શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તે ત્યાં, જ્યાં સંન્યાસીઓનો પરમ લક્ષ્ય છે, જ્યાં શાંતિમય, દંડ ત્યાગી મહાત્માઓ જાય છે અને જ્યાંથી પાછા કોઈ આવતું નથી, એ પરમ સ્થાનમાં સ્વયં નારાયણ નિવાસ કરે છે. આ દરમિયાન, જ્યારે એક મહાન દાનવ વિપત્તિમાં હતો, ત્યારે પાપનો સંહારક ભગવાન, પોતાની યોગમાયાથી યુવાન બ્રહ્મચારીનું રૂપ ધારણ કરીને દૂરથી તેના નજીક આવ્યા. તેઓ કમર પર મેખલા, શરીરે મૃગચર્મ અને હાથમાં દંડ ધારણ કર્યા હતા; તેજથી પ્રજ્વલિત, હાથમાં કુશ ધરાવતાં, નમ્રતાપૂર્વક વિનયથી તેને અભિવાદન કર્યું. ભગવાને કહ્યું: “શકુનીપુત્ર, તું થાકેલો દેખાય છે—શું તું દૂરથી આવ્યો છે? થોડું આરામ લઈ લે, કેમ કે આ આત્મા સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરાં કરે છે. જો તારો આશય અમારે સાંભળવા યોગ્ય છે, તો મહાબલી, કૃપા કરીને કહેજે; કારણ કે સામાન્ય રીતે લોકો પોતાના હિત માટે અન્યનો આશ્રય લે છે.” ભગવાનના અમૃત સમાન વચનો સાંભળીને, તેની થાક ઉતરી ગઈ અને તેણે ઘટેલી તમામ વાતો તેમ જ કહેલી. ભગવાને કહ્યું: “જો આવું છે, તો અમે એના વચન પર વિશ્વાસ રાખી શકતા નથી, જે દક્ષના શ્રાપથી અસુર અવસ્થામાં પહોંચ્યો છે અને ભૂતપ્રેતનો સ્વામી છે. જો તને ખરેખર વિશ્વના ગુરુમાં શ્રદ્ધા છે, દાનવરાજ, તો વહેલી તકે પોતાનો હાથ તારા મસ્તક પર મૂકી અને એ સાચું છે કે કેમ, તે સાબિત કર.” “જો શંભુના વચનો કોઈ રીતે અસત્ય હોય, દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ, તો તેને છોડી દે, કેમ કે જે અસત્ય બોલે છે, તેનો અનુસરણ કરવું યોગ્ય નથી.” ભગવાનના ચતુર અને કૌશલ્યભર્યા વચનો વડે, તે દાનવનું મન ભ્રામક થઈ ગયું; પોતાને ભૂલી, એ મૂર્ખે પોતાના હાથને પોતાના મસ્તક પર મૂકી દીધો. ત્યારે, તરત જ, તેનું મસ્તક ફાટી ગયું અને એ ધરતી પર પડ્યો, જેમ કોઈ વાછરડું કાપી નાખવામાં આવે. આ ઘટના સાથે આકાશમાં “જય!”, “નમન!”, “અભિનંદન!”ના નાદ ગૂંજ્યા. વિશ્વમાં ફૂલોની વરસાત થઈ; દુષ્ટ વૃકાસુરના વિનાશથી દેવો, ઋષિઓ, પિતૃઓ અને ગંધર્વો આનંદમાં મગ્ન થયા અને મહાદેવ શિવ distressથી મુક્ત થયા. પરમ પુરુષે મુક્ત થયેલા પર્વતાધિપતિને સંબોધન કર્યું: “હે મહાદેવ, હે દૈવી, આ દુષ્ટ પોતાનાં પાપથી પોતે જ વિનાશ પામ્યો છે. હે ભગવાન, મહાન પુરુષોમાંથી કોણ પાપ કરીને બચી શકે? અને હે જગતના સ્વામી, જો કોઈ વિશ્વના ગુરુને અપમાન આપે, તો શું કહેવું?” “જે કોઈ પણ આ પર્વતાધિપતિના ઉદ્ધારની કથા, જે સ્વયં પરમાત્મા હરિ દ્વારા ઘટી છે, કહે છે કે સાંભળે છે, તે તથા તેના દુશ્મનો જન્મમરણના બંધનથી મુક્ત થાય છે.” પછી, શુકદેવજી કહે છે: “એકવાર સરસ્વતી નદીના કાંઠે મહર્ષિઓ યજ્ઞ કરી રહ્યા હતા. એમાં ચર્ચા ઉઠી—ત્રણે ભગવાનોમાં કયો શ્રેષ્ઠ છે?” સાચું જાણવા માટે, તેઓએ બ્રહ્માના પુત્ર ભૃગુને મોકલ્યા. ભૃગુ બ્રહ્માના સભામાં પહોંચ્યા, પણ પરિક્ષા માટે તેમણે ન તો વંદન કર્યું, ન તો સ્તુતિ. બ્રહ્મા ભગવાન ક્રોધિત થયા અને તેમનું તેજ પ્રગટ થયું, પણ સ્વયંવશ્તા વડે તેમણે એ ઉગ્રતા સંયમિત કરી, જેમ સર્જક પોતાના જ સ્ત્રોતના જળથી અગ્નિને શમાવે છે. પછી ભૃગુ કૈલાસ પર મહેશ્વર પાસે ગયા. મહાદેવ આનંદથી ઉભા થયા અને ભાઈને आलિંગન કરવા ધાવ્યા, પણ ભૃગુએ આલિંગન સ્વીકાર્યું નહીં, કેમ કે તેઓએ તેમને અશ્રદ્ધાવાન માન્યા. ભગવાન શિવના નેત્રો ક્રોધથી લાલ થઈ ગયા અને તેમણે ત્રિશૂલ ઉપાડી ભૃગુને મારવા ઈચ્છ્યા. ત્યારે દેવી પાર્વતીએ તેમના ચરણોમાં પડીને કોમળ વચનો વડે તેમને શાંત કર્યા. પછી ભૃગુ વૈકુંઠમાં ગયા, જ્યાં ભગવાન જનાર્દન શ્રીના ઉર પર શયન કરી રહ્યા હતા. ભૃગુએ ભગવાનના ઉર પર પગ માર્યો. ભગવાન તરત શ્રીલક્ષ્મી સાથે ઉઠી ગયા, પોતાના શયનથી ઉતરી, ભૃગુને વંદન કરી કહ્યું: “સ્વાગત છે, હે બ્રાહ્મણ, થોડા સમય માટે બેસો. હે પ્રભુ, અમારી ભૂલ માફ કરો; અમને ખબર નહોતી કે તમે આવ્યા છો.” “હે પવિત્રોને પવિત્ર કરનાર, તમારી પાદપિતીથી મને, જગતને અને મારા ભક્ત રક્ષક દેવતાઓને પવિત્ર કરો.” “આજે, હે પ્રભુ, હું શ્રીલક્ષ્મીના અનન્ય અનુકંપાનો પાત્ર થયો છું; તમારા ચરણસ્પર્શથી પાવન થયેલી શ્રી મારી છાતી પર નિવાસ કરશે.” શુકદેવજી કહે છે: “વૈકુંઠમાં ભગવાનના કોમળ વચનો સાંભળીને, ભૃગુ અત્યંત સંતોષ પામ્યા, મૌન થયા, ભક્તિથી રડવા લાગ્યા.” પછી તેઓ પાછા યજ્ઞસ્થળે બ્રાહ્મણો પાસે ગયા અને જે કંઈ અનુભવ્યું તે બધું કહ્યું. એ સાંભળીને, મહર્ષિઓ આશ્ચર્યચકિત અને નિર્દ્વંદ્વ બની, વિશેષ શ્રદ્ધા વિષ્ણુમાં રાખી, કેમ કે શાંતિ અને નિર્ભયતા એમનાથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. કારણ કે એમાથી જ ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય, અષ્ટૈશ્વર્ય અને આત્માની કલ્મષ દૂર કરનાર યશ ઉત્પન્ન થાય છે. તેઓ દંડ ત્યાગી, શાંત, સમદૃષ્ટિ, નિર્મમ અને ગુણવાન સાધુઓનો પરમ લક્ષ્ય છે. જેઓનું પ્રિય સ્વરૂપ સત્વ છે, જેમના માટે બ્રાહ્મણો આરાધ્ય દેવ છે; શાંત, નિષ્કામ અને જ્ઞાનીજન તેમને ફળની ઇચ્છા વિના ભજે છે. તેમની માયાથી, ત્રિગુણાત્મક રાક્ષસ, અસુર અને સુર વર્ગ ઉત્પન્ન થાય છે; અને સત્વગુણ એ પવિત્ર સ્થાન પ્રાપ્ત કરવાનું સાધન છે. આ રીતે, સરસ્વત બ્રાહ્મણોએ, લોકની શંકા દૂર કરવા, પરમ પુરુષના પાદપદ્મની સેવા કરીને પરમ ગતિ પ્રાપ્ત કરી. શુતજી કહે છે: “જે કોઈ પણ પોતાના કાનને પાત્ર બનાવીને વારંવાર આ અમૃતકથા પીએ છે, જે મહર્ષિના પુત્રના પાદપદ્મની સુગંધથી યુક્ત છે અને પરમ પુરુષ વિષે છે, તે સંસારપથના થાકને ત્યાગી દે છે.” પછી, એકવાર દ્વારકામાં, એક બ્રાહ્મણના પત્નિએ પુત્રને જન્મ આપ્યો, પણ જન્મતાની સાથે જ બાળકનું અવસાન થઈ ગયું. બ્રાહ્મણે મૃત બાળકને લઈ રાજમહેલના દ્વાર પર મૂકી દીધું અને દુ:ખી હૃદયે આ રીતે વિલાપ કર્યો: “બ્રાહ્મણદ્વેષી, કપટ, લોભી અને વિષયાસક્ત રાજાના દુશ્કર્મોથી મારા પુત્રનું અવસાન થયું છે.” “જ્યારે રાજા હિંસામાં રુચિ ધરાવે છે, દુરાચારી છે અને ઇન્દ્રિયજિત છે, ત્યારે પ્રજાને દુ:ખ, દારિદ્ર્ય અને સતત પીડા સહન કરવી પડે છે.” આ રીતે, જ્યારે બીજું અને ત્રીજું બાળક પણ મૃત્યુ પામ્યું, ત્યારે બ્રાહ્મણે તેમને પણ રાજાના દ્વાર પર મૂકી, એ જ વિલાપ પુન: પુન: કર્યો.