શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

ભદ્રા કહે છે: “મારા પિતાએ મારા મામાને આમંત્રિત કરીને મને કૃષ્ણને સમર્પિત કરી હતી. કૃષ્ણ, જેની ચિત્તવૃત્તિ સદા પોતાના પર સ્થિર છે, એ સમયે મને સાથે સેનાદળ અને મિત્રોને પણ આપ્યા હતા. હું પ્રતીક્ષા કરું છું કે દરેક જન્મમાં મને તેમના પાવન ચરણોનો સ્પર્શ મળે, કેમ કે એ સ્પર્શથી કર્મચક્રમાં ભટકતો જીવ પરમ કલ્યાણ પામે છે.” લક્ષ્મણા કહે છે: “નારદજી પાસેથી રાજાના જન્મ અને કૃત્યોની વાર્તાઓ વારંવાર સાંભળતાં મારા મનને મુકુંદ, કમળહસ્ત શ્રીકૃષ્ણ તરફ દૃઢ આકર્ષણ થવા લાગ્યું, અહીં સુધી કે મેં લોકપાલો સુધીનું ત્યાગ કરી દીધું. મારા મનની વાત જાણીને મારા પિતા, સ્નેહી બૃહત્સેનાએ મારા લગ્ન માટે યુક્તિ શોધી કાઢી. જેમ પાંડવોની ઇચ્છાથી દ્રૌપદીના સ્વયંવરમાં માછલી મૂકી હતી, તેમ અહીં પણ એક માછલી બહાર છુપાવીને પાણીમાં પ્રતિબિંબમાં દર્શાવવામાં આવી. આ વાત સાંભળીને ચારેય દિશાના અસંખ્ય રાજાઓ, જે શસ્ત્રવિદ્યા અને અસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા હતા, પોતાના ગુરુઓ સાથે મારા પિતાની નગરમાં આવ્યા. પિતાએ બધાને તેમની શક્તિ અને વય અનુસાર સન્માન આપ્યું અને જે મને જીતવા ઇચ્છતા હતા, તેઓએ ધનુષ્ય અને બાણ ઉપાડ્યા. કેટલાંક યુવાનો ધનુષ્ય ઉપાડી તેને ચઢાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ તેઓ સફળ ન થયા; કેટલાકે ધનુષ્યની ડોરી છાતી સુધી ખેંચી, પણ તે જોરથી વાગતાં પડી ગયા. અન્ય વીર, જેમ કે મગધ, અંબષ્ટ, ચેદિ દેશના રાજાઓ તથા ભીમ, દુર્યોધન અને કર્ણે ધનુષ્ય ચઢાવ્યું, પણ તેઓને સાચી પરીક્ષા સમજાઈ નહીં. ત્યારબાદ અર્જુને પાણીમાં પ્રતિબિંબમાં માછલી જોઈ અને તેના સ્થાનને સમજીને ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક તીણ છોડ્યું, જે માછલીને કાપ્યું નહીં, માત્ર સ્પર્શ્યું. જ્યારે બધાં રાજાઓ નિરાશ થઈ પાછા ફર્યા, ત્યારે ભગવાન કૃષ્ણે ધનુષ્ય સહેલાઈથી ચઢાવી લીધું. તેઓએ નિશાન પર તીણ દોરી, માત્ર એકવાર પાણીમાં માછલી જોઈને તેને તીણથી કાપી નીચે પાડી દીધી, એ સમયે સૂર્ય અભિજિત નક્ષત્રમાં હતો. પછી હું મંડપમાં પ્રવેશી, પગમાં ઝાંઝર વાગતી, હાથમાં તેજસ્વી સોનાની મણિમાળ ધારણ કરી, નવી રેશમી વસ્ત્રે સજ્જ, લજ્જાથી હળવું સ્મિત અને ફૂલોથી શોભિત વેણીથી મસ્તક શોભતું હતું. મેં મારો ચહેરો ઉંચો કર્યો, મોટા કાનના કુંડળ ચમકી રહ્યાં, ગાલે તેજ હતો, હળવી સ્મિતભરી નજરે રાજાઓ તરફ જોયું અને મનથી મુરારીને સમર્પિત થઈ, માળાને કૃષ્ણના કાંધ પર મુકી દીધી. ત્યાં તરત જ નાદ સંભળાયો—ઢોલ, નગરા, શંખ, તુરી અને અન્ય વાદ્યો વગાડવામાં આવ્યા; નૃત્યકારીઓ નાચવા લાગ્યા અને ગાયકોએ ગાન આરંભ્યું. જયારે મેં ભગવાન માયાપતિને પસંદ કર્યા, ત્યારે રાજાઓ, જેમણે દ્રૌપદીના સ્વયંવરમાં પણ ભાગ લીધો હતો, ઈર્ષ્યાથી ભરાઈ ગયા અને પરસ્પર સ્પર્ધા કરવા લાગ્યા. કૃષ્ણે મને ચાર ઉત્તમ ઘોડા જોડાયેલી રથમાં બેસાડ્યા, શારંગ ધનુષ્ય ધારણ કર્યું, કવચ પહેર્યું અને ચાર હાથે યુદ્ધ માટે ઊભા રહ્યાં. દારુકે સોનાથી શોભિત રથ ચલાવ્યો; રાજાઓ જોઈ રહ્યા હતા, જેમ સિંહ પોતાનું શિકાર અન્ય પ્રાણીઓની સામે લઈ જાય છે. કેટલાંક રાજાઓ હથિયાર લઈને, ધનુષ્ય તાણીને, રસ્તામાં કૃષ્ણને રોકવા દોડી આવ્યા, જેમ ગામના સિંહ હરિને પીછો કરે. પરંતુ શારંગ ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીણોથી તેમના હાથ, પગ અને ગળા છૂટી ગયા, કેટલાંક યુદ્ધભૂમિમાં પડી ગયા અને કેટલાંક યુદ્ધ છોડીને ભાગી ગયા. પછી યદુકુલના સ્વામી કૃષ્ણ વિજયશ્રી સાથે, સૂર્યછાયાથી શોભિત ધ્વજ અને રંગીન દરવાજા ધરાવતી દિવ્ય નગરમાં પ્રવેશ્યા, જેમ નાવ પોતાનાં બંદરે પહોંચે છે. મારા પિતાએ તેમના મિત્રો, સગાં અને સંબંધીઓને અતિમૂલ્યવસ્ત્રો, આભૂષણો, પથારી, બેઠકો અને અન્ય ભેટોથી સન્માનિત કર્યા. દાસીઓ, ધન-દોલત, સૈનિકો, રથો અને ઘોડા સાથે અનેક મૂલ્યવાન શસ્ત્રો પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક ભેટમાં આપ્યા. અમે, તેમના ગૃહસ્થાની દાસીઓ, સત્ય તપ અને પૂર્ણ વૈરાગ્યના બળે એવા આત્મસંતૃપ્ત ભગવાનની સેવા માટે સમર્પિત થઈ ગયા. ક્વીન્સ કહે છે: “કૃષ્ણે ભૌમ અને તેના સહયોગીઓને યુદ્ધમાં સંહાર્યા, અમને—જે previously જીતવામાં આવેલ રાજકન્યાઓ હતાં—મુક્ત કર્યા; પછી તેમના કમળચરણોનું સ્મરણ કરતા, સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરનારા કૃષ્ણે અમને સ્વીકારી, અમને સંસારબંધનમાંથી મુક્તિ આપી. અમને રાજ્ય, સ્વામીપદ, શાસન કે બ્રહ્માની પણ ઇચ્છા નથી, કે હરિના અનંત નિવાસની પણ; અમને તો માત્ર એ જ ઇચ્છા છે કે તેમના મહિમાવંત ચરણોની ધૂળી, જે ગદાધર છે અને જે તેમના વામાંગના સુગંધિત ઉંગuentથી સુગંધિત છે, તે અમારા મસ્તક પર રહે. વ્રજની ગોપીઓ, પુલિંદ સ્ત્રીઓ, ઘાસ-વનસ્પતિ, ગાયો અને ગોપાલક—all તેમને ગાય ચરાવતા જોઈને તેમના ચરણસ્પર્શની કામના કરે છે.” શુકદેવ કહે છે: જ્યારે કુંતિ, સુભદ્રા, દ્રૌપદી, માધવી, રાજમહિસીઓ અને ગોપીઓએ શ્રીકૃષ્ણ, પરમાત્મા, તેમની ઉપર જે અનન્ય પ્રેમ ધરાવે છે, એ સાંભળ્યું, ત્યારે તેઓ સૌ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા અને તેમની આંખોમાં આનંદના આંસુ છલકાયા. સ્ત્રીઓ સ્ત્રીઓમાં, પુરુષો પુરુષોમાં વાતચીત કરતા હતા, ત્યારે મહાન ઋષિઓ શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામના દર્શન માટે ત્યાં આવી પહોંચ્યા. વ્યાસ, નારદ, ચ્યવન, દેવલ, અસિત, વિશ્વામિત્ર, શતાનંદ, ભરદ્વાજ અને ગૌતમ આવ્યા. રામ પોતાના શિષ્યો સાથે, venerable વસિષ્ઠ, ગાલવ, ભૃગુ, પુલસ્ત્ય, કશ્યપ, અત્રી, માર્કંડેય અને બૃહસ્પતિ પણ આવ્યા. દ્વિત, ત્રિત, એકતા, બ્રહ્માના પુત્રો, અંગિરા, અગસ્ત્ય, યાજ્ઞવલ્ક્ય, વામદેવ અને અન્ય પણ આવ્યા. તેમને જોઈને, પહેલાથી બેઠેલા રાજાઓ, પાંડવો, કૃષ્ણ અને બલરામ—all તરત ઊભા થઈ ગયા અને જગતપૂજ્ય ઋષિઓને નમન કર્યું. સૌએ ઋષિઓનું યોગ્ય રીતે પૂજન કર્યું; રામ અને અચ્યુતએ પણ તેમને આવકાર, બેઠકો, પાદ્ય, અર્ઘ્ય, ફૂલો, ધૂપ અને ચંદનથી સન્માનિત કર્યા. ભગવાન, ધર્મમૂર્તિ, બધાને આરામથી બેઠેલા જોઈને, સૌના સમક્ષ મૃદુ વાણીમાં બોલ્યા અને સમગ્ર સભા મૌન થઈને સાંભળવા લાગી. ભગવાને કહ્યું: “અરે! આપણે, જે આ જગતમાં માનવરૂપે જન્મ્યા છીએ, એ પરમ ફળ પ્રાપ્ત કર્યું છે—યોગેશ્વરોના દર્શન—which દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે. જેમને ઓછું તપ છે, એવા મનુષ્યો પણ દેવપૂજા કરતાં, જેમ વિશ્વનાં નેત્ર છે, એવા મહાન સંતોનાં દર્શન, સ્પર્શ, પ્રશ્ન અને પાદસેવાનું સુયોગ પ્રાપ્ત કરે છે—એ તો શું કહેવાય! પવિત્ર જળ, માટી-પથ્થરના દેવતાઓ, એવાં પવિત્ર કરી નથી શકતાં; મહાન સંતો તો માત્ર એક ક્ષણના દર્શનથી પણ પાપ દૂર કરી નાખે છે. અગ્નિ, સૂર્ય, ચંદ્ર-તારાઓ, ભૂમિ, જળ, આકાશ, પવન, વાણી કે મન—even if worshipped separately—પાપ દૂર કરતા નથી; વિદ્વાનજન તો માત્ર એક ક્ષણ માટે પણ જ્ઞાનીઓની સેવા કરીને પાપ નાશી નાખે છે.” આ રીતે, શ્રીમદ્દ ભાગવતની આ પ્રસંગમાં કૃષ્ણની મહિમા, તેમના ચરણોની કથા, અને સંતસંગના પવિત્ર ફળનું વર્ણન થાય છે.