શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

યુધિષ્ઠિરમાં અત્યંત ભક્તિ ધરાવતા બધા રાજાઓ, હે રાજન, જ્યારે શ્રીમતીનું નિવાસસ્થાન એવા શૌરી શ્રીકૃષ્ણને તેમની પત્નીઓ સાથે તેજસ્વી રૂપે જોઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેઓ અદ્ભુત આશ્ચર્યમાં પડી ગયા. ત્યાર બાદ, રામ અને કૃષ્ણ દ્વારા યોગ્ય રીતે સન્માન પામ્યા પછી, તેઓ આનંદથી કૃષ્ણના અનુયાયી વૃષ્ણીઓની પ્રસંસા કરવા લાગ્યા. તેઓએ કહ્યું: "હે ભોજ રાજા, તમે તો માનવોમાં સચ્ચે ધન્ય છો, કેમ કે તમે વારંવાર કૃષ્ણના દર્શન કરો છો, જેમને યોગીઓ માટે પણ જોવું દુર્લભ છે. જેમની કીર્તિ વેદો દ્વારા ગાઈ જાય છે, જેમની પવિત્ર મહિમા પાવન કરે છે, જેમના ચરણામૃત, વાણી અને ઉપદેશ બધું પવિત્ર કરે છે; સમય દ્વારા સૌભાગ્યથી વંચિત થયેલી ધરતી પણ તેમના કમળ જેવા ચરણના સ્પર્શથી સર્વે કલ્યાણોથી છલકાય છે. તેમને જોવું, સ્પર્શવું, તેમના પગલાંમાં ચાલવું, તેમની સાથે વાતચીત કરવી, શયન, આસન, ભોજન, સંબંધ અને કુટુંબમાં જોડાવું—even જો ઘરમાર્ગે નરક તરફ જતાં હોય—એવા વિષ્ણુ, સ્વર્ગ અને મોક્ષના દાતા, તમારા સાથી બની ગયા છે. શ્રીશુકદેવજી કહે છે: જ્યારે નંદબાબાએ સાંભળ્યું કે યદુવંશીઓ કૃષ્ણના નેતૃત્વમાં આવ્યા છે, ત્યારે તેઓ ગોપો સાથે મળીને ઉત્સાહપૂર્વક તેમને મળવા માટે, યોગ્ય ભેટો લઈને ત્યાં આવ્યા. નંદબાબાને જોઈને વૃષ્ણીઓ એવા આનંદિત થયા, જાણે આત્મા શરીરમાં પાછા આવી હોય; લાંબા વિયોગ પછીના મિલન માટે તેઓએ તેમને ઉષ્માભેર બાહેપાશ કર્યો. વસુદેવજી પણ પ્રેમથી તેમને બાહે ભર્યા અને હૃદયમાં કમ્સના દુઃખદ પ્રસંગો અને પુત્રને ગોકુલમાં સોંપવાનો પ્રસંગ યાદ કરીને ભાવવિભોર થયા. કૃષ્ણ અને રામે પોતાના માતાપિતાને બાહે ભર્યા અને વંદન કર્યું, પણ પ્રેમથી ગળું રૂંધાઈ ગયું, શબ્દો બહાર ન આવી શક્યા. યશોદા અને નંદબાબાને પોતાની આસન પર બેસાડી, બંને બાહે ભરતાં, પોતાના પુત્રોને લઈને બધા દુઃખો ભુલી ગયા. ત્યારબાદ રોહિણી અને દેવકી, વ્રજની રાણી યશોદાને બાહે ભરી, જૂની મિત્રતાની યાદમાં ગળું રૂંધાઈ ગયું અને બોલી ઉઠ્યાં: "હે વ્રજ રાણી, તમારી અડગ મિત્રતા ક્યારેય ભૂલાશે નહીં. ઇન્દ્રનું રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને પણ તેના બદલે કંઈ આપી શકાય તેમ નથી." "જેટલું મેં જોયું છે, તમારા માતાપિતાએ તમને આનંદ, સમૃદ્ધિ, પોષણ અને રક્ષણ આપી પોતાનું ધર્મ પૂર્ણ કર્યું છે. જેમ પાંપણ આંખનું રક્ષણ કરે છે, તેમ સજ્જનોને કોઈ ભય રહેતો નથી; તેમને માટે સ્વર્ગ પણ અંતિમ લક્ષ્ય નથી." શુકદેવજી કહે છે: ગોપીઓએ પોતાના પ્રિય કૃષ્ણના દર્શન કર્યા ત્યારે, પોતાની પાંપણોને ધિક્કારવા લાગી, કેમ કે તે દર્શનને અવરોધતી હતી. આંખોથી તેમને आलિંગન કરીને, હૃદયમાં તેમને સ્થાન આપ્યું અને એવી ભક્તિ પ્રાપ્ત કરી, જે સતત એકરૂપ રહેનાર યોગીઓને પણ દુર્લભ છે. પ્રભુ કૃષ્ણ એકાંતમાં ગોપીઓ પાસે આવ્યા, તેમને બાહે ભર્યા, સુખ-દુઃખ પૂછ્યાં અને હસતાં હસતાં બોલ્યા: "શું તમે અમારી મિત્રતા યાદ રાખો છો? અમે પોતાના કાર્યમાં તત્પર રહી, દુશ્મન પક્ષના વિનાશમાં મન લગાવી, ઘણો સમય દૂર રહી ગયા. શું તમે અમારો રોષ રાખ્યો? કદાચ અમારે અણગૃહિતપણાનો શંકા થયો હશે? પણ, ભગવાન સર્વે જીવોને જોડે અને વિખેરે છે." "જેમ પવન વાદળ, ઘાસ, કપાસ અને ધૂળને ભેગા અને વિખેરા કરે છે, તેમ સર્જનહાર સર્વે જીવોને જોડે અને વિખેરે છે. મારા પ્રત્યે ભક્તિ અમરત્વ આપે છે. સુભાગ્યથી તમારી મારે પ્રીતિ ઉદ્ભવી છે, જે બધા અવરોધો દૂર કરે છે." "હું સર્વે જીવોનો આરંભ, અંત અને આંતરિક-બાહ્ય તત્વ છું, જેમ કે આકાશ, પાણી, ધરતી, વાયુ અને પ્રકાશ પદાર્થોમાં છે. આ રીતે, આત્મા અને પરમાત્મા દ્વારા સર્વે જીવો જીવમાં રહે છે. જે અવિનાશી તત્વને જાણે છે, તે મને અને પરમ તત્વને સર્વત્ર જુએ છે." "આ રીતે કૃષ્ણના આધ્યાત્મિક જ્ઞાનથી ઉપદેશ પામી, ગોપીઓ સ્મરણમાં સર્વે પ્રાણશક્તિ ઓગાળી, પોતાને પૂર્ણપણે ભૂલી ગઈ." તેઓએ પ્રાર્થના કરી: "જે પ્રભુના કમળ જેવા ચરણ યોગીઓ હૃદયમાં ધ્યાન કરે છે, જે સંસારમાંથી મુક્તિ આપે છે, એ ભગવાન અમારા મનમાં હંમેશા વસે—even જો અમે ઘરગૃહસ્થીમાં રહીએ." આ રીતે, 'વૃષ્ણિ અને ગોપોનું મિલન' નામક અધ્યાય પૂર્ણ થયો. પછી, શુકદેવજી કહે છે: ગોપીઓનું આ શ્રેષ્ઠ આશીર્વાદ આપ્યા પછી, ભગવાન કૃષ્ણ, તેમના ગુરુ અને આશ્રય, યુધિષ્ઠિર અને તેમના મિત્રોની ખેરખબરી પૂછવા લાગ્યા. ભગવાન દ્વારા પૂછાયેલા અને સન્માન પામેલા સૌ, તેમના ચરણ દર્શનથી પાપ વિનાશ પામી, આનંદથી ઉત્તર આપ્યા. તેઓએ કહ્યું: "હે મહાન, તમારા કમળ ચરણોમાંથી કદી પણ અશુભ ઉદ્ભવે નહીં; તમારી વાણીનો અમૃત, જે ક્યારેક તમારા મુખમાંથી વહે છે, તેને જે પોતાના કાનથી પીવે છે, તે માટે શરીરથી થયેલો ભ્રમ અને બંધન છૂટી જાય છે." "ત્રણે સ્વરૂપો ત્યજી, સર્વે કર્મોથી શુદ્ધ થઈ, અમને અવ્યાહત આનંદ અને અવિરત જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું છે. શાસ્ત્ર અને સમયથી સ્થિર થયેલી યોગ સ્થિતિમાં, અમે તમારી માયિક પણ પરમહંસ માટે શ્રેષ્ઠ એવી મૂર્તિને વંદન કરીએ છીએ." શુકદેવજી કહે છે: ત્યારબાદ, અંધક અને કૌરવ વંશની સ્ત્રીઓ ભેગી થઈ, લોકમાં શ્રેષ્ઠ કીર્તિવાન એવા કૃષ્ણની પ્રસંસા કરવા લાગી. એકબીજાને મળીને, તેઓએ ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ એવા ગોવિંદના કથાઓ ગાઈ. હવે હું તમને એ કહું છું. શ્રી દ્રૌપદી એ કહ્યું: "હે વૈદર્ભી, હે ભદ્રા, હે જામ્બવતી, હે કૌશલા, હે સત્યભામા, હે કાલિન્દી, હે શૈબ્યા, હે રોહિણી, હે લક્ષ્મણા—હે કૃષ્ણપત્નીઓ, કૃપા કરીને કહો કે ભગવાને પોતે કેવી રીતે તમારું વિવાહ કર્યું? તેમણે કેવી રીતે પોતાના દિવ્ય વિહારમાં વિશ્વના વ્યવહારમાં પ્રવેશ કર્યો?" શ્રી રુક્મિણી બોલી: "જ્યારે ધનુષધારી યોદ્ધાઓએ મને ચેદિ રાજાને અર્પણ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે સિંહ જેમ બકરીઓના ઝુંડમાંથી પોતાના ભાગ લઈ જાય તેમ, મને લઈ ગયા. એ શ્રીના નિવાસસ્થાન એવા પ્રભુના ચરણોમાં હું ભક્તિ કરું." શ્રી સત્યભામા બોલી: "મારી સહપત્ની દ્વારા મળેલી શ્રાપની કલંકને દૂર કરવા, તેમણે પૃથ્વીપતિને હરાવ્યો, જ્વેલ લાવ્યું, મારા પિતાને અને બીજાને ડરાવ્યા, અને જયારે હું બીજાને આપી દેવાઈ હતી, ત્યારે પણ મને પોતે મેળવ્યા." શ્રી જામ્બવતી બોલી: "તેમને શરીરદાતા અને મારા નિયત પતિ રૂપે ઓળખીને, મારા પિતાએ તેમની કસોટી કરવા, તેમણે એકવીસ દિવસ સુધી યુદ્ધ કર્યું. પછી પિતાએ મને તેમને આપી, અને જ્વેલ સાથે તેમના ચરણ પકડીને હું તેમની દાસી બની." શ્રી કાલિન્દી બોલી: "હું તેમના ચરણ સ્પર્શની ઈચ્છાથી તપ કરી રહી હતી, ત્યારે તેમણે મિત્રરૂપે આવી, મારું હાથ પકડીને મને પોતાના ઘરની દાસી બનાવી." શ્રી મિત્રવિંદા બોલી: "મારા સ્વયંવરમાં આવ્યા, રાજાઓને હરાવ્યા, અને હાથી જેમ પોતાના સાથીને ઝુંડમાંથી લઈ જાય તેમ મને લઈ ગયા. ભાઈઓને ભગાડી, મને પોતાના શહેરમાં, સુભાગ્યના નિવાસમાં લાવ્યા. હું તેમના ચરણસેવા માટે તત્પર છું." શ્રી સત્યાએ કહ્યું: "મારા પિતાએ રાજાઓની શક્તિ કસવા માટે સાત ભયાનક, તીક્ષ્ણ શિંગાવાળા બળદો મૂક્યા હતા. કૃષ્ણે સહેજે તેમને વશ કરી, બાળકે બચ્ચાંને બાંધે તેમ બાંધ્યા. એમણે મને, દાસીઓ અને સેના સાથે, રાજમાર્ગ પર રાજાઓને હરાવી મેળવ્યા. હું તેમની દાસી બનવા ઈચ્છું છું." શ્રી ભદ્રાએ કહ્યું: "મારા પિતાએ મારા મામાને આમંત્રણ આપી, મને કૃષ્ણને, કાળી-શ્યામને, સેના અને સાથીઓ સાથે આપી. તેમના ચરણસ્પર્શ દરેક જન્મમાં મળે એવી મારી કામના છે, કેમ કે એથી જ જીવનમાં શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાય છે." આ રીતે, શ્રીમદ ભાગવત પુરાણના દશમ સ્કંધના 'વૃષ્ણિ અને ગોપોનું મિલન' અધ્યાયની પવિત્ર કથા પૂર્ણ થાય છે.