શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ધર્મરાજ પુત્ર, રાજા, પોતાના મિત્રોની હત્યા અંગે વિચારી રહ્યા હતા. તેમને વ્યાસ અને અન્ય ઋષિઓ, અને અદભૂત કાર્યો કરનાર શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા અનેક વાર શીખવવામાં આવ્યું હતું, અને અનેક ઐતિહાસિક કથાઓથી પણ સમજાવવામાં આવ્યું હતું, છતાં પણ તેઓ દુઃખથી ઘેરાયેલા હોવાથી સાચું અર્થ સમજવામાં અસક્ષમ રહ્યા. બ્રાહ્મણો, રાજા પરમ આસક્તિ અને મોહથી ઘેરાયેલા, સામાન્ય મનુષ્યની જેમ બોલ્યા: “અહો, જુઓ, મારા હૃદયમાં જડેલી અજ્ઞાન! બીજા શરીર માટે મેં અનેક સેના અને લોકોના મૃત્યુનું કારણ બન્યો છું. જો હું દસ હજાર વાર દસ હજાર વર્ષ માટે નરકમાંથી મુક્ત પણ થઈ જાઉં, તો પણ બાળકો, બ્રાહ્મણો, મિત્રો, સગા, પિતા, ભાઈ અને ગુરુને અહિત કરવાના પાપમાંથી મુક્ત ન થઈ શકું.” રાજા કહે છે: “શત્રુઓની ધર્મયુદ્ધમાં હત્યા રાજા માટે પાપ નથી, જે પોતાના પ્રજાનું રક્ષણ કરે છે; છતાં, આ આજ્ઞાના શબ્દો મને સાચું સમજાવી શકતા નથી. ગૃહસ્થોની ક્રિયા દ્વારા, જેમના સગા મૃત્યુ પામ્યા છે, સ્ત્રીઓમાં જે વૈર ઉદ્ભવ્યું છે, તેને હું દૂર કરી શકતો નથી. જેમ કે કાદવ કાદવથી પાણી શুদ্ধ કરી શકતું નથી, કે દારૂ દારૂના દાગ દૂર કરી શકતું નથી, તેમ જીવહિંસા એક જ ક્રિયા દ્વારા યજ્ઞથી શુદ્ધ થઈ શકતી નથી.” પછી એક રાજકુમારને મહાન ગુપ્ત મંત્ર વિશે કહેવામાં આવે છે: “હવે, હે રાજકુમાર, શ્રેષ્ઠ ગુપ્ત મંત્ર સાંભળો, જે સાત રાત સુધી જપવાથી, આકાશમાં વિહાર કરતા જીવોને જોવાની શક્તિ મળે છે.” 'ૐ, ભગવાન વાસુદેવને નમસ્કાર'—આ મંત્રથી વિદ્વાનને યોગ્ય સ્થળ અને સમય જાણીને વિવિધ સામગ્રીથી ભગવાનની પૂજા કરવી જોઈએ. શુદ્ધ પાણી, ફૂલ, જંગલના મૂળ, ફળ, કૂમળા અંકુર, નવા વસ્ત્રો અને ખાસ કરીને પ્રિય તુલસી પત્રથી ભગવાનની પૂજા કરવી. પૂજા માટે પૃથ્વી, પાણી કે અન્ય તત્વોથી બનેલી પ્રતિમા મેળવવી, અને વિદ્વાન—સ્વયં નિયંત્રિત, શાંત, મૌન અને умерત—તેની પૂજા કરવી. ભગવાન, જેમને ઉત્તમ સ્તુતિઓથી પ્રસન્ન કરવામાં આવે છે, પોતાની અદભૂત શક્તિથી પ્રગટ થાય છે; મનમાં તેમને હૃદયમાં સ્થિત માનીને ધ્યાન કરવું. અગાઉ જે પણ સેવા કરવામાં આવી હતી, તે હવે મંત્રથી સ્થાપિત ભગવાનના રૂપને, મન મંત્રમાં લીન કરીને અર્પણ કરવી. શરીર, મન અને વાણીથી, હૃદયની ભક્તિથી ભગવાનની સાચી સેવા થાય છે. જે લોકો કપટથી મુક્ત થઈને યોગ્ય રીતે પૂજા કરે છે, ભગવાન તેમની ભક્તિ વધારતા અને તેમને શ્રેષ્ઠ ફળ આપે છે, જે સામાન્ય કર્મોથી પ્રાપ્ત થતું નથી. ઇન્દ્રિયસुखથી વિમુખ વ્યક્તિએ, સતત અને નિખાલસ ભક્તિથી, ભક્તિયોગ દ્વારા સંપૂર્ણ મુક્તિ માટે ભગવાનની પૂજા કરવી. આ રીતે રાજકુમારને માર્ગદર્શન મળ્યા પછી, તેણે પરિક્રમા કરી, નમસ્કાર કરી, અને ભગવાનના પદચિહ્નોથી પવિત્ર થયેલા મધુવનમાં ગયા. તપોવનમાં ગયા બાદ, ઋષિ આંતરિક કક્ષામાં પ્રવેશ્યા, રાજાએ યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યો, અને આરામથી બેઠાં પછી, તેમને સંબોધન કર્યું. નારદે પૂછ્યું: “હે રાજા, તમે શોકથી મુલાયમ થયેલા, લાંબા વિચારમાં કેમ બેઠા છો? શું ધન સાથે જોડાયેલ ઇચ્છા કે ધર્મ પૂર્ણ નથી થઈ શક્યો?” રાજાએ કહ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, મારી પાંખ વર્ષનો પુત્ર, તેની માતા સાથે ક્રૂર સ્ત્રી દ્વારા વનમાં નિષ્કાસિત થયો છે; તે મહાન ઋષિ છે. હે બ્રાહ્મણ, વનમાં નિર્વળ, થાકી ગયેલા, ભૂખ્યા, સુતા, કમળ જેવા ચહેરા સુકાઈ ગયેલા બાળકને વરુવાઓ નુકસાન ન કરે.” પછી રાજાએ દુઃખપૂર્વક કહ્યું: “હા, જુઓ, સ્ત્રી દ્વારા વિજય પામ્યો છું! પ્રેમથી મારી ગોદમાં ચડવા ઇચ્છતો નિર્દોષ બાળક, જેને મેં આવકાર્યો નહીં—કેમ હું એટલો નીચ છું!” નારદે કહ્યું: “હે જનરક્ષક, તમારા પુત્ર માટે શોક ન કરો; દેવો તેને રક્ષા કરે છે. તમે તેની મહાનતા જાણતા નથી, તેથી શોક કરો છો, પરંતુ તેની કીર્તિ સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાશે. જે કાર્ય લોકપાલો માટે પણ અઘરું છે, તે કરીને, તે તમારે માટે જલ્દી જ વિશાળ કીર્તિ લાવશે.” મૈત્રેયે કહ્યું: “દિવ્ય ઋષિના શબ્દો સાંભળીને, પૃથ્વીના સ્વામી, રાજસિક વૈભવ ભૂલી, માત્ર પોતાના પુત્ર વિશે ચિંતન કરવા લાગ્યા. ત્યાં, યથાવિધિ શुद्ध થઈ, રાત્રિ ઉપવાસમાં વિતાવી, અને એકાગ્ર મનથી, સૂચના મુજબ, પરમ પુરુષની સેવા કરી.” દર ત્રણ રાત્રિ પછી, બોર અને જાંબી ફળ ખાઈ, એક મહિનો સુધી પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે હરીની પૂજા કરી. બીજા મહિનામાં, દરેક છઠ્ઠા દિવસે, બાળકે પડેલા પાંદાં, ઘાસ વગેરેથી ભોજન તૈયાર કરી, ભગવાનની પૂજા કરી. ત્રીજા મહિનામાં, દરેક નવમા દિવસે, માત્ર પાણી પર જીવિત રહી, ધ્યાનમાં લીન થઈ, દિવ્ય ભગવાનની નજીક ગયો. ચોથા મહિનામાં, દરેક બારમા દિવસે, વાયુ પર જીવિત રહી, શ્વાસ નિયંત્રણ કરીને ભગવાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. પાંચમા મહિને, રાજકુમાર, શ્વાસ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવી, એક પગ પર ઊભો રહી, અચળ સ્તંભની જેમ, પરમ તત્ત્વ પર ધ્યાન કર્યું. મનને સર્વત્રથી પાછું ખેંચી, હૃદયમાં સ્થિત, તત્વ અને ઇન્દ્રિયોના આધાર, ભગવાનના રૂપ પર ધ્યાન કર્યું, અને બીજું કશું જ ન જોયું. જ્યારે તેણે પરમ તત્વ, પ્રકૃતિ અને મહા તત્વોના સ્વામી, સર્વ આધાર ભગવાનને આધાર આપ્યો, ત્યારે ત્રણેય લોક કંપી ઉઠ્યા. જ્યારે તે રાજકુમાર એક પગ પર ઊભો રહ્યો, ત્યારે તેના અંગૂઠાથી પૃથ્વી દબાઈ, જ્યાં-જ્યાં તે ઊભો રહ્યો, પૃથ્વી હાથીના મંચની જેમ વળી ગઈ. તે જ સમયે, તેણે વિશ્વના આત્મા પર ધ્યાન કર્યું, ઇન્દ્રિયોના દ્વાર બંધ કરી, અચળ ચિત્તથી, ત્યારે લોક અને તેમના રક્ષકો, દબાઈ ગયેલા, શ્વાસ વિનાના, હરીની શરણમાં ગયા. દેવો બોલ્યા: “હે ભગવાન, અમે બધા જીવોમાં, ચાલતા અને અચળ, જે તમારું નિવાસ છે, એવી શ્વાસની restraint ક્યારેય જોયી નથી. કૃપા કરી અમને આ કષ્ટમાંથી મુક્ત કરો; અમે તમારી પાસે, અંતિમ શરણમાં આવ્યા છીએ.” ભગવાને કહ્યું: “ભય ન કરો. હું બાળકને આ કઠિન તપસ્યા છોડાવું. તમારા લોકોમાં પાછા જાઓ. તેના મારા સાથે સંયોજનથી જ તમારો શ્વાસ રોકાયો છે, હે ઉત્તાનપાદના પુત્રો.” સૂતે કહ્યું: “આ રીતે, પોતાના પ્રજાને હાનિ ન પહોંચે અને સર્વધર્મ જાણવાની ઇચ્છાથી, તે દેવવ્રત જ્યાં સૂતા હતા ત્યાં ગયા. તે સમયે, તેના બધા ભાઈઓ, સોનાથી સજેલા ઘોડા, રથમાં, તેમજ વ્યાસ, ધૌમ્ય અને અન્ય ઋષિઓ સાથે ગયા. અને, હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, ધનંજય સાથે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પણ રથમાં આવ્યા; તેમના વચ્ચે, રાજા યક્ષોમાં કુબેરની જેમ તેજસ્વી દેખાયા.” આ રીતે, ધર્મરાજ અને તેમના પરિવારે, ઋષિઓ અને શ્રીકૃષ્ણ સાથે, એક અનોખી યાત્રા શરૂ કરી.