શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પ્રભુ શ્રીકૃષ્ણના શક્તિશાળી, કમળ જેવા હસ્તમાં, શ્વેત પાંદડાવાળી શંખ, તેમના લાલ ચીપાં સાથે સ્પર્શાઈ, જ્યારે ફૂંકાઈ, ત્યારે એ શંખની ઊંચી ધ્વનિ એ કમળના તળાવમાં હંસની બૂક જેવી વાગી. એ ભય દૂર કરતી શંખનાદ સાંભળીને, બધા લોકો પોતાના પ્રભુના દર્શન માટે ઉત્સુક થઈને બહાર આવી ગયા. લોકો એકત્રિત થયા, તેમના અંતરમાં નવી તાજગી આવી, અને તેઓ અંધકારમાં દીપકને જેમ પૂજાય, એ રીતે પ્રભુને માન આપ્યા. માત્ર તેમના હાજર રહેવાથી જ લોકો સ્વયંમાં સંતોષ અને પૂર્ણતા અનુભવી. આનંદથી ખીલી ગયેલા ચહેરા અને ખુશીથી ભરેલા અવાજમાં, તેઓ બાળકો પિતાને જેમ બોલે, એમ પોતાના રક્ષક અને પ્રિય મિત્ર શ્રીકૃષ્ણને સંબોધન કર્યા. "હે સ્વામી," તેઓ બોલ્યા, "તમારા કમળ જેવા પગને બ્રહ્મા, શિવ અને ઈન્દ્ર પણ હંમેશા પૂજે છે; તમે જ કલ્યાણ ઈચ્છનારાઓ માટે સર્વોચ્ચ આશ્રય છો, જ્યાં સમય પણ પ્રભુત્વ ધરાવતો નથી." "અમારા કલ્યાણ માટે, તમે જ જગતના સર્જનહાર, પાલક અને રક્ષક છો; તમે જ માતા, મિત્ર, સ્વામી અને પિતા છો; તમે જ સાચા ગુરુ અને સર્વોચ્ચ દેવતા છો — તમારી શરણમાં રહીને અમે સર્વે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે." "અહા! અમને તમારો આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થયો છે, કેમ કે જે દૈવતાઓ પણ દુર્લભ છે, એ આપણે જોવા મળ્યું છે: તમારી પ્રેમભરી સ્મિત અને દૃષ્ટિથી પ્રકાશિત મુખ, અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી સજ્જ રૂપ." "હે કમળનયન, જ્યારે તમે કુરુઓ કે મધુઓને મળવા જાવ, ત્યારે એક એક ક્ષણ લાખો યુગ જેટલી લાંબી લાગે છે, જેમ કે આંખો સૂર્ય વિના ખાલી હોય, હે અચ્યુત!" લોકો એમ બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે પ્રભુ, જે પોતાના ભક્તો પર હંમેશા સ્નેહ ધરાવે છે, તેમની વાતો સાંભળી, દયાભર્યા દૃષ્ટિથી આશીર્વાદ આપતાં, શહેરમાં પ્રવેશ્યા. મધુ, ભોજ, દશાર્હ, કુકુર, અંધક અને વૃશ્નિ — જે શ્રીકૃષ્ણની સમાન શક્તિ ધરાવતા હતા — એ શહેરને ભોગવતીની સરપોથી સુરક્ષિત રાખ્યું. દરેક ઋતુમાં, સર્વે સમૃદ્ધિ સાથે, શુભ વૃક્ષો, વેલીઓ, આશ્રમો, બગીચા, ઉદ્યાન અને કમળના તળાવથી ઘેરાયેલું શહેર તેજસ્વી હતું. દરવાજા, બારણાં અને રસ્તાઓ પર રંગબેરંગી ધ્વજ, વંદનાવલીઓથી સજ્જ તોरणાં બાંધવામાં આવ્યા હતા, અને અંદર સૂર્યપ્રકાશ પણ રોકાયેલો હતો. મહાન માર્ગો, બજારો અને ચોરાહા સ્વચ્છ કરવામાં આવ્યા, સુગંધિત પાણી છાંટવામાં આવ્યું, ફળ, ફૂલો અને અનાજથી શણગારવામાં આવ્યા. દરેક ઘરની દવાર પર દહીં, અનાજ, ફળ, ઈખ, ભરેલાં કળશ, ધૂપ અને દીવો સાથે શણગાર કરવામાં આવ્યો. પ્રિય શ્રીકૃષ્ણના આગમનની વાત સાંભળીને, વસુદેવ, અક્રુર, ઉગ્રસેન અને શક્તિશાળી રામ, પ્રદ્યુમ્ન, ચરુદેષ્ન, સાંબ — જંબાવતીપુત્ર — બધા આનંદથી ભરાઈ, પોતાના બેડ, બેઠકો અને ભોજન છોડી દઈને, શ્રીકૃષ્ણના સ્વાગત માટે આગળ આવ્યા. મહાન હાથીને આગળ રાખી, બ્રાહ્મણો શુભ મંત્રોચ્ચાર કરતા, શંખ અને નાદ વગાડી, વેદમંત્રોના ગાનથી સન્માનિત, રથમાં બેઠા, પ્રેમ અને શ્રદ્ધાથી આગળ વધ્યા. અનેક મુખ્ય હાથી, ચમકતા કાન અને ચહેરા સાથે, શ્રીકૃષ્ણના દર્શન માટે ઉત્સુક, એ ઉજવણામાં તેજ વધારતો. નૃત્યકાર, અભિનેતા, ગંધર્વ, ભટ, મગધ અને ગાયક, શ્રીકૃષ્ણના અજાયબ કાર્યો અને કથાઓ ગાઈ રહ્યા હતા. શ્રીકૃષ્ણ, પોતાના કુટુંબ અને નાગરિકો વચ્ચે, દરેકને પરંપરા મુજબ મળ્યા અને સૌને સન્માન આપ્યા. વિનમ્ર અભિવાદન, આલિંગન, હસ્તસ્પર્શ અને સ્મિતભરી દૃષ્ટિથી, તેમણે દૂર રહેલાઓને આશ્વાસન આપ્યું અને અન્યને ઈચ્છિત વરદાન આપ્યા. તેઓ પોતે, વડીલો, પુરોહિતો, પત્નીઓ અને વૃદ્ધ સગાઓ સાથે, અન્યથી આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરી, ગાયકોની સાથે શહેરમાં પ્રવેશ્યા. શ્રીકૃષ્ણ જ્યારે દ્વારકાના રાજમાર્ગે આગળ વધ્યા, ત્યારે શહેરની સદાખણી સ્ત્રીઓ, તેમના દર્શનના મહોત્સવ માટે, પોતાના મહેલમાં ચડીને ઉભી રહી. દ્વારકાના નાગરિકો સતત તેમને જોતા, છતાં તેમની આંખો કદી તૃપ્ત થતી નહોતી; કેમ કે શ્રીકૃષ્ણ જ લક્ષ્મીનો નિવાસ અને સૌંદર્યના સ્ત્રોત છે. તેમનો છાતી લક્ષ્મીનો નિવાસ, મુખ આંખો માટે પાનપાત્ર, બાહુ જગતના રક્ષક, અને કમળ જેવા પગ સજ્જનો આશ્રય છે. સફેદ છત્રી અને પંખાંથી સજ્જ, તાજા ફૂલોની વર્ષા, પીળાં વસ્ત્ર અને વનમાલા પહેરી, તેઓ મેઘ, ઈન્દ્રધનુષ અને વીજળીથી ઘેરાયેલા સૂર્ય જેવા પ્રકાશિત હતા. પોતાના માતાપિતાના ઘર પ્રવેશ્યા, માતાઓએ તેમને હર્ષથી આલિંગન આપ્યું, અને દેવકી તથા અન્ય સાત માતાઓને તેમણે નમન કર્યું. એ સ્ત્રીઓ, પ્રેમથી ભીની છાતી સાથે, પોતાના પુત્રને ગોદમાં લઈ, આનંદથી આંખોમાંથી અશ્રુ વહાવી, તેમને સ્નાન કરાવ્યું. પછી શ્રીકૃષ્ણ પોતાના અનન્ય મહેલમાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં તેમની દરેક ઈચ્છા પૂર્ણ થતી હતી, અને તેમના સોળ હજાર પત્નીઓના મહેલ હતા. પતિથી વિયોગ પછી, જ્યારે તેઓ ઘેર આવ્યા, ત્યારે એ પત્નીઓ તરત જ બેઠકો અને બેડમાંથી ઉઠી, હૃદયમાં ઉત્સવ જેવી ખુશી, ચહેરા અને આંખો શરમથી નીચે, વ્રતના કારણે. ભાવનાઓ રોકવી મુશ્કેલ હતી, છતાં એ ભૃગુવંશની મહાન સ્ત્રીઓ, બાળકો સાથે પતિને હળવે હળવે આલિંગન કર્યા, અંતરમાં તીવ્ર અભિલાષા, આંખોમાંથી શરમભરી અશ્રુ વહાવતી. ગોપનીયતામાં પણ, દરેક પળે તેમના પગ તેમને નવા લાગ્યા; એવી સ્ત્રી કદી તેમના પગથી દૂર રહી શકે? જ્યારે ચંચલ લક્ષ્મી પણ કદી તેમના પગ છોડતી નથી. એ રીતે, પૃથ્વી પર ભારરૂપે જન્મેલા રાજાઓમાં વૈર કરાવી, જેમ પવન અગ્નિને શાંત કરે, તેમ તેમની પરસ્પર યુદ્ધમાં વિનાશ કરાવ્યા અને પછી સ્વયં શસ્ત્રવિહીન થઈ દૂર રહી ગયા. પ્રભુ, પોતાની શક્તિથી મનુષ્યલોકમાં અવતરીને, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ઘેરાઈ, સામાન્ય મનુષ્યની જેમ આનંદ માણ્યા. કામદેવ, તેમના પ્રેમભર્યા દર્શન, શરમભરી સ્મિત અને તિરાડ દૃષ્ટિથી, મોહિત થઈ, પોતાનું ધનુષ પણ મૂકી દીધું; છતાં એ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, સર્વે યૌવનથી, તેમના મનને કદી વિક્ષેપિત કરી શકી નહીં. લોકો અજ્ઞાનથી તેમને સંલગ્ન માને, કેમ કે લોકો પોતાના માપદંડથી જ વ્યક્તિને જુએ છે, અને પ્રભુના વૈશ્વિક વ્યવહારને સામાન્ય સમજાવે છે. પ્રભુનો મહિમા એ છે કે, તેઓ પ્રકૃતિમાં રહીને પણ કદી તેના ગુણોથી બંધાતા નથી; જેમ તેમને શરણ ગયેલી બુદ્ધિ પણ એ ગુણોથી અપ્રભાવિત રહે છે. અજ્ઞાન સ્ત્રીઓ, પોતાના પ્રભુના મહિમા ન સમજતાં, તેમને પોતાના પુરુષ તરીકે, ખાનગીમાં પોતાની સાથે જ માને, જેમ સામાન્ય મન પ્રભુને સીમિત માને છે. શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામ, કાંઠા પર, ઉચ્છૃંખલ બળદની જેમ દહાડતાં, પ્રાણીઓની અવાજની નકલ કરતાં, સહેલાઈથી રમ્યા, જાણે સામાન્ય મનુષ્ય હોય. એક વખત, જ્યારે શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામ, યમુના કાંઠે, મિત્રો સાથે વાછરાં ચરાવતા હતા, ત્યારે એક દાનવ તેમને મારવા આવ્યો.