શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

જે કોઈ સમર્થ હોય, તેને ત્રણ પાલાં વજનનું સોનાનું સિંહાસન બનાવવું જોઈએ અને તેના પર સુંદર લિપિમાં લખાયેલું ગ્રંથ સ્થાપવું જોઈએ. પછી, યોગ્ય વિધિપૂર્વક આમંત્રણથી આરંભ કરીને, તમામ આવશ્યક ઉપચારો, ભેટો, વસ્ત્રો, આભૂષણો, સુગંધિ વગેરે વડે આત્મસંયમી અને પૂજ્ય ગુરુનું સન્માન કરવું જોઈએ. જો વિદ્વાન માણસ આ રીતે તે ગ્રંથ ગુરુને અર્પણ કરે છે, તો તે સંસારના બંધનમાંથી મુક્ત થઈ જાય છે; આ વિધિથી સર્વ પાપો દૂર થાય છે. આ શુભ શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ ફળદાયી છે; તે ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષના પ્રાપ્તિકારક સાધન છે—આમાં કોઈ સંશય નથી. ત્યારબાદ કુમારો કહે છે: અમે તમને બધું કહી દીધું છે, હવે તમે બીજું શું સાંભળવા ઇચ્છો છો? કારણ કે ભાગવત સ્વયં ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે. સૂતજી કહે છે: આમ કહીને, તે મહાન આત્માઓએ પાવન ભાગવત કથા ગાઈ, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે, પુણ્યદાયી છે અને ભોગ તથા મોક્ષ બંને આપે છે. પછી સાત દિવસ સુધી, સર્વ નિયતચિત્ત જીવોએ વિધિપૂર્વક આ કથા સાંભળી અને પછી સર્વે પરમેશ્વર, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ શ્રીહરિની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા. આના અંતે જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને ભક્તિની શક્તિ અતિશય પ્રબળ થઈ; અને સર્વ જીવોમાં નવયૌવન અને આનંદની લહેર છવાઈ ગઈ. નારદજી, પોતાના મનોભિલાષ પૂર્ણ કરીને, પરમ આનંદથી છલકાયા અને તેમના અંગોમાં રોમાંચ જાગ્યો. આ રીતે, કથા શ્રવણ કરી, ભગવાનના પ્રિય નારદજી, ભક્તિપૂર્વક જોડેલા હાથ અને પ્રેમથી ગદગદ થયેલા કંટથી, કુમારોને સંબોધી બોલ્યા: “હું ધન્ય છું, હું તમારો કૃપાપાત્ર છું; આજે મેં સર્વપાપહારી શ્રીહરિને પ્રાપ્ત કર્યો છે. સર્વ ધર્મોમાં શ્રવણ શ્રેષ્ઠ છે, હે મुनિગણો! માત્ર શ્રવણથી જ વૈકુંઠવાસી કૃષ્ણ પ્રાપ્ત થાય છે.” જ્યારે નારદજી આ રીતે બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે મહાયોગી, વિદ્વત્તાસાગર ચંદ્ર, વ્યાસપુત્ર શુકદેવજી ત્યાં પધાર્યા. discourse પૂર્ણ થતાં, પોતાના આત્મલાભથી પ્રસન્ન થયેલા શુકદેવજી પ્રેમપૂર્વક, ધીરે ધીરે ભાગવત કથા ગાવા લાગ્યા. શુકદેવજીના આગમનથી સમગ્ર સભા તેમની દિવ્ય તેજસ્વિતાને જોઈ તરત ઊભી રહી અને મહાસિંહાસન અર્પણ કર્યું. દેવમુનિ નારદજીએ પ્રેમથી તેમનું સન્માન કર્યું અને શુકદેવજી સુખપૂર્વક બેઠા બાદ બોલ્યા: “મારા શુદ્ધ વચનો સાંભળો.” શ્રી શુકદેવજી બોલ્યા: “ભાગવત એ વેદરૂપી કલ્પવૃક્ષનું પક્વ ફળ છે, જે શુકમુખથી વરસતા અમૃતથી પરિપૂર્ણ છે; હે રસિકો, repeatedly તેના રસને પીવો. અહીં, મહર્ષિ દ્વારા રચાયેલ ભાગવતમાં, સર્વ કપટધર્મો ત્યજી દેવાયા છે; તે નિર્મલ, નિર્દોષ, અમર્યાદિત કલ્યાણકારી તત્વ દર્શાવે છે, જે ત્રિવિધ તાપને મૂળથી નાશ કરે છે. બીજાં શાસ્ત્રોની જરૂર જ શું છે? અહીં, શ્રદ્ધાળુ શ્રોતાઓના હૃદયમાં ભગવાન તત્કાળ બંધાઈ જાય છે.” “શ્રીમદ્ ભાગવત એ પુરાણોમાં શિરમણિ છે, વૈષ્ણવોનું ખજાનો છે; તેમાં પરમહંસોના નિર્મળ જ્ઞાનનું ગાન છે. અહીં નિષ્ક્રિય જ્ઞાન, વિવેક, વૈરાગ્ય અને ભક્તિનું પ્રગટન થાય છે; શ્રવણ, પઠન અને મનનથી મનુષ્ય મુક્તિ પામે છે. સ્વર્ગ, સત્યલોક, કૈલાસ કે વૈકુંઠમાં પણ એવો રસ નથી; તેથી, હે ભાગ્યશાળી, ભાગવતના પાનમાં સદા લીન રહો—કદી છોડશો નહીં.” સૂતજી કહે છે: એ સમયે, બાદરાયણ (વ્યાસજી) સભામાં વાત કરી રહ્યા હતા, ત્યારે હરિ પ્રહલાદ, બલિ, ઉદ્ધવ, અર્જુન વગેરેના સાથે પધાર્યા; નારદમુનિએ ભગવાન અને તેમના સહચારીઓનું સન્માન કર્યું. શ્રીહરિને દિવ્ય સિંહાસન પર તેજસ્વી રીતે બેઠેલા જોઈ, સર્વે પહેલા સ્તુતિ કરવા લાગ્યા. ત્યારબાદ શિવ-પાર્વતી અને કમલાસન પર બ્રહ્માજી પણ એ મહિમા જોવા આવ્યા. પ્રહલાદે ઝાંઝ વગાડ્યા, ઉદ્ધવે ઘંટ વગાડી, નારદજીએ સુમધુર વીણા વગાડી, અર્જુન રાગના આગેવાન બન્યા; ઇન્દ્રે મૃદંગ વગાડ્યા અને બોલ્યા: “જય! જય! હે કુમારો, તમે કેટલા કુશળ છો!” આગળ વ્યાસપુત્ર શુકદેવજી રસબદ્ કથા ગાતા હતાં. મધ્યમાં હરિ, શિવ અને બ્રહ્મા ત્રણે ભક્તસમૂહમાં નૃત્ય કરવા લાગ્યા, અને તેમનું તેજ અતિપ્રભાસ્પદ હતું. આ અદભુત મહિમા જોઈ, શ્રીહરિ પ્રસન્ન થઈ બોલ્યા: “મારા પરમ પ્રસન્નતાથી, તમે જે ઇચ્છો તે વર માંગો.” સર્વે પ્રેમથી ગદગદ થઈ, હર્ષપૂર્વક પ્રાર્થના કરી: “પર્વતો, સાપો અને સર્વ ભક્તોમાં, સર્વે શ્રમપૂર્વક તને સ્મરે—આ અમારો આશય છે.” ભગવાન અચ્યુતએ “તથાસ્તુ” કહ્યું અને અદૃશ્ય થયા. પછી નારદ, શુક અને અન્ય મुनિએ ભગવાનના ચરણોમાં વંદન કર્યું. સર્વે આનંદિત અને મોહવિહિન થઈ, દિવ્ય કથારસ પીધો અને વિદાય થયા. એ ભક્તિ, પુત્રો સહિત, શુકદેવજી દ્વારા પોતાના ગ્રંથમાં પણ સુરક્ષિત રહી; ભાગવતસેવા વડે વૈષ્ણવોનું મન શ્રીહરિમાં લીન થાય છે. જેઓ દારિદ્ર્ય, દુઃખ, તાવથી પીડાય છે, માયારૂપ દાનવથી દબાઈ ગયા છે, સંસારસાગરમાં ફંસેલા છે—તેમના કલ્યાણ માટે ભાગવતનું ગાન થાય છે. શૌનકજીએ પૂછ્યું: “શુકદેવજીએ રાજાને ક્યારે કથા કહી? ગોકર્ણે ક્યારે ફરી વાર કહેલી? દેવમુનિએ બ્રાહ્મણોને ક્યારે કહેલી? કૃપા કરીને મારા આ સંશયને દુર કરો.” સૂતજીએ કહ્યું: કૃષ્ણના અવતરણ પછી ત્રીસ વર્ષ, જ્યારે કલિયુગ વધ્યો હતો, ભાદ્રપદ માસના શુક્લ નવમીના દિવસે, શુકદેવજીએ ભાગવતકથા આરંભી. પરિક્ષિતના શ્રવણ પછી, કલિયુગના બે સો વર્ષ પછી, પવિત્ર નવમીના દિવસે, ગોકર્ણે કથા કહી. ત્યારબાદ, કલિયુગમાં વધુ ત્રીસ વર્ષ પછી, કાર્તિક શુક્લ નવમીના દિવસે, બ્રહ્માપુત્રોએ કથા ગાઈ. હે નિષ્પાપ, મેં તને પૂછ્યું તે પ્રમાણે કલિમાં ભાગવતકથા કેવી રીતે સંસારરોગનાશક છે તેનું વર્ણન કર્યું. આ કથા કૃષ્ણપ્રિય, સર્વપાપનાશક, મુક્તિનું એકમાત્ર કારણ અને ભક્તિપ્રવાહ લાવનારી છે; ધર્મનિષ્ઠો ભક્તિપૂર્વક તેનું પાન કરે—પૃથ્વી પર યાત્રા કે અન્ય ઉપાસનાની જરૂર નથી. યમરાજ પણ પોતાના દૂતને કહે છે: “જે ભગવાનની કથા-રસમાં મસ્ત છે, તેમને તું છોડે, હે દૂત; હું બીજાના ક્રોધનો સ્વામી છું, પણ વૈષ્ણવોનો નહીં.” આ અસ્થિર જગતમાં, જ્યાં મન વિષયવાસનાના ઝેરથી પીડાય છે, અડધો ક્ષણ પણ શુકકથારસ પી લેવું—આથી કલ્યાણ થાય છે. વ્યર્થની કથાઓ સાંભળીને ભટકવું કેમ, જ્યારે પરિક્ષિતે પણ મુક્તિદાયી કથા શ્રવણ કરી હતી? શુકદેવજીએ વહેતા રસપ્રવાહથી જે કથા ગાઈ, તે જે ગાય છે, તેનું કંઠ બંધાઈ જાય છે—અને તે વૈકુંઠનાથ બની જાય છે. આ રીતે, સર્વ શાસ્ત્રો દ્વારા સ્થાપિત ગુહ્ય તત્વ તને કહેલું; સર્વ ગ્રંથોમાં વિશ્લેષણ કર્યા પછી, શુકકથાથી શુદ્ધ કંઈ નથી—પરમ આનંદ માટે તેના બાર અધ્યાયોના રસને પી. જે શ્રદ્ધાથી નિયમિત રીતે આ કથા સાંભળે છે અથવા શુદ્ધ વૈષ્ણવોની સામે કહેશે—બન્નેને ફળ પ્રાપ્ત થાય છે; એમના માટે જગતમાં કશું અપ્રાપ્ય નથી. પછી શૌનકજીએ પૂછ્યું: “નારદજી વિદાય થયા પછી, મહાન બાદરાયણ (વ્યાસજી)એ તેમના આશયને જાણીને પછી શું કર્યું?