શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કુંતીદેવી શ્રીકૃષ્ણને repeatedly નમસ્કાર કરે છે—વાસુદેવને, દેવકીના પુત્રને, નંદ અને ગોપાળના લાડલા બાળકને, ગોવિંદને—તેઓ વારંવાર મસ્તક ઝુકાવે છે. પછી, કમળ જેવા નાભિ ધરાવનાર, કમળમાળા ધારણ કરનાર, કમળને સરખી આંખો ધરાવનાર અને કમળ જેવા પગવાળા ભગવાનને પણ તે નમસ્કાર કરે છે. કુંતીદેવી કહે છે: હૃષીકેશ, જેમ તમે દેવકીની દુઃખમાંથી મુક્તિ કરી, જેમ દુષ્ટ કંસે તેને લાંબા સમય સુધી બંધક બનાવી દુઃખ આપ્યું હતું, તેમ જ, હે પ્રભુ, તમે મને અને મારા પુત્રોને અનેક સંકટોમાંથી વારંવાર બચાવ્યા છો. ઘાતક વિષથી, મહાન અગ્નિમાંથી, રાક્ષસના ભયજનક દર્શનથી, દુષ્ટોની સભામાંથી, જંગલના કષ્ટો અને યુદ્ધના ભયથી, તથા દ્રૌણના શસ્ત્રથી પણ, હે હરી, તમે અમને રક્ષ્યા છે. કુંતીદેવી પ્રભુને પ્રાર્થના કરે છે કે, "હે જગતગુરુ, આવી આપત્તિઓ અમારે પર વારંવાર આવે જેથી અમને તમારા દર્શન વારંવાર થાય, કેમ કે તમારો દર્શન થાય ત્યારે ફરી જન્મમરણના ચક્રમાં નહીં પડવું પડે." તે કહે છે કે જે મનુષ્ય જન્મ, સંપત્તિ, વિદ્યા અને સૌંદર્યથી ગર્વિત થાય છે, તે તમને સાચા અર્થમાં પામી શકતો નથી, કેમ કે તમે તો નિરાધાર, નિર્વિકાર અને નિર્મમ લોકો માટે જ પ્રાપ્ત છો. કુંતીદેવી ફરીથી નમસ્કાર કરે છે—તેમને, જે निर्धનનો ખજાનો છે, જેના બધા કર્મ ગુણોથી રહિત છે, આત્મામાં Established છે, શાંત છે અને મોક્ષના સ્વામી છે. પછી કુંતીદેવી કહે છે, "હું તમને સમય સ્વરૂપ માનું છું—આદિ અને અંત વિનાના, સર્વવ્યાપી, સર્વ જીવમાં સમાન રીતે ગતિ કરતા, જેના કારણે જ જગતમાં દ્વેષ-વિરોધ ઉભા થાય છે." "હે પ્રભુ, તમારી ઈચ્છા અને કર્મને કોઈ જાણતો નથી; જગતમાં તમારી લીલાઓ માનવને મોહિત કરે છે. તમને કોઈ માટે રાગ કે દ્વેષ નથી, છતાં લોકોએ પોતાના મનમાં પક્ષપાત રાખ્યો છે." "આ જગતના આત્મા, જન્મ રહિત, અક્રિય આત્માનું જન્મ અને કર્મ, પશુ, માનવ કે જલચર રૂપે દેખાવું—આ તો પરમ અદ્ભુત છે." "જ્યારે ગોપીબાએ તમને દુષ્ટાઈ માટે બાંધવા દોરી લાવી, ત્યારે તમે ભયથી આંખોમાં અશ્રુ અને કાજલ સાથે મુંજાઈ ને મોઢું નીચે કર્યું—આ જોઈને હું આશ્ચર્યચકિત છું, કેમ કે જેમને બધા ભય કરે છે તેઓ પણ તમને ડરે છે!" કોઈ કહે છે કે, "અજન્મા ભગવાન યદુવંશની કીર્તિ માટે જન્મ્યા, જેમ માલય પર્વતમાં ચંદન વૃક્ષ ઉગે છે એમ." બીજાં કહે છે, "વસુદેવ અને દેવકીની પ્રાર્થનાથી, જગતની રક્ષા અને દૈત્યોના વિનાશ માટે ભગવાન અવતર્યા." કેટલાંક કહે છે, "બ્રહ્માજીની વિનંતીથી, જ્યારે ધરતી ભારે ભારથી ડૂબી રહી હતી, ત્યારે ભગવાને અવતાર લઈને ધરતીનો ભાર ઉતાર્યો." બીજાં કહે છે, "અજ્ઞાન, કામ અને કર્મથી પીડાતા લોકોએ શ્રવણ અને સ્મરણ કરવા યોગ્ય લીલાઓ કરવા માટે ભગવાન આવ્યા." કુંતીદેવી કહે છે, "જે લોકો સતત તમારી લીલાઓ સાંભળે, ગાય, ગુણગાન કરે, સ્મરણ કરે અને આનંદ માણે છે, તેઓ જલ્દીથી તમારા કમળ જેવા ચરણોને પામે છે, જે સંસારના પ્રવાહનો અંત કરે છે." "હે પ્રભુ, શું હવે તમે અમને—તમારા ભક્તો અને આશ્રિતોને—છોડી દેશો? અમારે માટે તમારા ચરણ સિવાય બીજું કોઈ આશ્રય નથી, ભલે અમે રાજ્ય અને તેના પાપોમાં બંધાયેલા હોઈએ." "પાંડવ અને યદુ—અમે તો માત્ર નામ અને રૂપ જ છીએ; જો તમે, હે ઈન્દ્રિયોના સ્વામી, દર્શન આપતા નથી, તો અમે કંઈ જ નથી." "હે ગદાધર, જ્યારે ધરતી પર તમારા પદચિહ્નોથી શોભિત છે, ત્યારે તે પ્રકાશમાન લાગે છે." "આ જમીનો સમૃદ્ધ છે, ઔષધિઓ પક્વ છે, જંગલો, પર્વતો, નદીઓ અને દરિયો—all flourish—આ બધું તમારા દયાળુ દ્રષ્ટિથી છે." "હે જગન્નાથ, જગતાત્મા, વિશ્વરૂપ, કૃપા કરીને પાંડવ અને વૃષ્ણિ પ્રત્યે મારા હૃદયમાં જે મજબૂત મમત્વ છે, તેને કાપી નાખો." "હે મધુસૂદન, મારા મનમાં કોઈ બીજું વિષય ન રહે, અને તે સતત તમારી પ્રત્યક્ષ ભક્તિમાં જ લાગેલું રહે—જેમ ગંગા સતત દરિયામાં મળે છે એમ." "હે શ્રીકૃષ્ણ, કૃષ્ણના મિત્ર, વૃષ્ણિમાં શ્રેષ્ઠ, અધર્મનો વિનાશક, રાજવંશોમાં અગ્નિ, મોક્ષદાયી, ગો, બ્રાહ્મણ અને દેવોના દુઃખનો નાશક, યોગેશ્વર, સર્વના ગુરુ—હું તમને નમસ્કાર કરું છું." સૂતજી કહે છે: પ્રથા (કુંતી)એ આવી મધુર સ્તુતિઓથી ભગવાન વૈકુંઠને પ્રશંસા કરી, ત્યારે સર્વમંગલદાયક ભગવાન હળવું સ્મિત કરે છે, જાણે પોતાની માયાથી તેમને મોહિત કરે છે. પછી ભગવાન પ્રેમપૂર્વક તેમને વિદાય આપે છે અને હસ્તિનાપુરમાં પ્રવેશ કરે છે. પણ જ્યારે તેઓ પોતાની નગરી તરફ સ્ત્રીઓ સાથે જવા લાગ્યા, ત્યારે રાજાએ પ્રેમથી તેમને અટકાવ્યા. યુધિષ્ઠિરે, વ્યાસ અને અન્ય ઋષિઓ તથા અજોડ કૃત્યો કરનાર શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા પણ સમજાવવામાં છતાં, historiesથી પણ સમજાવવામાં છતાં, દુઃખથી overwhelm થતાં કંઈ સમજ્યા નહીં. ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે, પોતાના મિત્રોના વિનાશનું સ્મરણ કરીને, આસક્તિ અને મોહથી ભરેલા મનથી, સામાન્ય મનુષ્યની જેમ બોલ્યા: "અલાસ! મારા દુષ્ટ હૃદયમાં ઊંડે રહેલી અજ્ઞાન જુઓ! બીજા કોઈના શરીર માટે મેં અનેક સેનાઓનો વિનાશ કર્યો." "હું ભલે દસ હજાર વાર દસ હજાર વર્ષ માટે નર્કમાંથી મુક્ત થઈ જાઉં, તો પણ બાળકો, બ્રાહ્મણો, મિત્રો, સગા, પિતાઓ, ભાઈઓ અને ગુરુઓને નુકસાન પહોંચાડવાનો પાપ મને છોડશે નહીં." "રાજા તરીકે પ્રજાની રક્ષાના ધર્મયુદ્ધમાં દુશ્મનોનો વિનાશ કરવો પાપ નથી, છતાં આ આદેશો મને સમજાય નહીં." "જે સ્ત્રીઓના સગાંઓ માર્યા ગયા છે, તેમના પ્રત્યે જે દુશ્મનાવટ ઊભી થઈ છે, તેને હું દૂર કરી શકતો નથી." "જેમ કાદવ કાદવને સાફ કરી શકતો નથી, દારૂ દારૂના દાઝને દૂર કરી શકતું નથી, તેમ જીવહિંસા એક જ ક્રિયાથી યજ્ઞાદિથી શુદ્ધ થતી નથી." "અને હવે, હે રાજકુમાર, સર્વોચ્ચ ગુપ્ત મંત્ર સાંભળો, જે સાત રાત સુધી જપવાથી આકાશમાં ચાલતા જીવોને જોઈ શકાય છે." "ૐ, ભગવાન વાસુદેવને નમસ્કાર. આ મંત્રથી વિદ્વાન વ્યક્તિએ યોગ્ય સમય અને સ્થળ જાણીને વિવિધ દ્રવ્યોથી પૂજા કરવી." "શુદ્ધ જળ, ફૂલો, જંગલના મૂળ, ફળ, નાજુક કળીઓ, તાજા વસ્ત્રો અને ખાસ કરીને તુલસીના પત્રોથી ભગવાનની પૂજા કરવી." "પૃથ્વી, જળ અથવા અન્ય તત્વોથી બનેલી મૂર્તિ મેળવો, પછી સંયમી, શાંત, મૌન અને મિતાહારી પુરુષે તેની પૂજા કરવી." "ભગવાન, જેની સ્તુતિ ઉન્નત શ્લોકોમાં કરવામાં આવે છે, તે પોતાની અજ્ઞેય શક્તિથી અને ઈચ્છાથી પ્રગટ થાય છે; તેનું ધ્યાન હૃદયમાં કરવું." "પહેલાં જે જે સેવા કરવામાં આવી હતી, તે હવે મંત્રસ્થ મૂર્તિમાં, મનથી મંત્રમાં લીન થઈને કરવી." "શરીર, મન અને વાણીથી, અને હૃદયથી ઉપજેલી ભક્તિથી ભગવાનની સેવા થાય ત્યારે જ સાચી પૂજા થાય છે." "જે મનુષ્ય કપટથી મુક્ત રહીને યોગ્ય રીતે પૂજા કરે છે, તેમને ભગવાન તેમની ભક્તિ વધાર્યા કરે છે અને સર્વોચ્ચ કલ્યાણ આપે છે, જે સામાન્ય કર્મો દ્વારા મળતું નથી.