શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પાર્થ જ્યારે વૈષ્ણવ લોક વિશે સાંભળે છે, ત્યારે તે અત્યંત આશ્ચર્યમાં પડી જાય છે. તેને લાગે છે કે માનવોમાં જે પણ શક્તિ હોય છે, તે બધું શ્રીકૃષ્ણની કૃપાથી જ છે. આવા અનેક અદભૂત કાર્ય દર્શાવીને, શ્રીકૃષ્ણ લોકમાં ભોગ વિલાસ કરે છે અને સર્વને અતિશય યજ્ઞો દ્વારા આશ્ચર્યમાં મૂકે છે. શ્રીકૃષ્ણ યોગ્ય સમયે બ્રાહ્મણો અને અન્ય લોકોની ઈચ્છિત આશીર્વાદ આપે છે, જેમ ઈન્દ્ર સર્વોચ્ચતા પ્રાપ્ત કરીને વરસાદ વરસાવે છે. તેમણે અર્જુન અને અન્ય પાંડવો દ્વારા દુષ્ટ રાજાઓનો નાશ કર્યો અને ધર્મના પુત્રો તથા અન્ય સજ્જનો દ્વારા ધર્મ સ્થાપિત કર્યો. શુકદેવજી કહે છે: શ્રીકૃષ્ણ પોતાના શહેર દ્વારકામાં સુખથી નિવાસ કરે છે. ત્યાં સર્વ સમૃદ્ધિ છે અને વૃષ્ણિ કુળના શ્રેષ્ઠ લોકોની આસપાસ છે. મહેલોમાં યુવાન સ્ત્રીઓ સુંદર વસ્ત્રોમાં શોભિત છે, ચમકતી સુંદરતાથી રમે છે, અને બોલ તથા અન્ય રમતો રમે છે; તેઓ વીજળીની જેમ ઝળહળે છે. દ્વારકાના માર્ગો હંમેશા વ્યસ્ત છે, ત્યાં નશામાં રહેલા હાથી, યોદ્ધા, ઘોડા અને સોનાથી શોભિત રથો છે. બગીચા અને વનોમાં ફૂલોથી ભરેલા વૃક્ષોની પંક્તિઓ છે, જ્યાં માદમસ્ત મધમાખીઓ અને પક્ષીઓ ગીત ગાય છે. શ્રીકૃષ્ણ પોતાની સોળ હજાર પત્નીઓ સાથે તેમના ભવ્ય ઘરોમાં એકમાત્ર પ્રિય તરીકે આનંદ કરે છે, જ્યાં દરેક સ્ત્રી અદભૂત રૂપ ધરાવે છે. તેઓ પવિત્ર જળમાં, જે પૂર્ણ ફૂલેલા કમળ, કુંવાં અને નીલકમળની સુગંધથી ભરી છે, અને પક્ષીઓની ટોળીઓ વચ્ચે વિહાર કરે છે. પત્નીઓના સ્તનથી લાગેલા કેશરીના રંગથી શરીર રંગાઈને, શ્રીકૃષ્ણ તળાવના જળમાં પ્રવેશ કરે છે અને તેમની સાથે રમે છે. ગંધર્વો, ઢોલ, ઝાંઝ અને નગારા વગાડે છે, તો વંશી, ગાયક અને વંશાવલિકાર પણ ગીત ગાય છે. આ સ્ત્રીઓ હસતાં રમતાં શ્રીકૃષ્ણ પર જળ છાંટે છે, અને શ્રીકૃષ્ણ પણ તેમના વચ્ચે યક્ષરાજની જેમ યક્ષીઓમાં રમે છે. તેમના વસ્ત્ર ભીંજાય છે, વિશાળ ઉરોભાગ દેખાય છે, અને તેઓ ફૂલોની મુઠીઓથી શ્રીકૃષ્ણ પર છાંટે છે; રમતાં, હસતાં, પ્રેમથી તેમને આલિંગન કરે છે. શ્રીકૃષ્ણના ઉર પર કેશરીથી રંગાયેલી વણમાલા છે, રમતાં-આલિંગન કરતાં તેમના વાળ છૂટા પડે છે, અને યુવાન સ્ત્રીઓ વારંવાર જળ છાંટે છે; તેઓ હાથીની જેમ હાથીણીઓથી ઘેરાયેલા આનંદ કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ નૃત્યકરો, ગાયક, સંગીતકારો અને સ્ત્રીઓને રમવા માટે આભૂષણો અને વસ્ત્રો આપે છે. તેઓ હસતાં, મીઠી નજરે, રમતાં, અને પ્રેમથી આલિંગન કરે છે; સ્ત્રીઓના મન શ્રીકૃષ્ણમાં મગ્ન થઈ જાય છે. આ સ્ત્રીઓ, મન માત્ર મુકુંદમાં સ્થિર, બોલે છે; તેમના શબ્દો મદમાં પડેલા કે મૂર્ખ જેવા છે, કમળનેત્ર શ્રીકૃષ્ણના સ્મરણમાં. આવાં શબ્દો સાંભળો. પત્નીઓ કહે છે: "ઓ કુરરી, તું રાતે ઊંઘતી નથી, હમણાં દુ:ખી છે; જગતના સ્વામી રાતે સૂઈ જાય છે, અમને અદૃશ્ય છે. શું તું પણ અમને જેમ, કમળનેત્રના દયાળુ દૃષ્ટિ અને હાસ્યથી હૃદયમાં ઘાયલ છે?" "તું રાતે આંખો બંધ કરે છે, સાથીથી અદૃશ્ય, અને દુ:ખથી બોલે છે, ઓ ચક્રવાકિ; અમે પણ અચ્યુતના પદમાં દાસી બની છે; કે તું વાળમાં પહેરવા માટે વણમાલા ઈચ્છે છે?" "તું હંમેશા જળકિનારે રાતભર ઉંઘતી નથી; શું મુકુંદે તારા આત્માનું ચિહ્ન લઈ લીધું છે, જેથી તું પણ અમને જેવી સહનશક્તિ ગુમાવી છે?" "ઓ ચંદ્ર, તને કોઈ તીવ્ર રોગ લાગ્યો છે; તું પ્રકાશ ગુમાવું છે અને તારા કિરણો અંધકાર દૂર કરી શકતા નથી. અમે પણ ભટકી ગયેલા, તું અમને જેમ, શ્રીકૃષ્ણને ભૂલી, શાંત રહો છો?" "ઓ મલય પર્વતની પવન, શું અમે તને દુ:ખ આપ્યું છે? ગોવિંદના કટાક્ષથી, તું અમારા હૃદયમાં વેદના જગાવે છે." "ઓ વાદળ, તું યદુકુળના મુખ્યને ખૂબ પ્રિય છે; અમને જેમ, તું પ્રેમથી બંધાયેલ છે, શ્રીવત્સધારીની સ્મૃતિમાં વ્યથિત છે. તું પણ અમને જેવી, સ્મરણથી વારંવાર અશ્રુ વહાવે છે." "ઓ કોયલ, તારા કંપતા કંઠથી તું મીઠા શબ્દો બોલે છે, જે મૃતને પણ જીવંત કરે છે. શું તું પ્રિયના નામ બોલે છે? શું હું તારા માટે કંઈ કરી શકું?" "ઓ પર્વત, તું બોલતો નથી, હલતો નથી; તું કોઈ મહાન કાર્યનું ધ્યાન કરે છે, અમને જેમ, તું વાસુદેવપુત્રના પદને ગળે લગાવવા ઈચ્છે છે." "અફસોસ, દરિયાની પત્નીઓ, તેમના તળાવ સુકાઈ ગયા છે, હાથ સુકાઈ ગયા છે, અને કમળની સુંદરતા ગુમાવી છે; તેઓ પણ શ્રીકૃષ્ણના પ્રેમભર્યા દૃષ્ટિ વિના દુ:ખી છે, અમને જેમ." "ઓ હંસ, આવો! આ જળ પીવો. અમને શૌરીના સમાચાર કહો, શું તું તેમનો દૂત છે? શું અજયતાના કલ્યાણ છે, કે તેમનો પ્રેમ અમથી હટ્યો છે? જો તેમણે અમને ભૂલી દીધા હોય, તો કેમ અમે સેવા કરીએ? તેમનો આશ્રય સિવાય સ્ત્રીઓ માટે બીજું કોઈ આશ્રય નથી." શુકદેવજી કહે છે: આવી રીતે, શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યે આવા ભાવથી, માધવની સ્ત્રીઓ પરમ અવસ્થાને પ્રાપ્ત થઈ. શ્રીકૃષ્ણની મહિમા મહાન ગીતોમાં ગાય છે; માત્ર સાંભળવાથી જ સ્ત્રીઓના મન ખેંચાય છે— તો જે તેમને દેખે છે, તેઓનું શું કહીએ? જે સ્ત્રીઓ પ્રેમથી, પતિરૂપે, શ્રીકૃષ્ણની સેવા કરે છે—પગ દબાવે છે અને અન્ય કાર્ય કરે છે—તેમનો કયો તપ વર્ણવી શકાય? શ્રીકૃષ્ણે વેદોમાં જણાવેલી ધર્મને અનુસરતા, ગૃહસ્થ માટે ધર્મ, અર્થ અને કામનો આદર્શ repeatedly દર્શાવ્યો. તેમણે ગૃહસ્થોમાં પરમ ધર્મ સ્થાપિત કર્યો; તેમની સોળ હજાર અને સો કરતાં વધુ રાણીઓ હતી. તેમા સૌથી શ્રેષ્ઠ આઠ, જેમા રુક્મિણી આગવી હતી, સ્ત્રીઓમાં રત્ન સમાન હતી, અને તેમના પુત્રોની યાદી આપવામાં આવે છે. શ્રીકૃષ્ણે દરેક પત્ની પાસેથી દસ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા, જેટલી પત્નીઓ હતી એટલા પુત્રો. આ પુત્રોમાં, મહાન પરાક્રમી અઠાર ચતુરંગી યોદ્ધાઓ હતા, જેના નામો શુકદેવજી કહે છે: પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ, દીપ્તિમાન, ભાનુ, સાંબ, મધુ, બૃહદભાનુ, ચિત્રભાનુ, વૃક, અરુણ, પુષ્કર, વેદબાહુ, શ્રુતદેવ, સુનંદન, ચિત્રબાહુ, વિરૂપ, કવિ, અને ન્યગ્રોધ. મધુદ્વિષી શ્રીકૃષ્ણના બધા પુત્રોમાં, રુક્મિણીપુત્ર પ્રદ્યુમ્ન સર્વોત્તમ હતા, પિતાની જેમ. તે મહાન યોદ્ધાએ રુક્મિનીના ભાઈ રુક્મિની પુત્રી સાથે વિવાહ કર્યો અને તેના દ્વારા અનિરુદ્ધ જન્મ્યા, જે હજારો હાથીઓની શક્તિ ધરાવતા હતા.