શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મહિલાઓ અને પુરુષો એકબીજામાં વાતચીત કરી રહ્યા હતા ત્યારે, કૃષ્ણ અને બલરામના દર્શન માટે ઉત્સુક અનેક મહાન ઋષિઓ ત્યાં આવી પહોંચ્યા. તેમાં વ્યાસ, નારદ, ચ્યવન, દેવલ, અસીત, વિશ્વામિત્ર, શતાનંદ, ભરદ્વાજ અને ગૌતમ જેવા વિખ્યાત મહર્ષિઓ આવ્યા. રામ પોતાના શિષ્યો સાથે, venerable વસિષ્ઠ, ગાલવ, ભૃગુ, પુલસ્ત્ય, કશ્યપ, અત્રિ, માર્કંડેય અને બૃહસ્પતિ પણ આવ્યા. દ્વિત, ત્રિત, એકત—બ્રહ્માના પુત્રો—અંગિરા, અગસ્ત્ય, યાજ્ઞવલ્ક્ય, વામદેવ અને અન્ય ઋષિ પણ હાજર થયા. આ ઋષિઓને જોઈને, ત્યાં બેઠેલા રાજાઓ, પાંડવો, કૃષ્ણ અને બલરામ તરત જ ઊભા થઈ ગયા અને વિશ્વમાં પૂજનીય એવા મહાન ઋષિઓને વંદન કર્યા. સૌએ ઋષિઓનું યોગ્ય રીતે પૂજન કર્યું; રામ અને અચ્યૂત (કૃષ્ણ) એ પણ ઋષિઓનું સ્વાગત, આસન, પાદ્ય, અર્જન, હાર, ધૂપ અને ચંદનથી સન્માન કર્યું. પછી ધર્મમૂર્તિ શ્રીકૃષ્ણે, સૌ ઋષિઓ આરામથી બેઠા હતા ત્યારે, મહાસભામાં શાંતિથી પોતાના માપેલા શબ્દોમાં વાત કરી. ભગવાને કહ્યું: "અહા! આપણે જે આ દુનિયામાં જન્મ્યા છીએ, તેમને યોગના મહાપુરુષોનું દર્શન મળવું એ તો દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે—આમ, આપણે સર્વોચ્ચ ફળ પ્રાપ્ત કર્યું છે." "અને, જે માણસો ઓછા તપસ્યા કરે છે, તેઓ દેવતાઓ—જે જગતનાં નેત્ર છે—ની પૂજા કરતાં, આવા યોગેશ્વરોને જોવા, સ્પર્શવા, પ્રશ્ન પુછવા અને તેમના પગમાં વંદન કરવાનો મોકો મેળવે છે!" "પવિત્ર નદીઓ, માટી અને પથ્થરના દેવતાઓ પણ એવા ઋષિઓના દર્શન જેટલી શુદ્ધિ લાવતાં નથી; માત્ર પવિત્ર પુરુષોનું એક ક્ષણનું દર્શન પણ પાપને દૂર કરી દે છે." "અગ્નિ, સૂર્ય, ચંદ્ર, તારાઓ, પૃથ્વી, પાણી, આકાશ, વાયુ, વાણી, મન—એ બધાને અલગથી પૂજાય છે, પણ પાપ દૂર કરી શકતા નથી; જ્ઞાની પુરુષોની સેવા—even for a moment—પાપને નષ્ટ કરી દે છે." "જે વ્યક્તિ પોતાના શરીરને ત્રણ તત્વોથી બનેલું માનવે છે, પત્ની અને પરિવારને પોતાનું માને છે, પૃથ્વીને પવિત્ર માનવે છે, અને તીર્થને માત્ર પાણી સમજે છે, પણ જ્ઞાની પુરુષોની શોધ નથી કરે—એ ગાય અથવા ગધેડા સમાન છે." શુકદેવ કહે છે: કૃષ્ણના આવા અગાધ જ્ઞાનવચન સાંભળીને, ઋષિઓ મૌન રહી ગયા, તેમનું મન કૃષ્ણના ઊંડા વચનોમાં વિમૂઢ થઈ ગયું. લાંબી વિચારણા પછી, ઋષિઓએ હસતાં, જગતના સ્વામી કૃષ્ણને કહ્યું કે, તેમનું રાજ્ય તો લોકોની એકતા માટે છે. ઋષિઓએ કહ્યું: "હે પરમ તત્ત્વજ્ઞ, તમારી મહામાયાથી—even we, who are creators of the world—વિમૂઢ થઈ જઈએ છીએ; તમારી મહાનતા તમારી જ ગૂઢ શક્તિથી છુપાયેલી છે—ભગવાનના કર્મો કેટલા અદભુત છે!" "તમને કોઈ ઇચ્છા નથી, છતાં તમે જગતની રચના, પાલન અને સંહાર કરો છો, પણ તમે બંધાતા નથી—જેમ પૃથ્વી અનેક રૂપ અને નામે દેખાય છે, પણ યથાવત રહે છે. તમારી મહાનતા અદભુત અને ગૂઢ છે!" "સમયે-સમયે, તમારા જ લોકોની રક્ષા માટે, તમે સત્ત્વગુણ સ્વીકારો છો, દુષ્ટોના દમન માટે, અને તમારી લીલાથી શાશ્વત વેદમાર્ગને સ્થાપિત કરો છો; હે પરમ પુરુષ, તમે varnashrama ધર્મના આત્મા છો." "હે બ્રહ્મન, તમારું હૃદય શુદ્ધ છે, તપ, અધ્યયન અને આત્મસંયમથી પ્રાપ્ત; તેમાં પ્રકટ, અપ્રકટ અને બંનેથી પર છે." "તેથી, હે બ્રહ્મન, તમે બ્રાહ્મણસમુદાયને સન્માન આપો છો, જે શાસ્ત્રો અને તમારો જ સ્ત્રોત છે; તેથી તમે બ્રહ્મનભક્તોમાં શ્રેષ્ઠ છો." "આજે, અમારો જન્મ, અમારો જ્ઞાન, અમારું તપ અને અમારો દર્શન—all have borne fruit, for by meeting You, we have attained the supreme good." "કૃષ્ણને વંદન, જેમનું બુદ્ધિ અપ્રમેય છે, જેમની મહાનતા પોતાની યોગમાયાથી છુપાયેલી છે, અને જે પરમ આત્મા છે." "જેને આ રાજાઓ અને વૃષ્ણિ પણ, જે માત્ર તેમને આનંદ આપે છે, જાણતા નથી—એ જ સમયના સ્વામી અને આત્મા છે, જે માયાના પડદાથી છુપાય છે." "જેમ માણસ સૂતો હોય, તત્વો અને ગુણોને અનુભવતો હોય, પણ પોતાનું સાચું સ્વરૂપ, જે માત્ર નામ અને વિષયોથી અલગ છે, જાણતો નથી." "તે જ રીતે, માયાના ભ્રમથી, મન નામ, વિષય, અને ઇન્દ્રિયમાં આસક્ત થઈ, સ્મૃતિના વિક્ષેપથી તમને ઓળખી શકતું નથી." "આજે, અમને તમારા પગના દર્શન મળ્યા, જે પાપના ટોળા દૂર કરે છે, જે પવિત્ર તીર્થોનું ધામ છે, અને જે યોગથી પરિપક્વ થયેલા યોગીઓના હૃદયમાં સ્થિર થાય છે; હે ભગવાન, જેમના ભક્તો, અંતરની આવરણો ભક્તિથી ભેદી, તમારા માર્ગને પામે છે—કૃપા કરો." શુકદેવ કહે છે: આમ, દાશાર્હ (કૃષ્ણ), ધૃતરાષ્ટ્ર અને યુધિષ્ઠિર—રાજા અને મહારાજ—ને વિદાય લઈને, ઋષિઓ પોતાના આશ્રમ તરફ ચાલ્યા. ત્યારે, વિખ્યાત વસુદેવ ઋષિઓને જોઈ, નજીક આવ્યા, વંદન કર્યું, સન્માન કર્યું અને સંયમિત વચનમાં કહ્યું: "હે ઋષિઓ, હું તમને વંદન કરું છું, તમે સર્વ દેવો છો. કૃપા કરીને કહો, કે કઈ રીતે કર્મથી કર્મબંધીતા નષ્ટ થાય?" શ્રી નારદે કહ્યું: "હે બ્રાહ્મણો, વસુદેવે, eagerness to know, અમને સર્વોચ્ચ કલ્યાણ વિશે પૂછ્યું, કારણ કે કૃષ્ણને પોતાનો સંતાન માને છે." "માણસોમાં, નજીકના સંબંધથી અવગણના થાય છે, જેમ કોઈ ગંગાને છોડીને અન્ય પાણી શોધે છે." "જેની અનુભૂતિ, સમય, સર્જન, સંહાર વગેરેથી, પોતે, અન્ય, કે ગુણોથી ક્યારેય ઓછી થતી નથી." "એ ભગવાન, જે અવિભાજ્ય છે, જે દુઃખ, કર્મ અને ગુણોની પ્રવાહથી અવરોધિત નથી, પણ પોતાની જ શક્તિઓથી છુપાય છે—કોઈક તેને ભૂલ કરે, જેમ સૂર્યને વાદળ, ધૂંધ, કે ગ્રહણથી આવરી લે." પછી, હે રાજા, ઋષિઓએ અનકદુંદુભિ (વસુદેવ) સામે, અને સર્વે રાજાઓ તથા અચ્યૂતના વંશજોની હાજરીમાં, વાત કરી. "કર્મનો નાશ કર્મથી જ, જ્ઞાની લોકો દ્વારા સ્થાપિત છે: શ્રદ્ધાથી, વિષ્ણુ—સર્વયજ્ઞના સ્વામી—ની યજ્ઞથી પૂજા કરવી." "મનની શાંતિ, કવિઓએ શાસ્ત્રદ્રષ્ટિથી દર્શાવી છે; યોગમાર્ગ સરળ અને આત્માને આનંદ આપે છે." "દ્વિજ ગૃહસ્થ માટે, આ શુભ માર્ગ છે, જે વ્યક્તિએ શુદ્ધ સાધન અને શ્રદ્ધાથી, પોતાના સંપત્તિ પ્રમાણે, પૂજા કરવી." "જ્ઞાની વ્યક્તિએ, યજ્ઞ અને દાનથી સંપત્તિની, ગૃહસ્થ જીવનથી પત્ની-સંતાનની, અને આત્માની શોધથી આધ્યાત્મિક લોકોની શોધ પર ત્યાગ કરવો જોઈએ; જે ગામથી સર્વ ત્યાગી, તપના વનમાં સ્થિર થયા છે." "દ્વિજ જન્મે છે ત્રણ ઋણ સાથે—દેવ, ઋષિ અને પિતૃ—યજ્ઞ, અધ્યયન અને સંતાનથી એ ઋણ ચૂકવે છે; જો એ ઋણ ચૂકવ્યા વિના જાય, તો પતન થાય છે." "તમે આજે, હે જ્ઞાની, ઋષિ અને પિતૃના બે ઋણથી મુક્ત થયા છો; દેવોના ઋણને યજ્ઞથી ચૂકવી, મુક્ત અને નિરાશ્રય બનો." "હે વસુદેવ, તમે નિશ્ચિતપણે, સર્વલોકના સ્વામી હરિની, શ્રેષ્ઠ ભક્તિથી પૂજા કરી છે, અને એ જ તમારો પુત્ર બન્યો છે.