શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ધુરજતિ, જે મહાન દયાળુ છે, એ પછી આગમાંથી ઉગતી જ્વાળાની જેમ, પોતાના હાથોથી વૃત્રાસુરને રોકી દીધો, તેને સ્પર્શ કરવા ન દીધો અને તેની આકૃતિને પૂર્વ કરતાં વધુ તેજસ્વી બનાવી. તેણે વૃત્રાસુરને કહ્યું: "બસ, અંગલા! તું જે ઈચ્છે છે, તે મારો વરદાન પસંદ કર—હું તને જરૂર આપું. શરણાગત લોકો દ્વારા આપવામાં આવેલી માત્ર પાણીથી પણ હું પ્રસન્ન થઈ જાઉં છું, પણ તું તો અતિશય અને વ્યર્થ તપ કરી છે." પછી, એ પાપી વૃત્રાસુરે ભગવાન પાસે એવો વરદાન માગ્યો કે જે જીવોમાં ભય ફેલાવશે: "જેની પણ હું મારા હાથથી માથું સ્પર્શ કરું, એ તુરંત મરી જાય." ભગવાન રુદ્રે, જોતાં કે આ માગણી યોગ્ય નથી, છતાં હસીને 'ઓમ' કહીને એ વરદાન આપી દીધું, જેમ કે સાપને અમૃત આપી દેવામાં આવે. પછી, વૃત્રાસુરે એ વરદાનની પરીક્ષા કરવા માટે પોતાનું જ હાથ શંભુના માથા પર મુકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ શિવ, પોતે જ આપેલા વરદાનથી ડરાઈ, પાછા ખેચાઈ ગયા. વૃત્રાસુરે શિવનો પીછો કર્યો, અને શિવ, ડરથી કાંપતા, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીના અંત સુધી, દિશાઓના કિનારા અને જળ સુધી દોડ્યા. દેવતાઓના અધિપતિઓ કોઈ ઉપાય શોધી શક્યા નહીં અને નિરાશ થઈ બેઠા. ત્યારબાદ, શિવ વૈકુંઠમાં ગયા, જે પ્રકાશથી ભરેલી, અંધકારથી પર એવી જગ્યા છે. ત્યાં, નારાયણ સ્વયં નિવાસ કરે છે—વૈરાગ્યવંતો, શાંતિથી રહેનાર અને દંડ ત્યાગી લોકો માટે એ પરમ લક્ષ્ય છે, જ્યાં ગયેલા ફરી પાછા આવતાં નથી. શિવને એ રીતે પીડિત જોઈ, પાપનો નાશ કરનાર ભગવાન, યોગબળથી, દુરથી એક યુવાન બ્રહ્મચારીના રૂપમાં આવ્યા. કમરપર પટ્ટો, મૃગચર્મ, દંડ, હાથમાં કુશ, અને તેજસ્વી, એ બ્રહ્મચારીએ નમ્રતાથી શિવને અભિવાદન કર્યું. ભગવાને કહ્યું: "શકુનીપુત્ર, તું થાકેલો દેખાય છે—શું તું દૂરથી આવ્યો છે? થોડીવાર આરામ કર, કેમ કે આ આત્મા તો સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે. જો તારી ઇચ્છા એટલી ગુપ્ત નથી કે અમને સાંભળવી ના જોઈએ, તો મહાપ્રભો, કહો; સામાન્ય રીતે લોકો પોતાના હિત માટે બીજાની સહાય લે છે." શ્રી શુકદેવે કહ્યું: ભગવાનના અમૃતસમાન વચનો સાંભળીને, વૃત્રાસુરનો થાક દૂર થઈ ગયો અને તેણે બધું અગાઉ જે બન્યું હતું, તે કહ્યુ. ભગવાને કહ્યું: "જો આવું છે, તો અમે એના શબ્દો પર વિશ્વાસ નહીં કરીએ, જે દક્ષના શાપથી રાક્ષસી અવસ્થામાં છે અને ભૂત-પ્રેતનો સ્વામી છે. જો તું સાચે ત્યાં શ્રદ્ધા ધરાવે છે, દાનવાધિપતિ, તો વહેંચો, તું ત્વરિત તારા માથા પર હાથ મૂકી, અને એ સાબિત થવા દે." "શંભુના શબ્દો જો કોઈ રીતે અસત્ય હોય, દાનવશ્રેષ્ઠ, તો તેને છોડી દે, કેમ કે જેઓ અસત્ય બોલે છે, તેમને ફરી અનુસરી ન જોઈએ." ભગવાનના ચતુર અને કલાપૂર્ણ વચનોથી વૃત્રાસુરનું મન ગુંજાઈ ગયું; પોતે ભૂલી, એ મૂર્ખે પોતાનું જ હાથ પોતાના માથા પર મૂકી દીધું. ત્યારે, તેનું માથું ફાટી ગયું અને એ બળદની જેમ પડી ગયો. એ જ ક્ષણે, આકાશમાં 'વિજય!', 'નમો!', 'શાબાશ!'ના અવાજો ગુંજ્યા. દुष્ટ વૃત્રાસુરના પતનથી ફૂલોની વર્ષા થઈ, દેવતાઓ, ઋષિઓ, પિતૃઓ અને ગંધર્વો આનંદિત થયા, અને શિવ distressમાંથી મુક્ત થયા. પરમ પુરુષે મુક્ત પર્વતાધિપતિને કહ્યું: "મહાદેવ, દેવ, આ દुष્ટ પોતે જ પોતાના પાપથી નાશ પામ્યો." "પ્રભો, મહાન જીવોમાં પણ, પાપ કર્યા પછી કોણ બચી શકે? અને, જગતના ગુરુની અવમાનના કરનારની તો વાત જ શું?" "જે આ પર્વતાધિપતિની મુક્તિની વાર્તા, પરમાત્મા હરિ દ્વારા, જેની શક્તિ અગમ્ય છે, કહે છે કે સાંભળે છે, તે અને તેમના દુશ્મન પણ જન્મ-મરણના ચક્રથી મુક્ત થઈ જાય છે." પછી, શુકદેવે કહ્યું: "સરસ્વતીના કિનારે, રાજા, ઋષિઓ યજ્ઞ કરી રહ્યા હતા. એમાં ચર્ચા ઊભી થઈ: 'ત્રણે ભગવાનમાં સૌથી મહાન કોણ?'" એ સત્ય જાણવાની ઈચ્છા સાથે, રાજા, તેમણે બ્રહ્માના પુત્ર ભૃગુને મોકલ્યા, કે જે સત્ય શોધે. ભૃગુ બ્રહ્માની સભામાં ગયો. તેણે બ્રહ્માને ન તો વંદન કર્યું, ન તો સ્તુતિ કરી—ભૃગુ એ રીતે બ્રહ્માના સ્વભાવની પરીક્ષા કરવા ઈચ્છતો હતો. બ્રહ્મા, પોતાના તેજથી દહન થતા, ક્રોધિત થયા. પણ, ભગવાન, સ્વદંડી, એ ઉદભવેલા ક્રોધને રોકી લીધા, જેમ પ્રજાપતિ પોતાના જ સ્ત્રોતના પાણીથી અગ્નિને શાંત કરે છે. પછી, ભૃગુ કૈલાસ પર ગયો, જ્યાં મહેશ્વર, આનંદથી ઉઠીને, ભાઈને ભેટી embraced કર્યું. પણ ભૃગુએ એ embrace સ્વીકાર્યો નહીં, કેમ કે તેણે disrespect કર્યું હતું. મહેશ્વર, આંખોમાં અગ્નિ, ક્રોધિત થયા અને ત્રિશૂલ ઉંચી કરી, ભૃગુને મારવા. પછી, ભૃગુ તેમના પગે પડ્યો; માતા પાર્વતીએ નમ્ર શબ્દોથી મહેશ્વરને શાંત કર્યા. પછી, ભૃગુ વૈકુંઠ ગયો, જ્યાં જનાર્દન reside કરે છે. ભૃગુએ, ભગવાન, જે શ્રી સાથે પોતાના ઉર પર શયન કરતા હતા, એના ઉર પર પગ માર્યો; ભગવાન, સજ્જનોના આશ્રય, શ્રી સાથે ઊભા થયા. પોતાના શયનસ્થાનેથી ઊતર્યા, ભૃગુને નમન કર્યું અને કહ્યું: "સ્વાગત છે, બ્રાહ્મણ! થોડા સમય અહીં બેસો; પ્રભો, અમને માફ કરો, કેમ કે અમે તમારા આગમનની જાણ ન હતી." "મને, અને વિશ્વ તથા વિશ્વના રક્ષકોને, જે મને આરાધે છે, તમારા પગ ધોઈ ગયેલા પવિત્ર પાણીથી શુદ્ધ કરો, પવિત્રોમાં પવિત્રતા લાવનાર." "આજે, પ્રભો, હું શ્રીના વિશિષ્ટ અનુકંપાનો પાત્ર બની ગયો છું; સંપત્તિ, તમારા પગના સ્પર્શથી પાપમુક્ત થઈ, મારા ઉર પર નિવાસ કરશે." શુકદેવે કહ્યું: ભૃગુ વૈકુંઠમાં ભગવાન સાથે એ રીતે મૃદુ વચન બોલતા, અંદરથી તૃપ્ત, સંતોષિત, મૌન, ભક્તિથી overwhelm, આંખોમાં આશુભરી થયા. પછી, ભૃગુ ફરી બ્રહ્મનિષ્ઠ ઋષિઓની સભામાં પાછા આવ્યો, રાજા, અને તેમણે જે અનુભવ્યું, એ બધું કહ્યું. એ સાંભળીને, ઋષિઓ આશ્ચર્ય અને શંકામુક્ત થઈ, અને વિશ્નુમાં વધુ શ્રદ્ધા રાખી, કેમ કે એમાંથી શાંતિ અને નિર્ભયતા મળે છે. કારણ કે એમાંથી ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય, અષ્ટૈશ્વર્ય, અને આત્માની અશુદ્ધિ દૂર કરતી કીર્તિ ઉદ્ભવે છે. એ જ rod-tyagi, શાંતિ, સમ, નિર્લોભી અને ગુણવંતો માટે પરમ લક્ષ્ય છે. જેની પ્રિય આકૃતિ સત્વ છે, જે માટે બ્રાહ્મણો પREFERRED દેવતા છે; જે શાંત, નિરાશા અને જ્ઞાની reward વગર ભક્તિ કરે છે. એની માયાથી, ગુણોથી યુક્ત, રાક્ષસ, અસુર અને સુર—ત્રણે વર્ગો સર્જાય છે; અને સત્વ એ પવિત્ર સ્થાન પ્રાપ્ત કરવાની રીત છે.