શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

રાજા પરિક્ષિતે પુછ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, અમને રામ અને કૃષ્ણની બહેન વિશે જાણવું છે—કેમ અર્જુને તેના સાથે લગ્ન કર્યા અને તે કેવી રીતે મારી દાદી બની?” શુકદેવજી કહે છે: અર્જુન જ્યારે તીર્થયાત્રા માટે ભ્રમણ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે તે પ્રભાસ સ્થાને પહોંચ્યો. ત્યાં તેણે પોતાની માતૃપક્ષીની બહેન વિશે વાતો સાંભળી. કેટલાક જણ કહેતા હતા કે રામ (બલરામ) તેને દુર્યોધનને આપશે, જ્યારે કેટલાક એ વાતને નકારી રહ્યા હતા. અર્જુન પોતે તેને મેળવવા ઈચ્છતો હતો, તેથી તેણે ત્રિદંડ ધારણ કરીને વૈરાગી બનીને દ્વારકા ગયો. દ્વારકામાં તેણે પોતાનું હેતુ રાખીને અનેક મહિના વિતાવ્યા. શહેરવાસીઓ અને બલરામે વારંવાર તેનો આદર કર્યો, પણ બલરામે તેને ઓળખ્યો નહિ. એક દિવસ બલરામે તેને પોતાના ઘરમાં આમંત્રિત કર્યો, અતિ શ્રદ્ધાથી ભોજન આપ્યું, અને અર્જુને ભિક્ષામાં મળ્યું તે ભોજન સ્વીકાર્યું. ત્યાં અર્જુને એક વિખ્યાત કન્યાને જોયી, જે વીર પુરુષોને પણ મોહી લે એવી હતી. અર્જુનનું હૃદય પ્રેમ અને આનંદથી ખીલી ઉઠ્યું. તે કન્યાએ પણ અર્જુનને જોઈને મનમાં તેને પસંદ કરી લીધો; લજ્જાવશ, મીઠા સ્મિત અને કણાંથી જોઈને તેણે પોતાનું મન અને નજર અર્જુન પર જ મૂકી. અર્જુન સતત તેના વિચારમાં પડ્યો રહ્યો, તેને મેળવવાની ઇચ્છા થી શાંત રહી શકતો ન હતો—મનમાં ભારે વ્યાકુલતા હતી. પછી, એક મહાન ઉત્સવ દરમિયાન, જ્યારે તે કન્યા રથમાં બેસી કિલ્લા બહાર નીકળી રહી હતી, ત્યારે અર્જુને પોતાના માતા-પિતા અને કૃષ્ણની મંજૂરીથી તેને રથમાં બેસાડી લઇ ગયો. અર્જુને રથ પર ઊભો રહી ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને જે વીરોએ તેને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, તેમને હંકારથી હાંકી કાઢ્યા, જેમ સિંહ હરણાઓને તોડી નાખે. આ સમાચાર સાંભળીને બલરામ ઉગ્ર સમુદ્ર જેવો ઉથલ્યો, પણ કૃષ્ણે તેમના પગ પકડીને અને મિત્રોએ સાથે રહી તેમને શાંત કર્યા. બલરામે લગ્નમાં આનંદથી ઘણાં દાન આપ્યાં—હાથી, રથ, ઘોડા, પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને ઘણું ધન. શુકદેવજી આગળ કહે છે: કૃષ્ણના ભક્તોમાં શ્રુતદેવ નામના વિખ્યાત બ્રાહ્મણ હતા, જે પૂર્ણ ભક્તિથી કૃષ્ણને સમર્પિત હતા, સર્વ ઇચ્છાઓથી પરિપૂર્ણ, શાંત, વિવેકી અને અસંગી. તેઓ વિદેહ દેશના મિથિલા શહેરમાં ગૃહસ્થ તરીકે રહેતા, યથાસંભવ મળતું સ્વીકારતા અને પોતાના કર્તવ્યમાં નિરંતર રહ્યા. દરરોજ, તેઓ તીર્થયાત્રા માટે મળતું જ સ્વીકારતા, તેમાં જ સંતોષ માનતા અને જરૂરી વિધિઓ કરતા. એ પ્રદેશના રાજા બહુલાશ્વ પણ એવા જ વિનમ્ર અને કૃષ્ણના પ્રિય હતા. કૃષ્ણ બંનેથી પ્રસન્ન થઈને દારુક દ્વારા લાવવામાં આવેલા રથ પર સવાર થયા અને ઋષિઓ સાથે વિદેહ દેશ તરફ ગયા. નારદ, વામદેવ, અત્રિ, કૃષ્ણ, રામ, અસિત, અરુણી, શુકદેવ, બૃહસ્પતિ, કણ્વ, મૈત્રેય, ચ્યવન વગેરે ઋષિઓ પણ સાથે હતા. મહારાજા, કૃષ્ણ જ્યાં જ્યાં ગયા, ત્યાંના નાગરિકો અને લોકો તેમને અર્પણ લઈને મળવા આવ્યા, જાણે ગ્રહો સાથે સૂર્યોદય થતો હોય એમ. આનંદ, ધન્વ, કુરુ, જાંગલ, કંક, મત્સ્ય, પંચાલ, કુંતી, મધુ, કૈકય, કોશલ, અર્ણ વગેરે દેશના લોકો કૃષ્ણના કમળ જેવા ચહેરા અને મૃદુ સ્મિતને નિહાળતા રહ્યા. કૃષ્ણના દર્શનથી જેમની અંદરની અંધકાર દૂર થઈ, એવા લોકોને જગતના ગુરુએ આશ્રય અને સ્વરૂપ દર્શન આપ્યો. દેવો અને મનુષ્યોના સ્તુતિગાનની મધુર ધ્વનિ વચ્ચે, કૃષ્ણ ધીરે ધીરે વિદેહમાં પ્રવેશ્યા. કૃષ્ણ આવ્યા છે એમ સાંભળીને મિથિલાના નાગરિકો અને પ્રજાજનો આનંદપૂર્વક અર્પણ લઈને મળવા આવ્યા. પ્રસન્ન ચહેરા સાથે, બંને રાજા અને શ્રુતદેવે પણ કૃષ્ણ અને ઋષિઓને પ્રણામ કર્યા. વિશ્વના ગુરુ આપણા કલ્યાણ માટે આવ્યા છે એમ માનીને, મિથિલાના રાજા અને શ્રુતદેવે તેમના ચરણોમાં પડીને વંદન કર્યા. બંનેએ જોડેલા હાથથી કૃષ્ણ અને બ્રાહ્મણોને પોતાના ઘરે પધારવાનો અનુરોધ કર્યો. કૃષ્ણે બંનેનું ભાવ સમજી, તેમને પ્રસન્ન કરવા, એક સાથે બંનેના ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો—પોતે એક સાથે બંને જગ્યાએ હાજર રહ્યા, બીજાને ખબર પણ ન પડી. મહાન બુદ્ધિશાળી જનકે પોતાના ઘરમાં આવેલાં બધા—even દુશ્ચરિત્ર—even welcomed, શ્રેષ્ઠ આસનો પર બેસાડ્યા અને શ્રદ્ધાથી સાંભળ્યા. ભક્તિથી ભરેલા હૃદયે, આનંદથી આંખોમાં આંસુ લઈને, તેમણે તેમના ચરણોમાં વંદન કર્યું, પગ ધોઈને એ પાવન જળને મસ્તકે ધારણ કર્યું. કુટુંબ સાથે એ જળને મસ્તકે ધારણ કરી, સુગંધ, ફૂલો, વસ્ત્ર, ધૂપ, દીવો, અન્ન, ગાય-બળદ વગેરેથી ભગવાનની પૂજા કરી. મીઠા વચનોથી તેમને પ્રસન્ન કર્યા, અને જ્યારે કૃષ્ણ પાદુકા ઉપર બેઠા હતા, ત્યારે આનંદથી તેમના પગ સ્પર્શ કર્યા. રાજા બહુલાશ્વે વિનમ્રતાથી કહ્યું: “હે ભગવાન, તમે સર્વ આત્મા, સર્વના દ્રષ્ટા અને સાક્ષી છો; આજે અમને તમારા કમળ જેવા ચરણોનું સ્મરણ કરીને આપના દર્શન મળ્યા. તમે કહ્યું હતું કે વિશિષ્ટ ભક્તો તમારે માટે લક્ષ્મી કે બ્રહ્માથી પણ વધુ પ્રિય છે, એ વચન પૂરું કરવા તમે સ્વયં આવ્યા છો. તમારો આશ્રય કોણ ત્યજી શકે? તમે યદુકુળમાં અવતરીને જગતનું દુ:ખ દૂર કરો છો. હે કૃષ્ણ, હે નારાયણ, તમને વંદન છે. કૃપા કરીને અમારાં ઘરમાં થોડા દિવસ રહો, નિમિ કુળને તમારા ચરણ રજથી પવિત્ર કરો.” રાજાના આમંત્રણથી ભગવાન ત્યાં રોકાયા અને મિથિલાના સ્ત્રી-પુરુષોને કલ્યાણ આપ્યું. શ્રુતદેવ પણ અત્યંત આનંદિત થઈ, એ જ રીતે કૃષ્ણ અને ઋષિઓનું સ્વાગત કર્યું, વંદન કર્યું અને આનંદથી નૃત્ય કર્યું. તેણે ઘાસ અને વાછરડાના ચામડાના આસન પર બેસાડ્યા, પત્ની સાથે તેમના પગ ધોઈને શ્રદ્ધાથી અતિથ્ય કર્યું. એ જળથી, હે મહારાજ, તેણે પોતે, પરિવાર અને ઘરનાં બધાએ સ્નાન કર્યું—જાણે તેમના સર્વે ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય, એવો આનંદ અનુભવ્યો.