શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભ્રગુમાં શ્રેષ્ઠ, બ્રહ્માશિરાસ્ત્ર અવિફલ અને અપરાજેય છે, છતાં પણ, તે તમારો વૈષ્ણવ શક્તિ સામે આવતાં શાંત થઈ ગયું. એમાં આશ્ચર્ય માનવું નહીં, કેમ કે અચ્યુત, સર્વ અદભુતોથી ભરપૂર, અજન્મા, પોતાની દિવ્ય માયાથી આ જગતનું સર્જન, પાલન અને સંહાર કરે છે. બ્રહ્માશિરાસ્ત્રના પ્રભાવમાંથી મુક્ત થઈને, પોતાના પુત્રો અને શ્રીકૃષ્ણ સાથે, ધર્મમય પૃથા શ્રીકૃષ્ણ પાસે, જેઓ વિદાય લેવાના હતા, આ રીતે બોલી: "હું તમને વંદન કરું છું, મૂળ પુરુષ, ભગવાન, જેઓ પ્રકૃતિથી પર છે, સર્વ જીવો માટે અદૃશ્ય છે, છતાં અંદર અને બહાર સર્વત્ર હાજર છે. માયાના પડછાયાથી આવરાયેલા, અજ્ઞેય અને અવિનાશી, તમે ભ્રમિત દૃષ્ટિ ધરાવતા લોકો માટે અદૃશ્ય છો, જેમ એક અભિનેતા પોતાના વેશથી છુપાઈ જાય છે. સર્વોત્તમ ત્યાગી, શુદ્ધ હૃદયના ઋષિઓમાં ભક્તિ સ્થાપિત કરવા માટે, તમે આવો છો, તો અમે સ્ત્રીઓ કેવી રીતે તમને જોઈ શકીએ? મારે શ્રીકૃષ્ણ, વાસુદેવ, દેવકીપુત્ર, નંદ અને ગોપોના બાળ, ગોવિંદ—વારંવાર વંદન. કમલનાભ, કમલમાળાધારી, કમલનેત્ર, કમલતુલ્ય પદવાળા—તમને વંદન. હૃષીકેશે દેવકીની, જેણે દુષ્ટ કંસથી લાંબા સમય સુધી દુઃખ સહેલું, મુક્તિ કરી; એ રીતે, હે ભગવાન, તમે પણ વારંવાર મને અને મારા પુત્રોને અનેક વિકટ સંજોગોમાં બચાવ્યા છે: મૃત્યુદાયી ઝેર, ભયાનક અગ્નિ, રાક્ષસના દર્શન, દુષ્ટોની સભામાં, જંગલની કઠિનતાઓ, અનેક શક્તિશાળી યોદ્ધાઓ સાથેના યુદ્ધો, અને દ્રૌણના અસ્ત્રથી—હે હરિ, તમે અમને રક્ષ્યા. હે જગતગુરુ, એ દુઃખદ ઘટના અમારે વારંવાર આવે, જેથી અમે તમને ફરી-ફરી જોઈ શકીએ, કેમ કે તમારો દર્શન થાય ત્યારે પુનર્જન્મનો દૃશ્ય નથી રહેતો. જેઓ જન્મ, સંપત્તિ, જ્ઞાન અને સૌંદર્યથી ગર્વિત થાય છે, તેઓ ખરેખર તમને સંબોધી શકતા નથી; તમે તો માત્ર જેની પાસે કશું નથી, એવા લોકો માટે જ સुलભ છો. હે નિરાધારના ધન, ગુણાતીત કર્મ, આત્મસુખી, શાંત, મુક્તિના સ્વામી—તમને વંદન. હું તમને સમય માનું છું, શાસક, અનાદિ-અનંત, સર્વવ્યાપી, સર્વ જીવોમાં સમાન રીતે ગતિ કરતી, અને જેમના કારણે પરસ્પર વિવાદ થાય છે. કોઈ પણ તમારી ઇચ્છાને જાણતો નથી, હે ભગવાન; તમારાં કાર્ય માનવ માટે અદભુત છે; તમારે કોઈ માટે રાગ-દ્વેષ નથી, છતાં લોકો મનમાં પક્ષપાત રાખે છે. જગતના આત્મા, અજન્મા, અક્રિય—પશુ, માનવ અને જલચર વચ્ચે જન્મ અને કર્મ—આ સર્વોત્તમ વિલાસ છે. ગોપીએ જ્યારે તમારા દુશ્મનાઈભર્યા કૃત્ય માટે દોરડી લાવી, ત્યારે તમારાં આંખોમાં ભયથી અશ્રુ અને કાજલ લાગેલી, અને તમે ડરથી માથું ઝુકાવ્યું—આ જોઈને હું આશ્ચર્યચકિત છું, કેમ કે ભયજનક પણ તમારો ભય રાખે છે. કેટલાંક કહે છે કે અજન્મા યદુ વંશમાં, પુણ્યશાળી માટે, યશ માટે જન્મ્યા, જેમ મલય પર્વતમાં ચંદન ઉગે છે. બીજાં કહે છે કે વાસુદેવ અને દેવકીના વિનંતિથી, જગતની રક્ષા અને દેવદ્વેષીઓના વિનાશ માટે, અજન્મા પ્રગટ થયા. કેટલાંક કહે છે કે બ્રહ્માના વિનંતિથી, ધરતી ભારથી દબાઈને, સમુદ્રમાં ડૂબતી નૌકાની જેમ, એના ભારને દૂર કરવા માટે તમે જન્મ્યા. બીજાં કહે છે કે તમે એવા કાર્ય કરવા આવ્યા છો, જે આ જગતમાં અજ્ઞાન, કામ અને કર્મથી પીડાતા લોકો માટે શ્રવણ અને સ્મરણયોગ્ય છે. જે લોકો સતત તમારા કાર્ય સાંભળે, ગાયે, વખાણે, સ્મરે અને આનંદ કરે છે, તેઓ જલ્દી જ તમારા કમલમય પદ દર્શન કરે છે, જે સંસારના પ્રવાહનો અંત કરે છે. હે ભગવાન, શું તમે હવે અમને, તમારા ભક્તો અને આશ્રિતોને, છોડી દશો? અમારે તમારા કમલપદ સિવાય બીજું આશ્રય નથી, ભલે અમે રાજસત્તા અને તેના પાપમાં બંધાયેલા છીએ. પાંડવ અને યદુ—આપણે તો માત્ર નામ અને રૂપ છીએ; જ્યારે હૃષીકેશ, તમે દૃશ્ય નથી, ત્યારે આપણે કશું નથી. હે ગદાધર, ધરતી હવે એ રીતે તેજસ્વી નહીં રહે, કેમ કે એ તમારા પદના વિશિષ્ટ ચિહ્નોથી શોભાયમાન છે. આ ધરતી, ઔષધીઓ, વન, પર્વતો, નદીઓ, સમુદ્ર—all flourish only because of your glances. હે જગતના સ્વામી, જગતના આત્મા, જગતના સ્વરૂપ, મારા પાંડવો અને વૃષ્ણિ માટેના મજબૂત સ્નેહબંધનને કાપો. હે મધુસૂદન, મારા મનમાં બીજું કશું ન રહે, તમારી પ્રત્યક્ષ પ્રેમધારા ગંગા જેવી સતત સમુદ્ર તરફ વહેતી રહે. હે શ્રીકૃષ્ણ, કૃષ્ણના મિત્ર, વૃષ્ણિમાં શ્રેષ્ઠ, અધર્મનો વિનાશક, રાજાઓમાં અગ્નિ, મુક્તિદાતા, ગો, બ્રાહ્મણ અને દેવોના દુઃખહરતા, યોગેશ્વર, સર્વના શિક્ષક—હે ભગવાન, તમને વંદન. સૂતજી કહે છે: પૃથાએ 이렇게 મધુર શબ્દોથી ભગવાન વૈકુંઠની સ્તુતિ કરી, ત્યારે ભગવાન હલકાં સ્મિત સાથે, પોતાની માયાથી તેમને આશ્ચર્યમાં મૂકતા, દયાભાવથી વિદાય લઈ, હસ્તિનાપુર પ્રવેશ્યા. પરંતુ જ્યારે પોતાના શહેર માટે સ્ત્રીઓ સાથે જવા લાગ્યા, રાજાએ પ્રેમથી તેમને રોક્યા. યમરાજના પુત્ર, રાજા, ભલે વ્યાસ અને અન્ય ઋષિઓ, તથા અદભુત કાર્ય કરનાર શ્રીકૃષ્ણે, અને ઇતિહાસોથી સમજાવ્યા, છતાં દુઃખથી overwhelmed, સમજ્યા નહીં. ધર્મપુત્ર રાજા, પોતાના મિત્રોના વિધ્વંસને યાદ કરતાં, બ્રાહ્મણો, સાધારણ લોકોની જેમ, મોહ અને આસક્તિથી બોલ્યા: "અહો! મારા હૃદયમાં રહેલી દુષ્ટતા અને અજ્ઞાન જુઓ! બીજાના શરીર માટે, મેં અનેક સેના મારે છે. ભલે હું દસ હજાર ગણી વર્ષ માટે નરકમાંથી મુક્ત થઈ જાઉં, તોય બાળકો, બ્રાહ્મણો, મિત્ર, સગા, પિતા, ભાઈ, ગુરુના હાનિનો પાપ મટે નહીં. રાજા માટે, પ્રજાની રક્ષા માટે, દુશ્મનોનું ધર્મયુદ્ધમાં મરણ પાપ નથી, છતાં આ આજ્ઞાના શબ્દો મને સમજ નથી આપતા. ગૃહસ્થોના કાર્યથી, જે સ્ત્રીઓના સગા મર્યા, એમાં ઉદ્ભવેલી દુશ્મનાઈ, હું દૂર કરી શકતો નથી. જેમ કાદવ કાદવના પાણીને શુદ્ધ કરી શકતું નથી, કે દારૂ દારૂના દાગને દૂર કરી શકતું નથી, એ રીતે જીવહિંસાનું એક કાર્ય યજ્ઞથી શુદ્ધ થઈ શકતું નથી. હવે, હે રાજકુમાર, શ્રેષ્ઠ ગુપ્ત મંત્ર સાંભળો, જેને સાત રાત સુધી જપવાથી, આકાશમાં ગતિ કરતા જીવોનું દર્શન થાય છે. 'ૐ, વાસુદેવ ભગવાનને વંદન.' આ મંત્રથી, વિદ્વાન વ્યક્તિએ યોગ્ય સ્થાન અને સમય જાણીને, વિવિધ સામગ્રીથી પૂજા કરવી.