શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કુમારો કહે છે: "હવે અમે તમને બધું કહી દીધું છે; હવે તમે વધુ શું સાંભળવા ઇચ્છો છો? શ્રીમદ્ ભાગવત પોતે જ ભોગ અને મુક્તિ બંને આપે છે." સુતજી કહે છે: આ રીતે કહ્યા પછી, તે મહાન આત્માઓએ પાપ નાશક, પુણ્યદાયક અને ભોગ-મુક્તિ આપતી ભાગવત કથા ગાઈ. સાત દિવસ સુધી, મનને સંયમમાં રાખીને સર્વ પ્રાણીઓએ નિયમ મુજબ કથા સાંભળી અને પછી તેઓએ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પરમ પુરુષની સ્તુતિ કરી. આ અંતે જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને ભક્તિની શક્તિ સર્વોચ્ચ બની; એક નવયૌવન ઉત્સાહ જગ્યો, જે સર્વ જીવોને મોહિત કરી દીધો. નારદજી, પોતાના હેતુને સિદ્ધ કરી, પોતાની ઈચ્છા પૂર્ણ કરી, પરમ આનંદથી વ્યાપી ગયા, તેમનો આખો શરીર રોમાંચિત થઈ ગયો. કથા ધ્યાનપૂર્વક સાંભળીને, ભગવાનના પ્રિય નારદજી, હાથ જોડીને, પ્રેમથી અવાજ રુંધાઈ, સર્વને સંબોધન કરે છે: "હું ધન્ય છું, હું તમારા અનંત દયાથી અનુગૃહિત છું; આજે હું પાપ નાશક હરિની પ્રાપ્તિ કરી છે." "સર્વ ધર્મોમાં, હું શ્રવણને શ્રેષ્ઠ માનું છું, હે તપસ્વીઓ, કેમ કે માત્ર સાંભળવાથી જ વૈકુંઠમાં નિવાસ કરતા કૃષ્ણની પ્રાપ્તિ થાય છે." સુતજી કહે છે: જ્યારે વિષ્ણુભક્ત નારદજી આ રીતે બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ, શ્રી શુકદેવજી ત્યાં આવી પહોંચ્યા. તે સમયે, વિદ્યા-સાગરના ચંદ્ર, સોળ વર્ષના વ્યાસપુત્ર શુકદેવજી, કથાનો અંતે, પોતાની સિદ્ધિમાં તૃપ્ત થઈ, પ્રેમપૂર્વક, ધીરે ધીરે ભાગવત કથા ગાઈ. શુકદેવજીને જોઈ, સભામાં બેઠેલા સર્વે, તેમના પરમ તેજને જાણી, તરત ઊભા થઈ, મહાસિંહાસન અર્પણ કર્યું; દેવોમાં મુનિ નારદજીએ પ્રેમથી સન્માન આપ્યું. શુકદેવજી આરામથી બેઠા, અને કહ્યું: "મારા શુદ્ધ વચનો સાંભળો." તેઓ કહે છે: "ભાગવત એ વેદોના કલ્પવૃક્ષનું પક્વ ફળ છે, જે શુકદેવજીના મુખમાંથી અમૃતરૂપે વહે છે; હે ભૂમિ પર રહેલા રસિકો, વારંવાર ભાગવતના રસને પીઓ." "શ્રીમદ્ ભાગવત, મહાન મુનિ દ્વારા રચાયેલ, અહીં સર્વ કપટ ધર્મનો ત્યાગ છે; તે નિર્દોષ, નિર્મલ હૃદયવાળાઓ માટે છે. ત્રિપ્રકાર દુ:ખને ઉખાડી નાખે છે, સાચી, કલ્યાણકારી વાસ્તવિકતા અહીં દર્શાય છે. અન્ય શાસ્ત્રોની શું જરૂર? અહીં ભગવાન શ્રવણમાં તત્પર, શુદ્ધ હૃદયમાં તરત બંધાઈ જાય છે." "ભાગવત એ પુરાણોમાં શ્રેષ્ઠ, વૈષ્ણવોના ખજાના, જેમાં પરમહંસોની નિર્મલ જ્ઞાન ગાઈ છે. અહીં નિષ્કર્મ જ્ઞાન, વિવેક, વૈરાગ્ય અને ભક્તિ દર્શાય છે; શ્રવણ, પઠન અને મનનથી, ભક્તિપૂર્વક, માણસ મુક્તિ પામે છે." "સ્વર્ગ, સત્યલોક, કૈલાસ, કે વૈકુંઠ—ક્યાંય આ રસ નથી; તેથી હે સૌભાગ્યશાળી, હંમેશા તેને પીઓ—ક્યારેય છોડશો નહીં." સુતજી કહે છે: જ્યારે બાદરાયણ (વ્યાસજી) સભામાં બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે હરિ, પ્રહલાદ, બલિ, ઉદ્ધવ, અર્જુન અને અન્ય સાથે આવ્યા; દેવોમાં મુનિ નારદજીએ તેમને અને સાથીઓને સન્માન આપ્યું. હરિને તેજસ્વી, મહાસિંહાસન પર બેઠા જોઈ, સર્વે પ્રથમ સ્તુતિ કરવા લાગ્યા. પછી શિવ પાર્વતી સાથે, અને બ્રહ્મા કમળ પર બેઠા, પણ આવી પહોંચ્યા. પ્રહલાદે ઝાંઝ, ઉદ્ધવએ ઘંટ, નારદજીએ સંગીતમય વીણા, અર્જુન સંગીતના નેતા, ઈન્દ્રે મૃદંગ વગાડ્યા, ‘જય! જય! હે કુમારો, કેટલી સુંદર સ્તુતિ!’ વ્યાસપુત્ર શુકદેવજી આગળ કથા ગાઈ રહ્યા. મધ્યમાં હરિ, શિવ, બ્રહ્મા ત્રણેય ભક્તોમાં તેજસ્વી અભિનેતા જેવી રાસ કરે છે. આ અનોખી સ્તુતિ જોઈ, હરિ—even though pleased—એ કહ્યું: "તમારા હૃદયની ભક્તિ પ્રમાણે મારો વર માંગો; તમારી કથા અને સ્તુતિથી હું અત્યારે પ્રસન્ન છું." આ સાંભળીને, સર્વે પ્રેમથી હરિને સંબોધન કરે છે: "પર્વતો, સર્પો, અને સર્વ ભક્તો દ્વારા, તમારે સદૈવ સ્મરણ થવું જોઈએ—આ અમારો ઈચ્છિત વર છે." અચ્યુત કહે: 'તથાસ્તુ,' અને અંતર્ધાન થાય છે. પછી નારદજી, શુકદેવજી અને અન્ય તપસ્વીઓએ હરિના પદમાં વંદન કર્યું. સર્વે આનંદિત, મોહ દૂર થઈ, દિવ્ય કથાનો અમૃત પી, વિદાય થયા. એ ભક્તિ, તેમના પુત્રો સાથે, શુકદેવજીએ પોતાના ગ્રંથમાં પણ સંરક્ષી. έτσι, ભાગવતની સેવા દ્વારા, વૈષ્ણવોના મન હરિમાં જોડાય છે. જેઓ દારિદ્ર્ય, દુ:ખ, તાવ, મોહથી પીડાતા છે, સંસારના સમુદ્રમાં ફેંકાઈ ગયા છે—તેમના કલ્યાણ માટે ભાગવત ગુંજે છે. શૌનક કહે છે: "ક્યારે શુકદેવે રાજાને કથા કહી? ક્યારે ગોકર્ણે ફરીથી કહી? ક્યારે દેવોમાં મુનિએ બ્રાહ્મણોને કહ્યા? કૃપા કરીને મારા આ સંશય દૂર કરો." સુતજી કહે છે: કૃષ્ણના અવતરણ પછી, કલિ યુગમાં, ભાદ્રપદ સુદ નવમીએ, શુકદેવે કથા આરંભી. પરિક્ષિતના શ્રવણના અંતે, કલિમાં, બે સો વર્ષ પછી, શુદ્ધ અને શુભ નવમીએ, ગોકર્ણે, ગાયથી જન્મેલા, કથા ગાઈ. ત્યારબાદ, કલિ યુગમાં વધુ ત્રીસ વર્ષ પછી, કાર્તિક સુદ નવમીએ, બ્રહ્માના પુત્રોએ કથા ગાઈ. "હે નિર્દોષ, તમારી પૂછેલી વાત કહું: કલિ યુગમાં ભાગવત કથા, જે સંસાર રોગનો નાશ કરે છે." "આ કથા, કૃષ્ણને પ્રિય, સર્વ પાપ નાશક, મુક્તિનું એકમાત્ર કારણ, ભક્તિનું રમણ લાવે છે. પુણ્યવંતો, શ્રદ્ધાપૂર્વક આ કથા પીઓ—અન્ય તીર્થ કે સેવાની શું જરૂર?" યમરાજ—even seeing his own servant with noose—કહે છે: "પ્રભુની કથામાં મસ્ત રહેલા લોકોને ટાળો; હું બીજાના ક્રોધનો સ્વામી છું, પણ વૈષ્ણવોનો નહિ." "આ સંસાર, ઇન્દ્રિય વિષથી પીડિત મનવાળાઓ માટે, અડધો ક્ષણ પણ શુકદેવજીના અમૃતવચન પીઓ, કલ્યાણ માટે. શુકદેવજીની મુક્તિદાયક કથા સાંભળીને પરિક્ષિતે પણ મુક્તિ પામી—તેથી, દુર્બળ કથાઓ સાંભળીને ભટકો નહિ." "શુકદેવજી દ્વારા બોલાયેલી રસમય કથા, જે ગાય છે, તેને કંઠમાં બાંધી દે છે—તે વૈકુંઠના સ્વામી બની જાય છે." "આ રીતે, સર્વ તત્ત્વોથી સ્થાપિત રહસ્ય, એક સાથે કહ્યા; સર્વ શાસ્ત્રો જોઈ, દુનિયામાં ભાગવત જેટલું શુદ્ધ કંઈ નથી—સર્વોત્તમ આનંદ માટે, બાર ગ્રંથોના રસને પીઓ." "જે આ કથા શ્રદ્ધાપૂર્વક નિયમિત સાંભળે અને જે શુદ્ધ વૈષ્ણવો સામે કહે, બંને, યોગ્ય રીતે આ કાર્ય કરી, ફળ પામે છે; તેમના માટે, દુનિયામાં કંઈ અપ્રાપ્ય નથી." શૌનક પુછે છે: "નારદજી વિદાય થયા પછી, બાદરાયણ (વ્યાસજી)એ શું કર્યું?" સુતજી કહે છે: "દિવ્ય સરસ્વતીના પશ્ચિમ કિનારે, શમ્યાપ્રાસ નામે આશ્રમ છે, જ્યાં ઋષિ-મુનિઓનું સંગમ થાય છે." આ આશ્રમમાં, બદરીના વૃક્ષોથી શોભિત, વ્યાસજી બેઠા, પાણીથી શુદ્ધ થઈ, પોતાના ઇચ્છાથી મનને એકાગ્ર કર્યું. ભક્તિથી શુદ્ધ અને સ્થિર મનથી, તેમણે પૂર્ણ પુરુષ અને માયાને જોયા, જે તેમના પર આધારિત છે. માયાથી, જ્ઞાની જીવ, પરમ તત્વ હોવા છતાં, ત્રણ ગુણમાં પોતાને બંધાયેલો માને, દુ:ખ કલ્પે, અને માયાથી થયેલું સ્વીકારી લે છે. આ દુ:ખના નિવારણ માટે, વ્યાસજી એ સાધ્વત સંહિતા રચી, જેમાં પરમ તત્વની ભક્તિ સીધી રીતે શીખવાઈ છે, અને અજ્ઞાન લોકોને કલ્યાણ માટે બતાવી.