શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભીમસેનને જ્યારે ખબર પડી કે અશ્વત્થામાએ નિર્દોષ અને નિદ્રામાં સૂતા બાળકોની હત્યા કરી છે, ત્યારે તે અત્યંત ક્રોધિત થયો. તેણે જણાવ્યું કે જે કોઈ નિર્દોષ બાળકોને, તે પણ પોતાની કે પોતાના સ્વામીની રક્ષાના હેતુ વગર, નિદ્રામાં મારી નાખે છે, એવા પાપીના માટે તો મૃત્યુ જ યોગ્ય છે. ભીમ અને દ્રૌપદીના વચન સાંભળ્યા પછી, ચાર ભુજાવાળા શ્રીકૃષ્ણે પોતાના મિત્રના ચહેરા તરફ જોઈ, હળવી સ્મિત સાથે કહ્યું: "બ્રાહ્મણ, ભલે તે આક્રમણકર્તા હોય, તેને મારવો યોગ્ય નથી; પણ આક્રમણકર્તા માટે મૃત્યુ યોગ્ય છે. મેં બંને પક્ષોનું જ્ઞાન આપ્યું છે—મારા ઉપદેશનું પાલન કરો." પછી ભગવાને કહ્યું: "તમે કુરુઓને જે વચન આપ્યું હતું, જે તમારા પ્રિયજનને શાંત કરવા માટે આપ્યું હતું, તેમજ જે ભીમસેન, દ્રૌપદી અને મને પણ પ્રિય છે, તેનું પાલન કરો." સુતજી કહે છે: તત્કાળ અર્જુને હરિનો આશય સમજી લીધો અને પોતાની તલવારથી અશ્વત્થામાના મસ્તક પરથી મણિ અને વાળ કાપી નાખ્યા. ત્યારબાદ તેને, કમરથી બાંધેલો, બાળકહત્યાના પાપથી તેજહીન, અને મણિથી વંચિત કરીને, શિબિરની બહાર કાઢી મૂકી દીધો. જે બ્રાહ્મણ માત્ર નામના જ છે, એવા માટે શરીરદંડ એ છે—માથું મુડાવી લેવું, સંપત્તિ છીનવી લેવી અને ગામમાંથી બહાર કાઢી દેવું; એ સિવાય બીજો કોઈ દંડ નથી. પાંડવો અને દ્રૌપદી, પોતાના પુત્રના વિયોગથી દુ:ખી, બધા મળીને તેમના મૃતકોના અંત્યક્રિયા વગેરે વિધિ પૂર્ણ કરી. આ પછી, સાતમું અધ્યાય શરૂ થાય છે. શ્રી ભગવાન કહે છે: "હે મહાભાગ્યશાળી, તમે જે પૂછ્યું તે જ હું કરવા ઈચ્છું છું. બ્રહ્મા, શિવ અને લોકપાલો પણ મારી લોકમાં વાસ કરવા ઈચ્છે છે." આ દરમિયાન, લોકો આનંદથી ફૂલ્યા-ફાલ્યા, કારણ કે પ્રેમાળ દંપતી પોતાના બાળકોને પ્રેમથી પાલતા હતા, અને તેમના બોલ-બોલમાં આનંદ અનુભવતા. બાળકો જ્યારે પોતાના માતા-પિતાને નજીક આવતા, ત્યારે તેમના પાંખોના સ્પર્શ, મીઠા અવાજ અને લાવણ્યથી માતા-પિતા દુ:ખવિહિન થઈ આનંદ અનુભવે. પણ, વિષ્ણુની માયાથી મોહિત, પ્રેમમાં બંધાયેલા, એ દંપતી ચિંતિત મનથી પોતાના બાળકો અને લોકોનું પાલન કરતા. એકવાર, એ બંને ગૃહસ્થો પોતાના બાળક માટે જંગલમાં ખોરાક શોધવા ગયા. લાંબા સમય સુધી ફર્યા પછી, એ સમયે એક શિકારી ત્યાં આવી ગયો, અને તેણે પોતાના જાળમાં બાળક પખીધાંને પકડ્યા. પિતા અને માતા પખી, ખોરાક મેળવીને પાછા આવ્યા. માતા પખીએ જ્યારે પોતાના બાળકોને જાળમાં ફસાયેલા જોયા, ત્યારે તે રડતી-કરડતી, ખૂબ જ દુ:ખી બની, તરત જાળ તરફ દોડી ગઈ. પ્રેમ અને દુ:ખથી ભરી, ભ્રમિત થઈ, તેણે પણ જાળમાં પગ મૂક્યો અને શિકાર બની ગઈ. પિતા પખીએ જ્યારે પોતાના જીવથી પણ પ્રિય બાળકો અને પોતાના સમાન પત્નીને બંધાયેલા જોયા, ત્યારે તે ભારે શોકમાં પડી ગયો: "અહો, મારા દુ:ખ જુઓ! હું મૂર્ખ અને નિર્લજ્જ છું. ગૃહસ્થાશ્રમમાં તૃપ્તિ અને સિદ્ધિ વિના, મારા ત્રણ પુરુષાર્થ પણ નષ્ટ થઈ ગયા. મારી પ્રિય પત્ની, જે મારો સહયોગી અને દેવતા જેવી હતી, હવે આ ખાલી ઘરમાંથી વિદાય લઈને પુત્રો સાથે સ્વર્ગે ગઈ છે. હવે હું આ ખાલી ઘરમાં, પત્ની અને સંતાન વિના, દુ:ખી જીવન જીવવા શું ઇચ્છું?" આ રીતે, પોતાના સંતાનો દ્વારા ઘેરાયેલો, મૃત્યુના પાંજરામાં ફસાઈ, પંખી દુ:ખથી કકળાટ કરતો, પોતે પણ અજ્ઞાનતાથી શિકાર થઈ ગયો. શિકારી એ પંખી, તેની પત્ની અને બાળકો—એ બધા ગૃહસ્થોને પકડીને પોતાના ઘરે લઈ ગયો. આમ, જે ગૃહસ્થ મનથી શાંત નથી, જે દ્વંદ્વમાં આનંદ લે છે અને સંબંધમાં બંધાયેલી રીતે પરિવારનું પાલન કરે છે, તે પક્ષી જેવો બંધાઈ જાય છે. જે મનુષ્યે મોક્ષના દ્વાર ખુલ્લા ધરાવતી મનુષ્યજન્મ પામી છે, છતાં પક્ષી જેવો ગૃહસ્થાશ્રમમાં બંધાયેલો રહે છે, તે એવા છે કે જેમણે ઊંચે ચડીને પણ પડી ગયા હોય. પછી સુતજી કહે છે: પાંડવો અને દ્રૌપદી વગેરે સ્ત્રીઓ, પોતાના મૃતક સગાં માટે જળ અર્પણ કરવા, કૃષ્ણાના નેતૃત્વમાં ગંગાજી પાસે ગઈ. જળાર્પણ અને ફરીથી રડ્યા પછી, તેમણે હરિના પાવન પદ અને બ્રહ્માજીથી પવિત્ર થયેલી નદીમાં સ્નાન કર્યું. ત્યાં મધુસૂદને કુરુરાજ ધૃતરાષ્ટ્રને, તેમના નાના ભાઈ, ગાંધારી, પૃથાથી અને કૃષ્ણા સાથે, પોતાના પુત્રોના શોકમાં ડૂબેલા જોયા. ભગવાને, મહર્ષિઓ સાથે, પોતાના સગાં ગુમાવનારા અને શોકગ્રસ્ત લોકોને, સમયની અનિવાર્યતા સમજાવી, તેમને શાંત કર્યા. પછી, અજાતશત્રુ (યુધિષ્ઠિર)ને, જુગારમાં ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું અપાવ્યું અને દુરાચાર રાજાઓને દંડ આપીને, ભગવાને પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું. યુધિષ્ઠિરે શ્રેષ્ઠ રીતે ત્રણ અશ્વમેઘ યજ્ઞો કર્યા અને પોતાની શુદ્ધ કીર્તિને ચારે દિશામાં ફેલાવી, ઇન્દ્ર જેવો યશ મેળવ્યો. પછી શ્રીકૃષ્ણે પાંડવોને વિદાય આપી, સાથી સાથીકી, ઉદ્ધવ અને વ્યાસાદિ ઋષિગણોની વંદના કરી, પોતે પણ તેમને સન્માન આપ્યો. દ્વારકા જવા માટે રથ પર ચઢ્યા, ત્યારે ઉત્તરા ડરીને, ભાગતી-ભાગતી, ભગવાન પાસે આવી. ઉત્તરાએ વિનંતી કરી: "મને બચાવો, હે મહાયોગી, દેવાધિદેવ, વિશ્વના સ્વામી! મારી આસપાસથી મૃત્યુ ઘેરાઈ રહ્યું છે—તમારા સિવાય બીજું કોઈ આશ્રય નથી." તેણે કહ્યું: "હે પ્રભુ, એક અગ્નિસમાન લોખંડનું બાણ મારી તરફ દોડી રહ્યું છે! જો તે મને ભસ્મ કરી નાખે તો પણ ચાલે, પણ મારા ગર્ભમાં રહેલા બાળકનું રક્ષણ કરો." સૂતજી કહે છે: ભગવાને, ભક્તવત્સલ હોવાને કારણે, સમજી લીધું કે આ અસ્ત્ર દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામાએ પાંડવ વંશના વિનાશ માટે છોડ્યું છે. એ સમયે, પાંચેય પાંડવો એ અગ્નિસમાન બાણોને આવતાં જોઈ, પોતાના શસ્ત્રો ઉઠાવી રક્ષણ માટે તત્પર થયા. પણ ભગવાન, જેઓ સર્વના અંતર્યામી છે, પોતાના પ્રિયજનો પર આવી પડેલા આ દુ:ખને જોઈ, પોતાના સુદર્શન ચક્રથી તેમને રક્ષા કરી. હરિએ, પોતાની યોગમાયાથી, ઉત્તરાના ગર્ભમાં રહેલા બાળકને આવરી લીધું. બ્રહ્મશિરા નામનું અસ્ત્ર અપરાજેય છે અને તેને કોઈ વિધિથી રોકી શકાતું નથી, પણ ભગવાનની વૈષ્ણવ શક્તિ સામે તે પણ નિષ્ક્રિય થઈ ગયું.