શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભગવાન શ્રીમદ ભાગવતની કથા સંભળાવવાનો વ્રત ધારણ કરનારને ખાસ નિયમો પાલન કરવા જરૂરી છે. આવા વ્રતીને સ્ત્રીઓ જે રજોદર્શન હોય, જ્ઞાતિ બહારના લોકો, વિદેશી, પતિત, વેદ-વિરોધી, દ્વિજદ્વેષી, અને વેદથી વિમુખ વ્યક્તિઓ સાથે વાતચીત ન કરવી જોઈએ. વ્રતધારીને સત્ય, પવિત્રતા, દયાલુતા, મૌન, સરળતા, વિનમ્રતા અને ઉદારતા જેવા ગુણોનું પાલન કરવું જોઈએ. આ કથા ગરીબ, દુખી, રોગી, નિરાશ, પાપમાં લીન, સંતાનહીન અને મુક્તિ ઈચ્છનાર વ્યક્તિઓએ સાંભળવી જોઈએ. સ્ત્રી જે સંતાન ન ધરાવે, સંતાનનું મૃત્યુ થાય, વાંઝણ હોય, બાળક ગુમાવી હોય, અથવા ગર્ભપાતથી દુખી હોય, તેને પણ આ કથા શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળવી જોઈએ. શાસ્ત્રોક્ત રીતથી આ કથા સાંભળવાથી અવિનાશી પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે; આ દિવ્ય અને શ્રેષ્ઠ કથા લાખો યજ્ઞોના ફળ આપે છે. જેમ જનમાષ્ટમીના વ્રતનો સંકલ્પ અને પૂર્ણાહુતિ થાય છે, તેમ આ વ્રત પૂર્ણ થયા પછી પણ સમાપન કરવું જોઈએ. જો કોઈ ગરીબ અને નિષ્કામ વૈષ્ણવ હોય, તો સમાપન વિધિની જાગરુકતા જરૂરી નથી; માત્ર શ્રવણથી જ તેઓ પવિત્ર થઈ જાય છે. કથા સંભળાવવાનો યજ્ઞ પૂર્ણ થયા પછી, શ્રોતાઓએ ગ્રંથ અને વક્તાને ખૂબ ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી જોઈએ. પછી, તુલસીની માળાઓ શ્રોતાઓને આપવી, મૃદંગ અને ઝાંઝ સાથે મધુર કીર્તન કરવું. જય જયકાર, સ્તુતિ, શંખનાદ, બ્રાહ્મણો અને ગરીબોને ધન અને અન્ન દાન—all આ વિધિમાં કરવું જોઈએ. જો શ્રોતાએ વૈરાગ્ય ધરાવ્યું હોય, તો બીજા દિવસે ગીત અને વાદ્યનું આયોજન કરવું; જો ગૃહસ્થ હોય, તો કર્મશુદ્ધિ માટે અગ્નિહોત્ર કરવું. દરેક શ્લોક માટે, યોગ્ય રીતથી પાયસમ, મધ, ઘી, અને તલ સહિતની વસ્તુઓ, ખાસ કરીને દશમ સ્કંધ માટે, અર્પણ કરવી. વૈકલ્પિક રીતે, ગાયત્રી મંત્ર સાથે યજ્ઞ પણ કરી શકાય છે, કારણ કે પુરાણ પરમ તત્વ સમાન છે. જો યજ્ઞ કરવું શક્ય ન હોય, તો બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ તેની સામગ્રી અન્યને આપી દેવી જોઈએ, જેથી ફળ પ્રાપ્ત થાય અને વિવિધ દોષો દૂર થાય. દોષ નાશ માટે, ભગવાનના સહસ્ર નામોનું પઠન કરવું, કેમ કે તેના કરતાં શ્રેષ્ઠ કંઈ નથી. પછી, બાર બ્રાહ્મણોને પાયસમ અને મધથી ભોજન કરાવવું, અને પૂર્ણાહુતિ માટે સોનાનું દાન તથા ગાય આપવી. જો શક્તિ હોય, તો ત્રણ પલ વજનનું સોનાનું સિંહ બનાવવું, અને તેમાં સુંદર લખાણવાળી ભાગવત ગ્રંથ મૂકવી. પછી, યથાવિધિ, આમંત્રણથી શરૂ કરીને, તમામ પૂજા વિધિ, દાન, વસ્ત્ર, આભૂષણ, સુગંધ વગેરે, આત્મનિયંત્રિત અને પૂજનીય વક્તાને આપવું. બુદ્ધિમાન વ્યક્તિ આ બધું ગુરુને આપે, તો સંસારના બંધનમાંથી મુક્ત થઈ જાય છે; prescribed riteથી બધા પાપો દૂર થાય છે. આ શુભ શ્રીમદ ભાગવત પુરાણ ફળદાયક છે—ધર્મ, અર્થી, કામ અને મોક્ષ—all પ્રાપ્ત કરવા માટેનું સાધન છે; તેમાં કોઈ સંશય નથી. કુમારો કહે છે: અમે બધું કહી દીધું, હવે વધુ શું સાંભળવા ઈચ્છો? શ્રીમદ ભાગવત જ ભોગ અને મોક્ષ આપે છે. સૂત કહે છે: એમ બોલી, મહાન આત્માઓએ ભાગવત કથા સંભળાવી, જે બધા પાપો નાશ કરે છે, પુણ્ય અને ભોગ-મોક્ષ આપે છે. સાત દિવસ સુધી, બધા મનનિયંત્રિત જીવોએ શાસ્ત્રોક્ત રીતે કથા સાંભળીને, સર્વોત્તમ દેવ એવા પરમાત્માનું સ્તુતિ કરી. પછી, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને ભક્તિની શક્તિ સર્વોચ્ચ થઈ ગઈ; યુવાન જલવણી સૌમાં પ્રસરી ગઈ. નારદજી, પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને, અને ઈચ્છા પૂર્ણ થતાં, પરમ આનંદથી ભરાઈ ગયા, આખું શરીર રોમાંચિત થઈ ગયું. કથા શ્રવણ પછી, ભગવાનના પ્રિય નારદે, હાથ જોડીને, પ્રેમથી ગળા ભીની અવાજે કહ્યું: "હું ધન્ય છું, તમે અમર્યાદ દયા ધરાવ છો; આજે હું હરિને, સર્વ પાપ હરણારને, પ્રાપ્ત થયો છું." "સર્વ ધર્મોમાં શ્રવણ શ્રેષ્ઠ છે, હે તપસ્વીઓ, કેમ કે માત્ર શ્રવણથી જ વૈકુંઠવાસી કૃષ્ણ પ્રાપ્ત થાય છે." સૂત કહે છે: eminent વૈષ્ણવ નારદ બોલી રહ્યા, ત્યારે યોગીઓના સ્વામી, શુકદેવજી, ત્યાં આવી પહોંચ્યા. તે સમયે, સોળ વર્ષના વ્યાસપુત્ર, જ્ઞાનના મહાસાગરનો ચંદ્ર, discourse પૂર્ણ કરીને, પોતાની સિદ્ધિમાં તૃપ્ત, પ્રેમથી ધીમે-ધીમે ભાગવત પઠન કરવા લાગ્યા. તેમને જોઈ, સભાએ તેમની દિવ્ય તેજસ્વિતાનો અનુભવ કર્યો, તરત જ ઊભા થઈ, મહાસન અર્પણ કર્યું; દેવોમાંના ઋષિએ પ્રેમથી સન્માન આપ્યું, અને આરામથી બેઠા, કહ્યું: "મારા શુદ્ધ વચનો સાંભળો." શ્રી શુકદેવ કહે છે: "ભાગવત વેદના કલ્પવૃક્ષનું પક્વ ફળ છે, જે શુકદેવના મુખમાંથી નીકળતા અમૃતથી ભીંજાયેલું છે; હે સંવેદનશીલ ભૂમિ વાસીઓ, વારંવાર ભાગવતનો રસ પીઓ." "અહીં, મહાઋષિ રચિત શ્રીમદ ભાગવતમાં, બધા કપટ ધર્મો ત્યજી દેવામાં આવ્યા છે; એ નિર્દોષ, નિષ્કપટ હૃદયવાળાઓ માટે છે. ત્રણ પ્રકારના દુઃખો ઉખાડી ફેંકે છે. બીજાં ગ્રંથોની જરૂર શું? અહીં ભગવાન તત્ક्षણે શ્રવણકર્તાની હૃદયમાં બંધાઈ જાય છે." "શ્રીમદ ભાગવત પુરાણોમાં શિરોમણિ છે, વૈષ્ણવોના ખજાનાં છે; તેમાં પરમહંસોની નિર્મલ જ્ઞાન ગાય છે. અહીં નિષ્કર્મ જ્ઞાન, વિવેક, વૈરાગ્ય અને ભક્તિ—all દર્શાવવામાં આવે છે; શ્રવણ, પઠન અને ભક્તિપૂર્વક મનનથી મુક્તિ મળે છે." "સ્વર્ગ, સત્યલોક, કૈલાસ કે વૈકુંઠમાં પણ આવો રસ નથી; તેથી, હે ભાગ્યશાળી, હંમેશા પીઓ—કદી છોડશો નહીં." સૂત કહે છે: જ્યારે બાદરાયણ (વ્યાસ) એમ કહી રહ્યા હતા, ત્યારે હરિ, પ્રહલાદ, બલિ, ઉદ્ધવ, અર્જુન વગેરે સાથે ત્યાં પ્રગટ થયા; દેવોમાંના ઋષિ (નારદ) એ તેમને અને સાથીઓને સન્માન આપ્યું. હરિને, તેજસ્વી અને ઉન્નત સન પર બેઠેલા જોઈ, સૌએ આગળ વધીને સ્તુતિ શરૂ કરી. પછી શિવ-પાર્વતી, અને બ્રહ્મા કમળાસન પર, પણ એ સ્તુતિ દર્શન માટે આવ્યા. પ્રહલાદે ઝાંઝ, ઉદ્ધવે ઘંટ, નારદે સંગીતમાં પ્રવીણ વીણા, અને અર્જુને સંગીતના નેતા બન્યા; ઇન્દ્રે મૃદંગ વગાડ્યો, 'જય! જય! કુમારો, તમે કેટલા કુશળ છો!' એમ exclaimed. આગળ વ્યાસપુત્ર (શુકદેવ) પ્રવાહિત રચનાથી પઠન કરતા. મધ્યમાં, હરિ, શિવ, બ્રહ્મા—all એકસાથે નૃત્ય કરતા, તેજસ્વી ભક્તોમાં કલાકારોની જેમ ઝળહળતા. આ અદભૂત સ્તુતિ જોઈ, હરિ—even though pleased—એમ બોલ્યા: "તમારા હૃદયની ભક્તિ પ્રમાણે મારો વર માંગો; તમારા વર્ણન અને સ્તુતિથી હું આ ક્ષણે પ્રસન્ન છું." એમ સાંભળીને, સૌ પ્રેમથી, આનંદપૂર્વક હરિને સંબોધન કર્યા. આ રીતે, શ્રીમદ ભાગવત કથાના શ્રવણ, પઠન અને પૂજાની વિધિ, તેનો મહિમા, અને અંતે ભગવાનની પ્રસન્નતા—allનું વર્ણન અહીં થાય છે.