શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

એક વાર, એક પોપટની માદા, પોતાના બાળકોને જાળમાં ફસાયેલા જોઈ, ખૂબ જ દુઃખી થઈને, રડતી-પુકારતી, તેમના તરફ દોડતી ગઈ. માતૃસ્નેહ અને શોકથી ભરેલી, મોહમાં પડી, પોતાના બાળકોને બંધાયેલા જોઈ, પોતાનું ચિત્ત ગુમાવી, એ પણ જાળમાં ફસાઈ ગઈ. પોપટનો નર, પોતાના બાળકોને—જે તેને જીવનથી પણ વધુ પ્રિય હતા—અને પત્નીને, જે તેની સમાન હતી, બંધાયેલા જોઈ, અત્યંત દુઃખમાં રડવા લાગ્યો. એણે કહ્યું: "અરે, જુઓ મારી દયનીય સ્થિતિ! હું અપ્રતિષ્ઠિત અને મૂર્ખ છું; ગૃહસ્થ જીવનમાં ત્રણ પુરુષાર્થની શોધમાં, હું ક્યારેય સંતોષ પામ્યો નથી, અને હવે બધું બરબાદ થઈ ગયું છે." એ જે મારી પ્રિય અને સુખદાયી પત્ની હતી, મારી દેવી, એ બાળકો સાથે સ્વર્ગે ગઈ છે, અને મને આ ખાલી ઘર છોડી ગઈ છે. હવે, પત્ની અને બાળકો વગર, આ ખાલી ઘરમાં, દુ:ખી થઈ, હું શા માટે જીવવા ઇચ્છું? જીવનમાં દુ:ખથી પીડાયેલી, હવે કોઈ આશા રહી નથી. પોપટ, પોતાના બાળકોની આસપાસ, મૃત્યુના પાંજરે બંધાઈ, બેચેન થઈ, તીર જોઈને પણ અજ્ઞાનમાં પડી, નીચે પડી ગયો. પછી, ક્રૂર શિકારી, પોતાના લક્ષ્યમાં સફળ થઈ, પોપટ, તેની પત્ની અને બાળકો—આ બધા ગૃહસ્થોને—પકડી, પોતાના ઘરે લઈ ગયો. આ રીતે, જે ગૃહસ્થનું મન શાંતિમાં નથી, જે દ્વંદ્વમાં આનંદ પામે છે, અને પરિવાર સાથે મમતા રાખે છે, એ પોપટની જેમ જ, સંબંધોમાં બંધાઈ, નીચે પડી જાય છે. માનવ જીવનમાં, જ્યાં મુક્તિનો દ્વાર ખુલ્લો છે, ત્યાં પણ જે ગૃહસ્થ જીવનમાં પોપટ જેવી મમતા રાખે છે, એ ઊંચે જઈને પણ નીચે પડી જાય છે. આ પછી, સૂતજી કહે છે: પોતાના departed સગાંઓ માટે જળ અર્પણ કરવા માટે, કૃષ્ણા અને અન્ય સ્ત્રીઓ ગંગા તરફ ગઈ. તેમણે જળ અર્પણ કરી, ફરીથી ખૂબ જ દુ:ખથી વિલાપ કર્યો, અને હરિના કમળ-પાદથી પવિત્ર થયેલી અને બ્રહ્મા દ્વારા પવિત્ર થયેલી ગંગામાં સ્નાન કર્યું. ત્યાં, માધવએ કુરુ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને, તેના નાના ભાઈ, ગાંધારી, પૃથા અને કૃષ્ણા સાથે, પોતાના પુત્રોના શોકમાં ડૂબેલા, બેઠેલા જોયા. ભગવાન, ઋષિઓ સાથે મળીને, સગાંઓ ગુમાવનારા, દુ:ખમાં ડૂબેલા લોકોને, સમયના અપરિહાર્ય પ્રવાહ વિશે સમજાવી, તેમને શાંત કર્યું. પછી, અજાતશત્રુને, જેનું રાજ્ય જુગારીઓએ છીનવી લીધું હતું, ફરીથી અપાવ્યું, અને જે રાજાઓ અધર્મથી જીવતા હતા, તેમને કચા (અધર્મ)થી મુક્ત કરી, પોતાની કાર્યસિદ્ધિ કરી. તેણે ત્રણ અશ્વમેઘ યજ્ઞો કરાવ્યા, ઉત્તમ વ્યવસ્થા સાથે, અને પોતાની ખ્યાતિ સર્વ દિશામાં ફેલાવી, ઈન્દ્રની જેમ. પછી, પાંડુપુત્રો, સાથી સાત્યકી અને ઉદ્ધવ સાથે, વ્યાસ અને અન્ય ઋષિઓ દ્વારા સન્માનિત થઈ, ભગવાને પણ તેમને સન્માન આપ્યું. પછી, ભગવાન દ્વારકા જવા માટે રથ પર ચઢી રહ્યા હતા, ત્યારે ઉત્તરાએ, ભયથી વ્યાકુળ થઈ, દોડતી, ભગવાન પાસે આવી. ઉત્તરાએ કહ્યું: "મને બચાવો, મને બચાવો, હે મહાયોગી, દેવોના દેવ, વિશ્વના સ્વામી! મૃત્યુ四 તરફથી ધમકી આપે છે, અને તમારા સિવાય બીજું કોઈ આશ્રય નથી." "હે સ્વામી, એક જ્વલંત લોખંડનો તીર મારી તરફ આવી રહ્યો છે! એ મને બળી જાય, પણ કૃપા કરીને મારા અણજના બાળકને બચાવો." સૂતજી કહે છે: ભગવાન, પોતાના ભક્તો માટે સ્નેહભર્યા, ઉત્તરાની વાત સાંભળી, સમજ્યા કે દ્રોણપુત્રનું શસ્ત્ર પાંડવ વંશનો નાશ કરવા માટે છે. ત્યારે, પાંચ પાંડવોએ, જ્વલંત તીરો પોતાની તરફ આવતાં જોઈ, પોતાના શસ્ત્રો ઉપાડ્યા. પણ ભગવાન, પોતાના ભક્તો પર આવી પડેલી આફત જોઈ, પોતાના સુદર્શન ચક્રથી, પોતાના લોકોનું રક્ષણ કર્યું. હરિ, યોગેશ્વર, જે સર્વ જીવોમાં આત્મા રૂપે વસે છે, પોતાની શક્તિથી, ઉત્તરાના ગર્ભને આવરી લીધું. બ્રહ્માશિર શસ્ત્ર, જે અવિરત અને અપરિહાર્ય છે, પણ, હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, તે પણ તમારા વૈષ્ણવ બલ સામે શાંત થઈ ગયું. એમાં આશ્ચર્ય માનશો નહીં, કારણ કે અચ્યુત, જે સર્વ ચમત્કારોથી ભરેલ છે, એ જન્મ-મૃત્યુ-સ્થિતિ-વિનાશ, પોતાની દૈવી માયાથી કરે છે. પછી, પૃથા, પોતાના પુત્રો અને કૃષ્ણ સાથે, બ્રહ્માશિરના પ્રભાવમાંથી મુક્ત થઈ, કૃષ્ણ, જે હવે જવા તૈયાર હતા, તેમને કહ્યું: કુંતી બોલી: "હું તમને વંદન કરું છું, મૂળ પુરુષ, ભગવાન, જેઓ પ્રકૃતિથી પર છે, સર્વ જીવો માટે અદૃશ્ય, છતાં અંદર અને બહાર હાજર છે." "મોહના પડછાયાથી આવરાયેલા, અજ્ઞેય અને અવિનાશી, તમે મોહિત દૃષ્ટિ ધરાવનારને દેખાતા નથી, જેમ એક્ટર પોતાના વસ્ત્રથી છુપાઈ જાય છે." "સ્વચ્છ હૃદય ધરાવનાર, શ્રેષ્ઠ ત્યાગી ઋષિઓમાં ભક્તિ સ્થાપિત કરવા માટે, તમે આવો છો, તો અમે સ્ત્રીઓ કેવી રીતે તમને જોઈ શકીએ?" "કૃષ્ણ, વાસુદેવ, દેવકીપુત્ર, નંદ અને ગોપલાલા, ગોવિંદને, હું વારંવાર વંદન કરું છું." "કમળ-નાભિ, કમળ-માળા, કમળ-નેત્ર, કમળ-પદ, તમારે વંદન." "જેમ હૃષીકેશે, દેવકી, જે કાંસાના બાંધકાંમાં, લાંબા શોકમાં હતી, તેને મુક્ત કરી, એ રીતે, હે ભગવાન, તમે મને અને મારા પુત્રોને ઘણા સંકટોમાંથી વારંવાર બચાવ્યા." "મૃત્યુવૈષી, મહાઅગ્નિ, રાક્ષસ, દુષ્ટ સભા, જંગલમાં કઠિનાઈ, અનેક યુદ્ધો, અને દ્રોણપુત્રના શસ્ત્રથી, હે હરિ, તમે અમને રક્ષા કરી." "હે જગતગુરુ, એ સંકટો અમને વારંવાર આવતાં રહે, જેથી અમે તમને વારંવાર જોઈ શકીએ, કેમ કે તમને જોવું એ, પુનર્જન્મને ન જોવું છે." "જે વ્યક્તિ જન્મ, સંપત્તિ, વિદ્યા, સૌંદર્યથી ગર્વ કરે છે, એ સાચે તમને બોલી શકતો નથી, કેમ કે તમે તો કશું નથી ધરાવનારને જ પ્રાપ્ત થાઓ છો." "હે અપરિગ્રહના ધન, જે ક્રિયાઓથી પર છે, આત્મા માં આનંદ પામે છે, શાંત છે, અને મુક્તિના સ્વામી છે, તમારે વંદન." "હું તમને સમય, શાસક, અનાદિ-અનંત, સર્વવ્યાપી, સર્વમાં સમાન, અને સર્વના પરસ્પર વિવાદનું મૂળ માનું છું." "કોઈ પણ, હે ભગવાન, તમારી ઈચ્છા જાણતો નથી; તમારી ક્રિયાઓ માનવ માટે એક રમત છે; તમારે કોઈ પ્રિય-અપ્રિય નથી, છતાં લોકો મનમાં પક્ષપાત રાખે છે." "વિશ્વાત્મા, અજ, અક્રિય, પશુ, માનવ, જલચર—તમારી જન્મ અને લીલાઓ, એ સર્વમાં સર્વોચ્ચ રમૂજી છે." આ રીતે, પોપટ પરિવારની દુ:ખદ કથા અને પાંડવોના સંકટોમાં ભગવાનની કૃપા, બંનેમાંથી જીવનના મમતા, સંસારમાં બંધાઈ જવાની, અને ભગવાનની ભક્તિથી મુક્તિની મહત્તા દર્શાય છે.