જયદેવ! હવે શ્રદ્ધાભાવે સાંભળો, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ દ્વારકાપुरीમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે કેવી રીતે તેમના પ્રજાજનો અને કુટુંબજનો આનંદિત થાય છે. પ્રજાજનો આનંદથી કહે છે: “અરે, અમે આજે ધન્ય થઈ ગયા! દેવતાઓને પણ જે દર્શન દુર્લભ છે, તે અમને પ્રાપ્ત થયું છે—તમારું પ્રેમભર્યું સ્મિત અને કૃપાળુ દૃષ્ટિથી તેજસ્વી મુખ, અને સર્વમંગલમય રૂપ. હે કમળનેત્ર! જ્યારે તમે કુરુઓ કે મધુઓને મળવા દુર જતાં, ત્યારે એક પળ પણ અમને લાખો વર્ષ જેટલી લાંબી લાગતી—જેમને સૂર્ય વિનાના નેત્ર હોય તેમ, હે અચ્યૂત!” આ રીતે લોકો પ્રેમથી વાતો કરી રહ્યા હતા. ભગવાન, પોતાના ભક્તો પર સદાય સ્નેહ રાખનારા, સૌની વાતો સાંભળી, સૌને કૃપાદૃષ્ટિથી ન્હાળતા, ધીમે ધીમે શહેરમાં પ્રવેશ્યા. માધવો, ભોજો, દશાર્હો, કુકુરો, અંધકો અને વ્રુષ્ણિઓ—જેની શક્તિ ભગવાન જેવી જ હતી—એમના રક્ષણમાં દ્વારકા સુરક્ષિત અને અડગ બની હતી, જેમ સાપો ભોગવતી નગરની રક્ષા કરે છે. દરેક ઋતુમાં, સર્વ સમૃદ્ધિથી, શુભ વૃક્ષો, લતાઓ, આશ્રમો, બગીચા, ઉદ્યાન અને કમળવાળા તળાવોથી ઘેરાયેલી દ્વારકા શહેર તેજમાં ઝગમગતી હતી. શહેરના દ્વારો, મથક અને માર્ગો પર રંગીન ધ્વજ-પતાકાઓથી સુશોભિત મંડપો ઊભા કરવામાં આવ્યા હતા, અને અંદર સૂર્યપ્રકાશ પણ અટકાવવામાં આવ્યો હતો. મહાન રસ્તાઓ, બજારો અને ચૌક-ચોરસ્તાઓ સ્વચ્છ અને સુગંધિત જળથી છાંટવામાં આવ્યા હતા, ફળ-ફૂલો અને અનાજથી શોભિત કરવામાં આવ્યા હતા. દરેક ઘરના દ્વારે દહીં, અનાજ, ફળ અને ઊંઘીલી શેરડીથી ભરેલા પૂર્ણકુંભ, ધૂપ અને દીપથી સુંદર શણગાર થયેલા હતાં. જ્યારે પ્રિય ભગવાનના આગમનની ખબર મળી, ત્યારે વસુદેવ, અક્રૂર, ઉગ્રસેન, મહાબલી રામ, પ્રદ્યુમ્ન, ચારુદેશ્ન, જાંબવતીપુત્ર સાંબ—એ બધા આનંદમાં ગળાઈ ગયા, અને તરત જ પોતાના શયન, આસન અને ભોજન છોડી દઈને દોડી આવ્યા. શ્રેષ્ઠ હાથીને આગલે રાખીને, બ્રાહ્મણો દ્વારા શુભ મંત્રોચ્ચાર, શંખ-ભેરીના નાદ, વેદમંત્રોના ગાન અને પ્રેમભર્યા ભાવથી, તેઓ રથ-પાંખી સાથે ભગવાનને મળવા ગયા. અનેક મુખ્ય હાથીઓ, ઝગમગતાં કાનના કુંડળોથી, તેજસ્વી ગાલ અને મુખ સાથે, એ પ્રસંગને વધુ દિવ્ય બનાવી રહ્યા હતા. નૃત્યકારો, અભિનેતાઓ, ગાંધીર્વો, ભાટો, માગધો અને ગાયકોએ શ્રીકૃષ્ણના વિરાટ કાર્યો અને કથા ગાઈ. ભગવાન, પોતાના સંબંધીઓ અને અનુયાયી નાગરિકોમાં, દરેકને યોગ્ય રીતે આદર આપતા ગયા. કોઈને નમ્ર અભિવાદન, કોઈને લપટ, કોઈને હસ્તસ્પર્શ, કોઈને સ્મિતભર્યા દૃષ્ટિથી આશ્વાસન આપ્યું; દૂર રહેલા વતનવાસીઓને ધીરજ આપી, ઈચ્છિત વરદાન પણ આપ્યાં. પછી ભગવાન, વડીલો, પુજારીઓ, પત્નીઓ અને વૃદ્ધ સંબંધીઓ સાથે, બીજા લોકો પાસેથી આશીર્વાદ મેળવી, ગાયકોના સંગાથે શહેરમાં પ્રવેશ્યા. શ્રીકૃષ્ણ જ્યારે રાજમાર્ગે આગળ વધ્યા, ત્યારે દ્વારકાની સદીલ સ્ત્રીઓ પોતાની મહેલો ઉપર ચડી ગઈ—એમને ભગવાનના દર્શનની મહાપ્રસંગની આતુરતા હતી. દ્વારકાવાસીઓ સતત ભગવાનને નિહાળતાં રહેતા, તેમ છતાં એમની આંખો ક્યારેય તૃપ્ત થતી ન હતી—કારણ કે શ્રીકૃષ્ણ ભાગ્યના નિધાન અને સૌંદર્યના આધાર છે. એમનું ઉદાર ઉર ભાગ્યલક્ષ્મીનું નિવાસસ્થાન, મુખ ચક્ષુઓ માટે અમૃતપાત્ર, ભુજાઓ જગતના રક્ષક, અને કમળ જેવા પદ પાવનજનના આશ્રય છે. શ્વેત છત્ર, ચામર, તાજાં ફૂલોની વર્ષા, પીળા વસ્ત્રો અને વનમાલા સાથે તેઓ એવા તેજસ્વી લાગી રહ્યા હતા, જાણે મેઘમંડળથી ઘેરાયેલા સૂર્ય, ઈન્દ્રધનુષ અને વીજળી સાથે ઝગમગે છે. પછી તેઓ માતાપિતાના ગૃહે પ્રવેશ્યા; માતાઓએ પ્રેમથી તેમને ભેટી લીધા, અને દેવકી તથા અન્ય સાત માતાઓને આનંદથી મસ્તક નમાવ્યું. એ સ્ત્રીઓ પ્રેમથી ભીંજાયેલા સ્તનોથી પુત્રને કોળે લીધા અને આનંદથી આંખોના જળથી ભગવાનને સ્નાન કરાવ્યું. પછી તેઓ પોતાની અપ્રતિમ મહેલમાં ગયા, જ્યાં એમની સોળ હજાર પત્નીઓ માટે અલૌકિક મહેલો હતા. પત્નીઓ, પતિના વિયોગ પછી પાછા આવ્યા જોઈ, તરત જ આસન અને શયન છોડી દઈને ઉત્સવ જેવી ખુશીથી ભરાઈ ગઈ, વ્રતના કારણે મૌન અને લજ્જાશીલ દૃષ્ટિથી નજર ઝુકાવી. એ સ્ત્રીઓના ભાવો દબાવી શકાતાં નહોતા, છતાં ભૃગુકુલની એ મહાનારીઓ સંતાનો સાથે પતિને ભેટી, આંતરિક તરસથી નિહાળતી રહી; લજ્જાથી આંખોના આંસુ રોકી શક્યા નહીં. ભગવાન સાથે એકાંતમાં હોવા છતાં, દરેક પગલે એમના પદયુગલ એમને નવા લાગતા; એવી સ્ત્રી કોણ હશે જે એમના પદથી વિમુખ થાય, જ્યારે ચંચલ લક્ષ્મી પણ કદી એમને છોડતી નથી? આ રીતે, ભગવાને પૃથ્વીનો ભાર ગણાતા રાજાઓમાં પરસ્પર વિરુદ્ધતા પેદા કરી, એમના સેનાઓ દ્વારા એમનું પરસ્પર વિનાશ કરાવ્યું, અને પછી પોતે નિઃશસ્ત્ર રહીને, જેમ પવન અગ્નિને બુઝાવે તેમ, શાંતિથી દૂર ઊભા રહ્યા. ભગવાન, પોતાની ઈચ્છાથી મનુષ્યલોકમાં અવતરીને, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા, સામાન્ય મનુષ્યની જેમ આનંદ માણતા હતા. એ સ્ત્રીઓના લજ્જાશીલ સ્મિત, તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ અને મોહક ચહેરાથી પણ—even કામદેવ પણ હારી જાય—ભગવાનના મનમાં કદી ચંચળતા આવી નહોતી. લોકો અજ્ઞાનવશ, ભગવાનને સંસારમાં રત માને છે, જ્યારે તેઓ અસંગ છે—જેમ પોતાનું ધારીને બીજાને રીતે જુએ છે. ભગવાનની આ મહિમા છે: પ્રકૃતિમાં રહીને પણ કદી બંધાતાં નથી, જેમ ભગવાનના આશ્રિતનું ચિત્ત પણ ગુણોથી અસ્પૃશ્ય રહે છે. મૂઢ સ્ત્રીઓ ભગવાનને માત્ર પોતાનાં માનવીય પતિ સમજે છે, જેમ સામાન્ય મનુષ્ય ભગવાનને મર્યાદિત સમજે છે. બે ભાઈ—કૃષ્ણ અને બલરામ—ક્યારેક ઉગ્ર વાછરડાઓની જેમ ગર્જના અને ચીસો પાડે, અને પશુઓની ભાષામાં રમે—જાણે સામાન્ય ગોપાલક બાળકો હોય. એક વખત, કૃષ્ણ-બલરામ યમુનાના કિનારે મિત્રો સાથે વાછરડાં ચરાવતા હતા, ત્યારે એક દાનવ, વાછરડાનું રૂપ ધારણ કરીને, તેમને મારી નાખવા આવ્યો. હરિએ ધીમે ધીમે બેઠા રહીને, નિર્દોષતાનું ઢોંગ કરીને, બલરામને તે દાનવ બતાવ્યો. પછી અચ્યુતે એ દાનવને પૂંછડી સહિત પછાડ્યો, પગથી પકડીને ઘુમાવી, કપિથ વૃક્ષ પર ફેંકી દીધો; મોટા શરીરવાળો દાનવ ફળોના પડતાં ઘા લાગતાં, નિર્જીવ પડી ગયો. મિત્રો આશ્ચર્યથી બોલી ઊઠ્યા: “વાહ! વાહ!” અને દેવતાઓએ પ્રસન્ન થઈને ફૂલોની વર્ષા કરી. એ બંને, જેણે સર્વજગતને રક્ષા કરી, છતાં ગોપાલક બાળકો બની, વાછરડાં ચરાવતાં અને રોજની જેમ જમવા બેઠા. એક દિવસ દરેક બાળક પોતાના જૂથની વાછરડાંને પાણી પીવડાવવા તળાવની કિનારે લઈ ગયો; વાછરડાંએ પાણી પીધા પછી, બાળકો પણ પોતે પાણી પીધું. ત્યાં, બાળકોએ એક મહાન અસ્તિત્વ જોયું—જે પહાડની ચોટી જેવું ઊભું હતું, જાણે ઈન્દ્રના વજ્રથી પડ્યું હોય. આ રીતે, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના દ્વારકામાં આગમનથી લઈને, ગોપલિલામાં દાનવવિનાશ સુધીની આ પાવન ઘટનાઓ ભક્તિપૂર્વક વર્ણવવામાં આવી.