આશ્ચર્યથી વાત કરી.” “આ આશ્ચર્યની વાત નથી, કેમ કે પરમસૃષ્ટિકર્તા ભગવાન મનુષ્યરૂપે લીલાઓ કરે છે; અઘાસુર પણ, જેને ભગવાનના સ્પર્શથી પાપ ધોવાઈ ગયા, આત્મસમાન અવસ્થાને પામ્યો, જે દુષ્ટ માટે અતિદુર્લભ છે.” “જે વ્યક્તિએ માત્ર એકવાર ભગવાનનું રૂપ મનમાં સ્થાપિત કર્યું, તે પરમભક્તિના માર્ગે પહોંચ્યો; તો પછી, જે મોહથી મુક્ત થઈ, સતત શાશ્વત આત્મસુખનો અનુભવ કરે છે, તે કેટલો મહાન!” સૂતજી કહે છે: “હે દ્વિજ, યુધિષ્ઠિરે કૃષ્ણની અદભૂત લીલાઓ સાંભળીને, ફરીથી શુકદેવજીને પુછ્યું—તેનું મન આ પવિત્ર કથા માં લીન હતું.” રાજાએ પૂછ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, જે હરીએ બાળપણમાં કર્યું, તે યુવકવયે વ્રજના બાળોએ કેવી રીતે ગાયું, જ્યારે તે અલગ સમયની ઘટના હતી?” “હે મહાયોગી, હે પૂજ્ય ગુરુ, કૃપા કરીને આ પરમ આશ્ચર્ય કહો; નિશ્ચયે, આ હરીની માયાનો જ કાર્ય છે, બીજું કંઈ નથી.” “હે ગુરુ, અમે દુનિયામાં સૌથી ભાગ્યશાળી છીએ, ભલે નામે ક્ષત્રિય છીએ, પણ તમારી પાસેથી કૃષ્ણકથાના અમૃતને સતત પી રહ્યા છીએ.” સૂતજી કહે છે: “આ રીતે પુછાયું ત્યારે, બદરાયણપુત્ર શુકદેવ, જેમના ઈન્દ્રિયો અનંત હૃદયમાં લીન હતા, તેમને યાદ આવી; કઠિન પરિશ્રમથી બહારનું દૃષ્ટિ મેળવ્યા પછી, તેમણે ધીમે ધીમે ભક્તશ્રેષ્ઠને ઉત્તર આપ્યો.” “હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જેમ તમે પુછ્યું, તેમ મેં ભગવાનની રમણીય અવતાર અને લીલાઓની વાત પૂર્ણ રીતે કહેલી.” “પતિત, લથડાતા, distressed, કાપાયેલા કે નિરાધાર, જે ‘હરીને નમસ્કાર’ ઉચિત અવાજે બોલે છે, તે સર્વ પાપથી મુક્ત થાય છે.” “અનંત ભગવાનની મહિમા, જે સાંભળવાથી અનુભવાય છે, જ્યારે ગવાય છે, ત્યારે લોકોના હૃદયમાં પ્રવેશી દુ:ખને સંપૂર્ણપણે ધોઈ નાખે છે—જેમ સૂર્ય અને પ્રચંડ પવન અંધકાર અને વાદળને દૂર કરે છે.” “જે શબ્દો અને કથાઓ, ભગવાનના પરમાત્મા વિશે નથી, તે કહેવા યોગ્ય નથી; સાચું, શુભ અને પવિત્ર એ જ છે, જેમાં ભગવાનના ગુણો ઉજાગર થાય છે.” “એ જ delightful, charming, હંમેશા તાજું અને નવું; એ જ મનનું સતત મહોત્સવ; એ જ લોકોના દુ:ખના સાગરને સુકવી નાખે છે—જ્યારે ભગવાનની ઉત્તમ ખ્યાતિ ગવાય છે.” “જે કોઈ ભાષા, ભલે તે કેટલાય સુશોભિત હોય, જો હરીની પવિત્ર ખ્યાતિનું ઉલ્લેખ નથી, જે વિશ્વને પવિત્ર કરે છે, તો એ કાગડાની સ્નાનસ્થળ જેવી છે, જેને હંસ પસંદ નથી કરે; જ્યાં અચ્યુત છે, ત્યાં જ પવિત્ર ભક્તો છે.” “કાવ્ય, ભલે તે છંદમાં અપૂર્ણ હોય, જો તેમાં અનંત ભગવાનના નામ અને મહિમા છે, તો તે લોકોના પાપ ધોઈ નાખે છે; સજ્જન તેને સાંભળે, ગાય અને પઠન કરે છે.” આ રીતે, પાંડુવંશમાં પરિક્ષિતના જન્મથી શરૂ થતાં, યુધિષ્ઠિરના પુણ્યકર્મ, ભગવાનની ભક્તિ, બ્રાહ્મણોના આશીર્વાદ, અને હરીની અદભૂત લીલાઓનું વર્ણન, શ્રીમદ્ ભાગવતના આ પ્રકરણમાં શ્રદ્ધા અને પ્રેમથી વર્ણવાયું છે.